Son dakika

Çevre - Ekoloji

Pakistan Fosil Enerji İthalatında Milyarlarca Tasarrufu Nasıl Başardı?

Pakistan, 2026’ya kadar 12 milyar dolardan fazla petrol ve gaz ithalatı yapacaktı. Şimdi ise güneş enerjisi kapasitesindeki artış sayesinde yıl sonuna kadar 6,3 milyar dolar tasarruf edecek.

Pakistan Fosil Enerji İthalatında Milyarlarca Tasarrufu Nasıl Başardı?

Pakistan, son iki yılda gerçek bir güneş enerjisi patlaması yaşadı. Bu gelişme, Asya’yı sert şekilde etkileyen olan Hürmüz Boğazı ablukasının sonuçlarını hafifletiyor. Ülke, güneş enerjisi sayesinde, petrol ve gaz ithalatı için artık daha az milyarlarca dolar harcamak zorunda kalıyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki krizin etkileri dünya çapında hissediliyor. Fiyat şoku özellikle Asya devletlerini vuruyor. Bölgedeki enerji ithalatının büyük bir kısmı bu dar boğazdan gemilerle taşınmak zorunda. Savaş hâlihazırda, enerji arzını daraltmış durumda. Bu da ekonomik tabloyu geriyor. 

Eskiden, bu durumdan en büyük zararı görecek ülkelerden biri Pakistan olacaktı. 2024 yılında Pakistan, toplam tüketimdeki payı baz alındığında, Hürmüz Boğazı üzerinden gelen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatına dünyada en bağımlı üçüncü ülkeydi. Ham petrolde ise beşinci sıradaydı. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, normal şartlarda Pakistan’ın enerji sisteminde anında şok dalgaları yaratabilirdi. Ancak “Centre for Research on Energy and Clean Air” (CREA) ve “Renewables First” düşünce kuruluşu tarafından hazırlanan yeni bir rapor, Pakistan’ın son yıllarda yaşadığı güneş enerjisi “patlamasının” bu tabloyu değiştirdiğini gösteriyor. Rapora göre Pakistan, Şubat 2026’ya kadar olan süreçte, enerji ihtiyacını karşılamak için, güneş enerjisiz bir denklemde 12 milyar dolardan fazla petrol ve gaz ithalatı yapacaktı. Ülkenin, güneş enerjisi kapasitesindeki artış sayesinde yıl sonuna kadar 6,3 milyar dolar daha tasarruf edebileceği öngörülüyor.

Pahalı Gaz Santralleri Devre Dışı Kalıyor

Evlerin, fabrikaların çatılarındaki ve tarım işletmelerindeki çok sayıda güneş paneli sayesinde Pakistan’da sıvılaştırılmış gaz tüketimi keskin bir düşüş gösterdi. Pakistan’daki “Renewables First” veri yöneticisi Rabia Barbar, “Gün içinde şebekeden çekilen elektrik miktarı önemli ölçüde azaldı. Bu nedenle gaz santralleri eskiye göre çok daha nadir kullanılıyor” diyor. Gaz tüketimindeki bu güçlü düşüş nedeniyle hükûmet, fazla gazı uluslararası pazara yönlendirebilmek için LNG tedarik sözleşmelerini yeniden müzakere etmeye bile başladı. Barbar, “Güneş enerjisinin neden olduğu (doğal gaza olan) talep düşüşü olmasaydı, bu mümkün olmazdı. Güneş panelleri, ülkenin en etkili enerji güvenliği stratejilerinden biri haline geliyor” diye de ekliyor.

Pahalı Gaz Santralleri ve “Zorunlu” Başarı

Pakistan’ın güneş enerjisi atılımının başarı öyküsü, aslında akıllı politikalardan ziyade yüksek elektrik fiyatlarının bir sonucu olarak gelişti. 2010’lu yıllarda ülke, elektrik kesintilerini önlemek için yeni gaz santralleri inşa etmişti. Analist Rabia Barbar, sadece üç yıl içinde elektrik tarifelerinin % 155 arttığını belirterek, “İnsanlar artık şebeke elektriğini karşılayamaz hale geldi” diyor.

Son yıllarda ucuz Çin malı güneş panellerinin piyasayı istila etti. 2022’deki yıkıcı seller şebeke altyapısına ağır hasar verdi. Halk, tabiri caizse “başının çaresine baktı” ve çatılara güneş panelleri monte edilmeye başlandı. 2018 yılında ithal edilen güneş panellerinin kapasitesi sadece 1 gigawatt iken, 2026 başı itibarıyla bu rakam 51 gigawatt’ın üzerine çıktı. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Avusturya’daki bu alandaki toplam kurulu güç yaklaşık 10 gigawatt seviyesinde.

pakistan solar panel

Bu genişleme, hükûmetin “sıfır gümrük vergisi” politikasıyla da desteklendi. Birçok ülke Çin’den yapılan güneş enerjisi ithalatına karşı gümrük duvarları örerken, Pakistan farklı bir yol seçti ve 2025 ortasına kadar Çin menşeli panellerden hiçbir ek ücret talep etmedi. Ancak 2025 ortasından bu yana hükûmet, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) borç açığını azaltma talepleri doğrultusunda yeniden gümrük vergisi uygulamaya başladı.

Buna rağmen hızlı büyüme devam ediyor. Barbar ‘a göre, güneş enerjisi sistemi kurmak tüketiciler için hâlâ son derece kârlı. Ayrıca bu süreç istihdama da yansımış durumda: Güneş enerjisi sektöründe yaklaşık 500.000 yeni iş imkanı yaratıldığı tahmin ediliyor.

Okulların Kapanması ve Dört Günlük Çalışma Haftasına Geçilmesi

Tüm bu gelişmelere rağmen ülke zor zamanlara hazırlanıyor. Güneş enerjisi yatırımları Orta Doğu’daki savaşın sonuçlarını yumuşattı. Ancak Barbar, “Ülke henüz bu tür şoklara karşı tamamen korunmalı değil” uyarısında bulunuyor.

Hükûmet, durumu kontrol altına almak ve yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla acil durum önlemleri aldı: Okullar iki hafta süreyle tatil edildi ve kamu sektöründe haftada 4 gün çalışma sistemine geçildi. Ayrıca, yakıt ödenekleri iki ay boyunca yarıya indirildi. Üniversite dersleri çevrim içi ortama taşınırken, çalışanlara mümkün olduğunca evden çalışmaları (home-office) çağrısı yapıldı. CREA veRenewables First’ün raporuna göre, bu önlemlerin uygulanabilmesi de yine güneş enerjisi sayesinde mümkün oluyor. Çünkü artık çok daha fazla insan evinde güvenilir bir elektrik kaynağına sahip.

Buna karşın Pakistan, özellikle ulaşım ve tarım sektörlerinde hâlâ güçlü bir şekilde petrol ithalatına bağımlı durumda. Tarımda birçok sulama sistemi güneş enerjisiyle çalıştırılsa da doğal gaz ile üretilen azotlu gübrelerin imalatı için ülke LNG sevkiyatlarına ihtiyaç duyuyor. Pakistan’ın en büyük gübre üreticilerinden biri faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı. Uzmanlar, geniş çaplı hasat kayıpları ve yükselen gıda fiyatları konusunda uyarıda bulunuyor.

Yemek Pişirmek İçin Gaz Yok

Diğer Asya devletleri de petrol ve gaz kıtlığından ağır bir şekilde etkilenmiş durumda ve karşı önlemler almak zorunda kaldılar: Sri Lanka’da şirketlere, yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla işletmelerini kapatmaları yönünde çağrı yapıldı. Bangladeş’te benzin kıtlığı nedeniyle çıkan olaylar üzerine hükümet orduyu göreve çağırdı. Hindistan ve Nepal’de yemek pişirmek için kullanılan gaz dağıtımı karneye bağlandı. Petrol ve gaz eksikliği bu ülkelerde her alanda hissedilirken, gelişmekte olan ülkelerin bu krizden neden bu kadar sert etkilendiğine dair başka nedenler de bulunuyor.

Kriz dönemlerinde, birçok “Yükselen pazar”dan sermaye çıkışı yaşanıyor ve bu para sanayileşmiş ülkelere kayıyor. Bunun sonucunda ABD doları yerel para birimleri karşısında değer kazanıyor; bu da petrol ve gaz dahil tüm ithalatı daha pahalı hale getiriyor. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’na (EBRD) göre, pahalı enerji ve gübrenin etkileri yakında tam anlamıyla hissedilecek; tedarik zincirleri ve bazı ülkelerdeki turizm sektörü baskı altına girecek. EBRD ayrıca, Körfez ülkelerindeki göçmen işçilerin memleketlerine gönderdikleri paraların (işçi dövizleri) azalabileceğine dikkat çekiyor. Birçok ülkede bu ödemeler, aileleri ve küçük işletmeleri likit tutarak tüketimi ve yatırımları destekleyen temel bir unsur. Mikro kredi uzmanı Lüksemburglu MK Global’in CEO’su Johannes Feist, “Birçok gelişmekte olan ülke için bu durum soyut bir piyasa olayı değil, doğrudan bir maliyet ve belirsizlik faktörüdür,” diyor.

Sonuç olarak; Pakistan’daki gibi bir güneş enerjisi patlaması bile sorunların yalnızca bir kısmını hafifletebiliyor. Yine de EBRD, tüm zorluklara rağmen gelişmekte olan ülkelerin bu yıl genel olarak büyüme yolunda olduğunu öngörüyor; ancak bu büyüme geçen yıla göre biraz daha yavaş olacak. Yükselen pazarların, geçen yılki tahmini % 6,9’luk büyümenin ardından, bu yıl ortalama yüzde % 5-6 oranında büyümesi bekleniyor.

Bu yazı Der Standard sitesinde yayınlanmış olup, Zeki Alptekin tarafından Perspektif için çevrilmiştir. Yazının orijinal linki için buraya tıklayınız.

 Picture of ALEXANDER HAHN & ALICIA PRAGER

ALEXANDER HAHN & ALICIA PRAGER

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler