Son dakika

Gündem

Gökhan Bacık: Türkiye’nin stratejik değeri eriyor

Türkiye’nin dış politikasında sabit ve değişken olmak üzere iki grup stratejik değeri bulunuyor.

Türkiye’nin dış politikasında sabit ve değişken olmak üzere iki grup stratejik değeri bulunuyor.

Sabit değerler “coğrafyası, İncirlik’teki ABD üssü, çeşitli enerji projelerine ev sahipliği yapması” olarak özetlenebilir.

Değişken değerler ise “ekonomik zenginliği, demokrasisi, hukuk devleti, Batı ve İslam dünyası arasında arabulucu olması” gibi konulardır.

2015 itibari ile Türkiye’nin değişken değerleri neredeyse tükenmek üzere. Bir zamanlar kulaktan kulağa beğeni ile aktarılan “Türk modeli” iflas etmiş onun yerine otoriterleşen, hukuk devletinden uzaklaşan bir olumsuz algı yerini almış durumda.

Türkiye’nin değişken stratejik değerlerinin başında gelen ekonomik başarı da büyük zarar görmüş durumda. Birbiri ardına ülkeyi terk eden küresel firmalar bunun habercisi.

İrrasyonel devlet

 Bir ülke, “ideolojik saplantıları yüzünden ekonomik kayıpları göze almaya başlarsa” küresel olarak değişken stratejik değer üretmesi imkansız hale gelir.

Bir devlet, kendisine vergi kazandıran bir firmayı “sırf sahibi muhalif olduğu için batırmayı göze alıyorsa” artık o devlete dünyada irrasyonel (yani deli) muamelesi yapılır.

Bir devlet kazanamayacağı bir savaşa girebilir. İnsanlar bunu anlayabilir. Ancak bir devlet, piyasada hukuk kurallarına göre iş gören firmalarını yıkmaya çalışırsa ondanümit kesilir.

Otoriterleşme, zaten kaçınılmaz olarak ekonomide rasyonel davranışı öldürür. Daha açık yazayım “otoriter devlet piyasada deli gibi davranır.”

 Ya Türkiye’nin sabit stratejik değerleri tükenirse?

 Elde demokrasi, hukuk devleti, ekonomik akıl kalmayınca, Türkiye kala kala sabit stratejik değerlerine dayanmak zorunda.

Zaten pek çok kimse bunun için Türkiye’ye “emlakçı devlet” diyor. Yani Türkiye’nin artık küresel olarak pazarlayabileceği yegane şey jeopolitiği yani dünyadaki yeri.

İçeride arsa-inşaat ekseninde ekonomiyi çevirmeye çalıştığımız gibi dış politikada da ülkenin arsa değeri yani dünyadaki bulunduğu kıymetli yeri pazarlayarak işleri çevirmeye çalışıyoruz.

Ancak bu konuda rahat olmamak lazım zira bu sabit değerler de ciddi risk altında.

Mesela artık Türkiye “ben Ortadoğu’ya hem kültürel hem fiziki olarak yakınım o nedenle bu bölge ile Batı arasında arabuluculuk yaparım” diyemez.

Bir kere ortada bir Ortadoğu düzeni kalmadı. Ortada arabuluculuğunu yapacağımız bir Suriye veya Libya kalmadı. İkincisi, Türkiye’nin pek çok Ortadoğu ülkesi ile ilişkisi kalmadı.

En kötüsü Türkiye’nin Batı ile arası çok kötü. “Hem Batı hem pek çok Arap ülkesi” ile arası kötü olan bir ülkenin bu iki eksen arasında arabulucu olması zaten mümkün değil.

Vaziyete göre Türkiye’nin bölgedeki en yakın dostu Katar. Ancak Katar’da zaten ABD’nin en büyük askeri üssü var. Ayrıca İngiltere bütün Körfez Arap ülkelerinin bir numaralı Batılı müttefikidir. Yani, Batılılar’ın Katar gibi ülkeler için bile Türkiye’nin arabulucu rolüne ihtiyacı yok.

Dolayısıyla “Türkiye’nin onlarca yıldır ballandırarak pazarladığı jeopolitik değerinin” artık pek bir anlamı yok.

 Türkiye ilgisizliği

 1990’larda veya 2000’lerin başında Türkiye’de en küçük bir şey olsa Batı dahayüksek düzeyde tepki verirdi.

Şimdi “aman olursa olur olmazsa olmaz” türü bir Türkiye algısı var. Neden?

Çünkü başta Batı’da olmak üzere artık insanlar Türkiye’nin “kimsede olmayan bir stratejik değeri” olduğunu düşünmüyorlar.

Bu nedenle Türkiye’de pek çok uzmanın fark etmesi gereken bir nokta var: “Arap Baharı sonrası oluşan yeni Batılı stratejik kültür Türkiye’yi hayati stratejik değer üreten bir yer olarak görmüyor.”

  BUGÜN

Kopyalandı

İlgili Haberler