Mesut Yeğen: Kürdistan’ın / Kürdlerin 1. partisi?
Parti tercihlerinin ardındaki sosyolojik dinamikleri anlamak üzere Dr. Ulaş Tol ve Mehmet Ali Çalışkan’la birlikte
Parti tercihlerinin ardındaki sosyolojik dinamikleri anlamak üzere Dr. Ulaş Tol ve Mehmet Ali Çalışkan’la birlikte Kürdistan’ın 12 şehir merkezinde 1918 seçmenlik bir örneklemle yaptığımız TUBİTAK araştırmasını tamamlayıp, raporunu teslim ettik. Seçimler civarındaki birkaç hafta boyunca bu araştırmadan bazı sonuçlar aktarmak istiyorum. Açılışı Kürdlerin, Kürdistanlıların birinci partisi hangisi sorusunun cevabıyla yapayım.
Bu mevzu önemli çünkü malum genel bir kanaate göre Ak Parti Kürdistan’ın, Kürdlerin birinci partisi. Hatta Ak Partililere sorulacak olursa Ak Parti Kürdistan’da HDP’nin iki katı kadar oy alıyor. Bizdeki sonuçlarsa başka bir manzaraya işaret ediyor.
Bizdeki sonuçları aktarmadan evvel bir noktayı açıklığa kavuşturmak gerekiyor. İlkin, Ak Partililer ‘Kürdistan’ın, Kürdlerin birinci partisiyiz’ derken elbette Kürdistan demeyip, o çok bilinen bölge lafını kullanıyorlar. Bölge dediklerinde de Doğu ve Güneydoğu Anadolu olarak adlandırılan iki iklim bölgesini kast ediyorlar. Bu da şu demek: ‘Ak Parti Kürdistan’ın, Kürdlerin birinci partisidir’ iddiası Kürd nüfusun neredeyse hiç olmadığı ya da epey az olduğu şehirlerle Kürdlerin çoğunluk olarak mevcut oldukları şehirlerde alınan seçim sonuçlarının birlikte değerlendirilmesine dayanıyor. Başka bir deyişle, ‘Ak Parti Kürdistan’ın, Kürdlerin birinci partisidir’ iddiası Kürdistan’la alakasız ya da alakası kalmamış yerlerle Kürdlerin büyük çoğunluğu oluşturduğu yerlerin seçim sonuçlarının birlikte değerlendirilmesine dayanıyor.
Bizim araştırmamız ise Kürdlerin nüfusun çoğunluğunu ya da büyük bir kısmını oluşturduğu 12 şehirde (Adıyaman, Ağrı, Batman, Bingöl, Diyarbakır, Hakkari, Kars, Mardin, Şırnak, Tunceli, Urfa ve Van) ve etnik kimlik ve anadil sorusu sorularak yapıldı. Çıkan sonuçları kestirmeden aktarayım: Kürdistan’da meskun Kürdlerin birinci partisi HDP.
Aslında Kürdistan’da Ak Parti’ye ve HDP’ye (Kürd partilerine) verilen desteğin Ak Partililerin görmek istediği gibi şekillenmediği 2011 seçim sonuçlarında zaten ortadaydı. Araştırmayı yaptığımız 12 ilde Ak Parti tüm oyların % 45 kadarını, Kürd siyasetince desteklenen bağımsız adaylarsa % 40 kadarını almıştı.
Bizim araştırmamızın gösterdiği ise şu: araştırmayı yaptığımız 12 şehirde ve tabii Kürdistan diye ‘hayal edilen’ yerde bekleneceği ve aslında bilindiği üzere Kürdlerle beraber Zazalar, Araplar ve Türkler (ve Aleviler) de yaşıyor ve bu 12 şehirdeki parti tercihleri bu etnik gruplara göre dramatik farklar gösteriyor.
Kısaca özetlersem, araştırmada görüşülen 1918 seçmenin %73’ü etnik kimliğini Kürd olarak, %12,8’i Zaza, %8,9’u Türk ve %4,6’sı Arap olarak tanımlamış, parti tercihlerini ise şöyle bildirmişlerdir: Kürd seçmenler % 56 HDP, % 38 Ak Parti; Zaza seçmenler % 27 HDP, % 70 Ak Parti; Arap seçmenler % 2 HDP, % 90 Ak Parti; ve Türk seçmenler % 3 HDP, % 70 Ak Parti.
Bu ilk sonuçlar birkaç şeyi birden gösteriyor. Evvela, Kürdistan’da meskun Kürdlerin birinci partisi HDP. İkinci olarak, Ak Parti Kürdler hariç, Kürdistan’da meskun etnik grupların açık ara birinci partisi ve Kürdlerden de hatırı sayılır bir destek alıyor. Son olarak da (başka pek çok şeyin yanı sıra elbet) etnik aidiyet Kürdistan’da parti tercihlerinin şekillenmesinde en azından HDP’nin desteklenip desteklenmemesinde önemli bir amil olarak çalışıyor.
Araştırma, etnik aidiyetin yanı sıra dindarlığın, yaş gibi demografik değişkenlerin, gelir durumunun da parti tercihlerine yansımasına ve ‘HDP Kürdistan’ın CHP’si midir’, ‘Türkiye’deki kutuplaşma Kürdistan’da aynen aksediyor mu’ ve ‘Kürdistan’da mukim yurttaşlar ne istiyor’ gibi sorulara dair de önemli bir şeyler söylüyor. Bunlar da sonraki yazılara kalsın.(BasHaber Gazetesi)
İlgili Haberler
Gündem 9 belediye başkanı AK Parti'ye katıldı: Rozetlerini Erdoğan taktı
Gündem Kayyum sonrası Sözcü'de ilk üst düzey istifa: Ercüment İşleyen görevinden ayrıldı
1 yorum
Gündem Bahçeli'den üçlü zirve çıkışı: Cumhurbaşkanımız da olmalıydı
Gündem Fon mağdurları SPK önünde eylem yaptı: “Mağdurlar burada, hırsızlar nerede?”
Gündem BDDK başkanlığından istifa eden Şahap Kavcıoğlu hakkında yurt dışı çıkış yasağı getirildi
Gündem İmamoğlu'na verilen siyasi yasak kararının ardından MHP'den açıklama: Mahkemenin takdir hakkı yok