Son dakika

Gündem

Cengiz Algan: Kürtler neden gitti?

AK Parti’nin iki büyük hatasından biri süreci seçim sonrasına ertelemekti. Tam tersini yapıp Çözüm Süreci’ni kampanyasının merkezine oturtmalı, havaalanı ve otoyollardan çok daha değerli barışı anlatmaya devam etmeli, örneğin hasta mahkûmların tahliyesi gibi pratik adımlarla da desteklemeliydi.

 Seçimlerden önce konuştuğum, rasyonel düşünen, HDP seçmeni Kürtlerin tamamı seçim sonrası HDP’nin mecliste AK Parti’yle birlikte davranacağına inanıyordu. Kampanyayı tamamen batılı seküler seçmenden oy koparmaya yönelik kurmanın, “AKP’yle asla!” söylemiyle AK Parti’ye kapıları baştan kapatmanın yanlışlığına işaret ettiğimde de bunun tamamen seçim taktiği olduğunu söylüyorlardı. HDP’nin Kürtlerin çıkarları hilafına davranamayacağını, biri çözüme karşı Türk milliyetçisi, diğeri Kemalist iki partiyle uzlaşmalarının imkânsız olduğunu ve mutlaka AK Parti’yle ittifak edeceklerini düşünüyorlardı. Seçim sonrası araştırmalarda tabanın yüzde 60’ının AK Parti’yle koalisyona sıcak bakması bunu doğruluyor. Ama HDP’nin seçimler sonrası aynı tavrı sürdürdüğünü gördükçe artık eskisi kadar emin değiller ve kaygılılar.

AK Parti seçmeni olup da bu seçimde fikir değiştiren dindar Kürtler ise HDP’ye yönelmelerini farklı gerekçelerle açıklıyorlardı. Kimisi mitinglerde Kürtçe Kur’an gösterilip karşı tarafın Zerdüştlükle “suçlanmasını” doğal olarak kendi üzerine de alınıyordu. Bazıları “Kürt sorunu yoktur”, “Masa yoktur”, “Dolmabahçe görüntüsü hoş değildir” gibi söylemleri Çözüm Süreci’nin sona eriyor oluşuna yoruyor ve sürecin devamını HDP’yi güçlendirmekte görüyordu. HDP güçlü bir şekilde Meclis’te olursa sürecin devamını garantiye alacaklarını düşünüyorlardı.

Bir kısmı, ilk defa bir Kürt partisinin Meclis’e adıyla sanıyla girmesinin vereceği etnik tatmini yaşamak için oy verecekti (ve verdi). Bu grup bunun işaretini Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde vermişti aslında. Önemli bir bölümü de HDP Meclis’e giremezse sürecin çökeceğinden, 90’lara dönüş olacağından korkarak fikir değiştirdi. HDP’li yetkililerin “giremezsek kaos çıkar” söylemleri bu hissi güçlendirdi. Beklentileri çok yükselmiş ama barajın altında kalmış bir PKK’yle şehirlerinde, kasabalarında, köylerinde baş başa kalmaktan korktular. Roboski ve Kobani travmaları, oradan gelen Kürt gençlerin cenazeleri, AK Parti’nin IŞİD’i desteklediği yönündeki uluslararası algı kampanyaları, Diyarbakır mitingindeki bombaların etkisi bunlara ilave sebepler. Bu sebeplerden biri, birkaçı veya bazı kişilerde tümü birden HDP’ye yönelişte rol oynadı.

Bunlara temel bir faktörü de eklemek gerekiyor: Yükselen etnik bilinç ve talepler çıtası. Cumhuriyetin asırlık baskı, inkâr, imha ve asimilasyon politikalarından dolayı Kürtler zaten politik bilinci yüksek bir halktı. “Nereden yaralıysan oran ağrır” prensibi gereği etnik bilinçleri de yüksekti. Çözüm Süreci’nin kazanımlarıyla (örneğin, halktan saklama gereği duymadan Öcalan’la müzakere masası kurulmasıyla) bu perçinlendi.

Aynı şekilde talepler çıtası da yükseldi. AK Parti hükümetleri 13 yılda Kürt sorununda devrim niteliğinde adımlar attı. Atıldığı zamanlar bu adımları atmak gerçekten zordu. Her adım geleneksel devlet refleksine, Türk milliyetçiliğine ve çözüm istemeyen çevrelerin tepkilerine çarpıyordu. Fakat artık o çıtalar aşıldı. Hapiste oğluyla Kürtçe konuşamayan anne kalmadı. Kürtçe bir şarkı için Ahmet Kaya’ya çatal bıçak fırlatmak isteyenler de öyle. Nereden nereye geldiğimizi unutmamak için bu hatırlatmalar gerekli görülebilir ama artık yeterli değil. Devletin Kürtçe TV açabileceği hayal dahi edilemezdi, doğru. Ama örneğin TRT Arapça kanalını Araplara hatırlatıp durmuyoruz. Zaten zorluk, Kürtlere gasp edilen doğal haklarının iadesinde değil, Türklerin buna ikna edilmesindeydi. Bu başarıldı.

HDP’nin seçim başarısındaki en önemli faktör, hiç kuşkusuz Çözüm Süreci’dir. 35 yıllık mücadeleyle yüzde 6,5 oy alabilen Kürt siyaseti, 2,5 yıllık Çözüm Süreci’yle yüzde 13’e fırladı. Her gün karakolların basıldığı, şehirlere asker cenazelerinin geldiği bir ortamda aynı başarının elde edilebileceğini herhalde kimse öne süremez.

Kanımca AK Parti’ye Kürt oylarını kaybettiren de yine Çözüm Süreci. Fakat böyle bir sürecin yürütülmesi değil, aksine, 28 Şubat Dolmabahçe Mutabakatı’ndan itibaren dondurucuya konulması. Toplumun yüzde 70’inin, Kürtlerin yüzde 90’ının desteklediği bir proje yüzünden oy kaybedilmez. Ama bu altın projeyi seçim sonrası bir belirsizliğe ertelemek kaybettirebilir.

AK Parti’nin iki büyük hatasından biri süreci seçim sonrasına ertelemekti (diğeri seçim barajını düşürmemek). Tam tersini yapıp Çözüm Süreci’ni kampanyasının merkezine oturtmalı, havaalanı ve otoyollardan çok daha değerli barışı anlatmaya devam etmeli, örneğin hasta mahkûmların tahliyesi gibi pratik adımlarla da desteklemeliydi.

Kürtlerin bir kısmı (yukarıda sayılan nedenlerle) her durumda gidecekti. Ama bir kısmı da kalacak ve AK Parti’nin tek başına hükümet kurduğu, HDP’nin de barajı aşıp ortak anayasa yapımında partner olacağı ideal durum ortaya çıkacaktı. Bu fırsat kaçtı ama HDP’yle ittifak olasılığı hâlâ oracıkta duruyor.

“Kürtler nankörlük etti” diyenlere not:

En büyük oy kaybının dindar Kürtlerden yaşandığının anlaşılmasıyla hemen Kürtlere sitem eden bir eğilim su yüzüne çıkıverdi. “Kürt kardeşlerimize o kadar iyilik yapan AK Parti’ye nankörlük ettiler” şeklinde özetlenebilir bu eğilim. Birkaç kişi dışında (biri Burhan Kuzu) AK Parti kurmaylarından bu yönde açıklamalar gelmemekle birlikte tabanda bu eğilimin yayıldığı görülüyor.

Öncelikle seçmen davranışı “nankör, hain” vb. siyaset dışı terimlerle anlaşılmaz. Bu olsa olsa gitmiş olanlara dönüş kapısını sıkı sıkıya kapatmak anlamına gelir. İkincisi, giden bu yüzde 5-6’lık oy iktidarı kaybettirdiyse, bütün önceki seçimlerde de kazandırmış demektir. Aksi halde 2002’den beri yapılan tüm seçimlerde yüzde 5-6 eksik oy alınmış olurdu. Ama o seçimlerde Kürtlere bunun için özel olarak teşekkür edildiğini duymadık. Üçüncüsü, MHP’ye giden yüzde 3’lük bir oy da var. Kimse çıkıp da o “Türk kardeşlerimiz”e “nankörler” demiyor ama Kürtlere saydıran saydırana. Bu da kendisini Kürt’ten bir gömlek üstün, yaptığı hizmetleri de lütuf gören ayrımcı kafanın yansımasıdır.

En sağlıklısı, oturup hataları gözden geçirmek ve telafi etmenin yollarını aramaktır.

SERBESTİYET

Kopyalandı

İlgili Haberler