Ömer Tekdemir : HDP’nin Türkiyelileşme ve ‘yeni hayat’ söylemleri: Radikal çoğulculuk ve sol eksenli
Halkların Demokrasi Partisi’nin (HDP) seçimlere parti olarak girmesi ülkede yeni bir ‘politika’nın da başladığının habercisi olmuştur.
Halkların Demokrasi Partisi’nin (HDP) seçimlere parti olarak girmesi ülkede yeni bir ‘politika’nın da başladığının habercisi olmuştur. Dünyadaki neoliberal demokratik sistemler açısından pek de hoş karşılanmayan %10 baraj siyaseti organik bir krizinde yaratıcısı olmuştur. Bu bir nevi ‘post-politika’ ya da ‘post-demokrasi’ durumudur. Temsil krizinin yaşandığı, toplumun katı polarize olduğu, çatışmanın boyutu farklı alanlara, yani silahlı mücadeleden siyasi mücadeleye taşındığı ve öte yandan çatışma çözümlerinin ve barış sürecinin olduğu bir dönemde, HDP makro (Türkiye) ve mikro (Kürd) siyasette farklı bir renk olarak katılmıştır. Gezi gibi sosyo-politik tepkilerde de görüldügü gibi ülke siyasetinde bazı vatandaşların “oyum var, ama sesim yok’ hissiyatı doğurmuş ve bu kesimler kendilerini temsil edebilecek siyasal partinin eksinliğinden şikayetçi olarak demokratik taleplerini farklı kanallardan, parti ötesi (parlemento dışı) şeklinde ifade etmeye çalışmıştır.
Dünyada demokrasilerin vazgeçilmezi haline gelen popülist yaklaşım, özellikle seçim süreçlerinde ve kriz dönemlerinde başarılı şekilde uygulamaya sunulmuştur. Ancak popülist yaklaşımlar daha çok sağ-kanat partiler tarafından kullanıdığından dolayı, yakın zamana kadar sol-eksenli partilerce çok fazla kabul görmemiştir. Kitlelerde sistemin içinde bulunduğu ‘post-siyasal’ kriz denilebilecek anlarda kızgınlıklarını, isteklerini böylece sağ orjinli partilerde aramışlardır. Türkiye örneğinde yaşanan bazı hayal kırıklıkları bu popülist politikalar sonucu uzun bir süre sol meğilli partilerce pek tercih edilmemiştir. Dünyadaki uygulamalar göz önüne alındığında HDP ile bu politik tavır değişmeye başladı denebilir. Özellikle önce Latin Amerika ülkelerinde görülen başarılı örnekler, Şili, Arjantin, Vanezulla, Ekvador, daha sonrada Avrupa’da Syriza, Podemos gibi popülizmin sol-kanat partilerce gayet pozitif şekilde uyulandığı görülmeye başlandı, tabiatıyla popülizm sol siyaset içinde önemli bir araç haline gelmeye başladı. Özellikle bu yolla merkez dışında ki partiler toplumun demokratik taleplerine cevap olabilmek ve sistemi kendi ideolojik çerçeveleriyle dönüştürme fırsatı buldular.
Ancak ne HDP bu partilere ideolojik ve yapısal olarak ne de Türkiye bu ülkelere siyasal, sosyal ya da ekonomik açıdan benzerliğe sahiptir. Zaten amaç da burada birebir benzerlik bulmaktan ziyade fonksiyonel, misyon ve dinamik olarak HDP’nin yüklendiği misyondan bahsetmektir. Bu açıdan HDP radikal demokrat popülist bir yaklaşım içinde genelde ülke siyasetinde özelde ise Kürt siyasal hayatında yeni bir politika yaratmaya başlamıştır. HDP Kürd siyasal hareketinin kazanımları üzerine yeni bir politik proje icin oluşturulmuş yeni bir söylemin de temsilcisidir. Bu radikal politika sosyal, kültürel, veya medya alanlarına da yansımıştır, HDK, IMC TV gibi.
HDP’nin oluşum amacında ve güncel olarak seçim stratejisinde, bir yandan içsel olarak Kürd toplumunun bünyesindeki farklı gurupları ve alt kimlikleri, öte yandan ise dışsal olarak demokratik talepler açısından kendine benzeşen karşı-hegemonya gruplara ‘agonistik demokratik kamusal alan’ oluşturmaktır. Bu kimliklerin ihtiyaçlarına yani daha çok eşitlik ve özgürlük prensibleri altında toplanabilecek bir politik yapı kurmaktır. Bunun için de radikal bir demokrasi projesi güdülmeye başlanmıştır.
Kürd işçi sınıfı eksenli çıkan ‘genç’ Marksist örgütlenme yerini olgunlaşma döneminde ‘post-marksist’ sınıf ötesi, ulus tarzı bir yapılandırmaya bırakmıştır, tabi ideolojik olarak bir sol bakış açısını yitirmeyen bir çizgi devam etmiştir. Son zamanlarda ise bu olgunlaşma dönemi daha çok radikal demokrasi perspektifi ile pekiştirilmiş ve bu radikal politik proje etrafında daha kapsayıcı, daha pasif direniş yöntemleri çerçevesinde kendini yenileyip Türkiye’de ve Ortadoğu’da aktif bir rol alma çabası içine girmiştir. Kapitalist ve demokratik sistem içinde bu iki öğeyi bir araya getirmeden farklı bir model sol (politik ekonomik sistem de dahil) dayanaklarla alternatif bir model kurgulanmaya başlanmıştır. Bu eksende “Türkiyelileşme” ve “Yeni Hayat”dan anlaşılması gereken kurulmak istenen bir ‘tarihsel blok’ ve blok için karşı-kütür yaratma söylemi ve çabasıdır.
Aslında amaç var olan liberal demokratik sistemin radikalleştirilmesi ve dönüşütürülmesidir, bu yapılırken demokratik enstitülerin inkarına gidilmemekte aksine bu demokratik kurum ve araçlar etkili şekilde kullanılmaya başlanmaktadır (parlemento, belediyeler vb.). Merkezi partilere karşı alternatif bir seçme şansı yaratımıdır, iktidar için radikal reformlar vaad edilmektedir. Türkiyelileşme ve Yeni Hayat söylemleri ise bunun ifade edilme şeklidir, yani aslında radikal demokrasinin ötesi, politik şartlara daha uyumlu olabilecek, ‘agonistik bir demokrasi’ kuramının hayata yansımasıdır.
Ortada liberal demokrasilerin önerdiği rasyonel bir uzlaşmadan ziyede ortak zeminde belli demokratik prensipler için bir araya gelmiş bir bloktan söz edilir. Kürtler (seküler, İslami, Kürdiyati dahil), Aleviler (Türk, Kürd, Arab v.b), solcular, dinsel azınlıklar (Ermeni, Rum, Yahudi, Êzdi, Süryani vb.), etnik unsurlar (Arnavut, Laz, Pomak, Türkmen, Gürcü vb.), anti-kapitalist müslümanlar, kadınlar, feministler, ekolojistler ve LGBT bireyler olarak. Radikal bir çogulculuk sistemi ile kimseyi ötekileştirmeden, dışlamadan ve yabancılaştımadan yeni bir toplumsal kimlik yaratılmaya yeltenilmektedir, bu yeniden inşa süreci etik-politik değerler üzerinden yapılmaya çalışılmaktadır, tabi eşitilik ve özgürlük prensiplerine ve demokratik araçlara saygı çerçevesinde. Lafın kısası HDP ‘öteki Türkiye’ isteminin somutlaştırılmış ve kavramsalaştırılmış halidir.
∗ Dr Ömer Tekdemir, Centre for Trust, Peace and Social Relations, Coventry Üniversite’sinde (Birleşik Krallık) misafir araştırmacıdır.
http://basnews.com/tr/news/2015/03/22/hdpnin-turkiyelilesme-ve-yeni-hayat-soylemleri-radikal-cogulculuk-ve-sol-eksenli-populizm/
İlgili Haberler
Gündem 9 belediye başkanı AK Parti'ye katıldı: Rozetlerini Erdoğan taktı
Gündem Kayyum sonrası Sözcü'de ilk üst düzey istifa: Ercüment İşleyen görevinden ayrıldı
1 yorum
Gündem Bahçeli'den üçlü zirve çıkışı: Cumhurbaşkanımız da olmalıydı
Gündem Fon mağdurları SPK önünde eylem yaptı: “Mağdurlar burada, hırsızlar nerede?”
Gündem BDDK başkanlığından istifa eden Şahap Kavcıoğlu hakkında yurt dışı çıkış yasağı getirildi
Gündem İmamoğlu'na verilen siyasi yasak kararının ardından MHP'den açıklama: Mahkemenin takdir hakkı yok