Son dakika

Gündem

Gökhan Bacık: Stratejik oy nedir?

Seçimlerde insanlar farklı nedenlerle oy verebilirler. “Seçmen davranışı” hem birbirine benzeyen hem birbirinden ayrışandinamiklere göre oluşan bir karardır.

 Seçimlerde insanlar farklı nedenlerle oy verebilirler. “Seçmen davranışı” hem birbirine benzeyen hem birbirinden ayrışandinamiklere göre oluşan bir karardır.


Stratejik oy kısaca “bir vatandaşın oyunu bazı gerekçelerle normalde vereceği partiden başka bir partiye vermesi” olarak tanımlanabilir.

Bunu şöyle açıklayalım:

Bir vatandaşın normal şartlarda oy vereceği bir partisi vardır. (A partisi.)
Bir vatandaşın asla iktidara gelmesini istemeyeceği bir parti vardır. (B partisi.)
Bir vatandaşın kendine yakın hissettiği ikinci bir partisi vardır. (C partisi.)
Bir vatandaşın asla oy vermeyeceği bir parti vardır. (D partisi.)

Stratejik oy normalde “A partisine” oy verecek vatandaşın “B partisi” iktidar olmasın diyerek oyunu başka bir partiye vermesidir.

Neden?

Peki vatandaş bunu neden yapar? Bunun cevabı basittir: Her seçimde insanlar aslında oy vererek iki kararını ortaya koyar.

Birinci kararları, kimin iktidara gelmesini istediklerini ilan etmektir, ikinci kararları ise kimin iktidara gelmeyeceğine karar vermektir.

Böylece oy vermek aslında “hem olumlu hem olumsuz karar ilanı” demektir.

Stratejik oy sürecinde vatandaş “ikinci kararının daha önemli olduğunu düşünerek oy verir.” Yani şöyle der: “Benim oyumla bir partinin iktidara gelmesi imkanı yoktur ancak benim oyumla bir partinin iktidara gelmesini engellemek mümkündür.”

Bu stratejik oyun temel felsefesi olarak görülebilir. Burada vatandaş, “kimin iktidara gelmesi lazım” sorusuna göre değil “kim asla iktidara gelmemelidir” sorusuna göre oyunun rengini belli etmektedir.

Stratejik oyu hangi parti daha kolay alır?

Vatandaşın “asla iktidara gelmesini istemediği partiye” kendi seçim bölgesinde “oyları artınca milletvekili kaybettirecek parti” stratejik oyun gideceği partidir.

Dolayısıyla stratejik oy değişkendir. Belki o seçmen, farklı bir seçim bölgesinde aynı sonuca ulaşmak için başka bir partiye stratejik olarak oy verecektir.

Gelişmiş demokrasilerde iki turlu seçim sistemi vardır. Hatta Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçimi iki turludur. Birinci turda sonuç olmaz ise ikinci tura en çok oy alan iki aday kalır. O zaman “birinci turdaki adayları elenenler elde kalan iki adaydan birine” oy verir. Bu da bir stratejik oydur. Bu şunu gösterir: Stratejik oy, demokratik seçmen davranışının doğal bir parçasıdır.

Altın kural: Kendi partine zarar vermemektir

Stratejik oy veren vatandaşın amacı “asla iktidarını istemediği” partiden kendi seçim bölgesinde “milletvekili koparacak” partiye oy vermektir.

Ancak bunu yaparken seçmenden kendi partisine zarar vermesi beklenemez. O nedenle eğer stratejik oy seçmenin kendi partisi (A partisi) için milletvekili kaybına neden olacaksa tercih edilemez.

Bu nedenle, stratejik oyu doğru kullanmak için internet üzerinden oy seçim bölgesinin sonuçlarına bakmak gerekiyor. İkinci önemli taktik iseaile içinde oy bölüştürmektir. Mesela “ben bu sefer yine X partisine oy vereceğim ancak sen Y partisine oy ver” gibi eşler arası bölüşüm yapılabilir.

Çünkü plansız bir stratejik oy dalgası bu sefer insanların kendi partilerine zarar verebilir. Bunun ise bir anlamı yoktur.

Oy vermek kutsal bir iş değildir. İnsanlar türlü tercihlerine göre bir karar verir. Herkesin kararı kendince güzeldir. Herkes istediğine oy verir. İsteyen “benim partim yüzde 1 alsa bile ben sadık olup yine vereceğim” der isteyen “ben stratejik oy vereceğim” der.

Bugün

Kopyalandı

İlgili Haberler