Son dakika

Gündem

Levent Köker: Tekçiliğin reddi ve tarihle yüzleşme

Türkiye toplumunun kelimenin gerçek anlamıyla “kahredici” çoğunluğu, çağdaş özgürlükçü demokrasinin

 Türkiye toplumunun kelimenin gerçek anlamıyla “kahredici” çoğunluğu, çağdaş özgürlükçü demokrasinin standartlarına uygun bir demokratikleşme sürecinden uzakta, otoriterizmin faşizme yakın bir noktasında duruyor. Ortak payda “tekçilik”: “Tek vatan, tek millet, tek devlet”! Avrupa’da faşizmin tavan yaptığı 1930’larda, örneğin “ein Volk, ein Reich, ein Führer” sloganının meydanları çınlattığı zamanda değil. Almanya o Almanya, Avrupa o Avrupa değil. Ama Türkiye?

Alman Parlamentosu’nun kararına karşı gösterilen tepki, Türkiye’nin artık kimsenin inkâr edemediği otoriterleşme sürecindeki yönünün açık faşizme doğru çevrilmiş olduğunun yeni bir kanıtı oldu, maalesef. İstenirse, bu tespiti fazla ağır bulanlar için şöyle bir uyarlama yapılabilir: “Türkiye’nin hızla ağırlaşan otoriter, baskıcı yönetim tarzının yeniden demokratikleşme yönüne çevrilmesi artık çok zor görünüyor.” Böyle de diyebilirsiniz ama her halükârda sonuç değişmiyor: Türkiye, özgürlükçü hukuk devleti anlayışının temel ilkelerini hızla tahrip eden bir süreç yaşıyor ve bunun baş sorumlusu olsa bile yegâne aktörü mevcut siyasî iktidar değil.

Suçların ve cezaların kişiselliği, kanunların geriye yürümezliği, hak arama hakkının engellenemezliği gibi hem yürürlükteki Anayasa’nın hem de uluslararası insan hakları hukukunun ve adâlet anlayışının vazgeçilmez prensipleri açıkça çiğneniyor. Çoktan siyasal İslâm’a yelken açmış geçmişin “muhafazakâr demokrat” olma iddiasındaki siyasî iktidarın seçmen tabanındaki bitişik komşusu milliyetçi muhalefetin desteği zaten açık.
Dokunulmazlıkların kaldırılmasından söz ediyorum. Normal usûlle dokunulmazlıkların kaldırılması kuşkusuz mümkün ve geçerlidir. Burada söz konusu olan ise bir geçici madde ile hukukun en temel ilke ve kurumlarına büyük bir darbe vurulmuş olmasıdır. Vahim olan sözde “sosyal demokrat” olma iddiasındaki anamuhalefetin, “halka anlatılamayacağı” gerekçesiyle, sessiz kalmak şöyle dursun, buna onay vermesi. Görevi en başta hukuk ihlâllerini engellemek ve bunları halka anlatmak olan muhalefet, bu kadar açık hak ihlâlleriyle dolu bir tasarrufa neden karşı çıkıldığını veya çıkılması gerektiğini halka anlatamayacağını söylüyor.

TOPLUM DEMOKRATİKLEŞMEDEN UZAK DURUYOR

Anamuhalefetin bu söyleminde iki yönlü bir itiraf var aslında. Birincisi, hukuka aykırı bir biçimde dokunulmazlıkların kaldırılmasının asıl hedefi kamuoyu önünde “terör” ile ilişkilendirilmek için büyük çaba gösterilen HDP’nin TBMM’den dışlanması. Bu açık. Anamuhalefet de aslında bu hedefin haksızlığını kendi içinde tam olarak sindirebilmiş değil, bir taraftan bu hedefi paylaşıyor. O yüzden kendisine bile tam olarak anlatamadığı bir şeyi halka hiç anlatamayacağını düşünüyor. İkincisi de, anamuhalefetin “halk” derken kastettiği kendi seçmen tabanında da konu HDP veya HDP üzerinden “Kürt meselesi” olunca, HDP’ye destek mealinde anlaşılabilecek her türlü tavır ve hareketi peşinen reddedecek güçlü bir kitle var. Bu kitleyi de küstürme, bir türlü çoğaltamadığı yüzde 24-25’lik seçmen desteğinin önemlice bir bölümünü yitirme endişesi, “ben bunu halka anlatamam”ın gerekçesi aslında.
Buraya kadar söylediklerim şunu gösteriyor: Siyasal İslâmcılıkla tabandaki kapı komşusu Türk milliyetçiliğine eklenen “ulusalcılık”, Türkiye toplumunun kelimenin gerçek anlamıyla “kahredici” çoğunluğu, çağdaş özgürlükçü demokrasinin standartlarına uygun bir demokratikleşme sürecinden uzakta, otoriterizmin faşizme yakın bir noktasında duruyor. Ortak payda “tekçilik”: “tek vatan, tek millet, tek devlet”! Avrupa’da faşizmin tavan yaptığı 1930’larda, örneğin “ein Volk, ein Reich, ein Führer” sloganının meydanları çınlattığı zamanda değil. Almanya o Almanya, Avrupa o Avrupa değil. Ama Türkiye?

Evet, Almanya o Almanya değil. Olmadığı, Almanya Parlamentosu’nun Türkiye’de, iktidarı ve milliyetçi ve ulusalcı muhalefetiyle büyük tepki çeken kararındaki şu ifadelerden belli. Almanya Parlamentosu diyor ki: “Almanya’nın suçlu ve sorumlu olduğu Holokost’un biricikliğinin de bilincindeyiz.” Türkiye’deki iktidarın tepkisi: “Almanya, sen önce Holokost’un hesabını ver!”

TARİHE ‘MİLLİYETÇİ’ BAKIŞ

Yahudi soykırımını resmen kabul etmiş, resmen özür dilemiş, tazminat ödemiş ve ödemeye devam eden bir ulustan ve bir devletten bahsediyoruz. Üstelik bu son kararında tekrar etmiş, hem Almanya’nın suçluluğunu ve hem de Holokost’un, yani Yahudi soykırımının “biricikliği”ni. Dolayısıyla Almanya’ya gösterilen tepkinin bu kısmı “boş laf”.

Burada durup epey düşünmek gerek. Bu birkaç satırlık ifadelerin arkasında Almanya’nın kendi tarihi ile açık bir yüzleşme süreci var. Hatta Almanya’da yakın zamanlara kadar devam etmiş olan, tarihçiler tartışmasını (“Historikerstreit”) burada anmamak olmaz. Tartışmanın geniş boyutları içinde kanımca en önemli odak noktalarından biri, Holokost’un bir tarihî arıza mı yoksa Alman ulusunun öz karakterinin bir tezâhürü mü olduğu. Dolayısıyla, son parlamento kararına tepki gösterirken, böylesi bir tartışmayı kendi geçmişiyle eleştirel bir biçimde yüzleşmekten kaçınmaksızın sürdürebilmiş bir toplumdan bahsettiğimizi unutmamamız gerekir.

Bu noktada, Türkiye’deki tepkinin tarihî boyutta ortaya koyduğu iddialar da özel olarak dikkat çekiyor tabii. Buna göre, Türkiye’nin tarihinde hiçbir “utanılacak sayfa yoktur!” Tarih tarihtir, her toplumun geçmişi olmuş bitmiş, artık değiştirilemeyecek olan olaylarla doludur. Bunlarla övünmek, bunlardan utanç duymak gibi “duygusal” yaklaşımlar tarihe hangi açıdan yaklaştığınıza bağlıdır. Belli ki, Alman Parlamentosu’nun kararına, “bizim tarihimizin utanılacak hiçbir sayfası yoktur” diye tepki verenler, “milliyetçi” açıdan tarihe bakmaktadırlar. Bu açıdan da, “İslamî” yanı biraz ağır basan “İslâm-Türk milliyetçiliği” ile Türklük yanı ağır basan “Türk-İslâm milliyetçiliği” ve “lâik Türk ulusçuluğu” açısından çok da büyük bir fark bulunmamaktadır.

İşin özeti şu: Kürt sorununun siyasî ifadesi veya İttihat ve Terakki diktatörlüğünün Ermenilere yaşattığı “Büyük Felaket” söz konusu olduğunda, “tekçi-milliyetçilik” ve “şanlı tarihimiz” üzerinde büyük bir siyasi-toplumsal ittifak oluşmaktadır. Türkiye’nin içine düştüğü faşizan yönü giderek belirginleşen otoriterlikten çıkış için, bu ittifak son derece elverişsiz bir zemin oluşturmaktadır. Zira demokratik yönde bir çıkışın anahtarı, tekçilikten arınmış, çoğulcu bir toplum tasavvuruna ve “geçmişle eleştirel bir hesaplaşma” anlamında “geçiş adaleti”ne ve bunların her ikisini birden gerçekleştirebilmekte saklı.

YARINA BAKIŞ

Kopyalandı

İlgili Haberler