Son dakika

Gündem

Stratejik neydi?

Yeni Türk dış politikası, stratejik derinlik arayışıyla işe başladı. Ama derinliğe ulaşmak için iki şey lazım. Biri sığ sularda derinlik aranmayacak. Yani öngörüler ve elde edilecek sonuçlar iyi hesap edilecek. İkincisi derine inecek gücün olacak.

 Yeni Türk dış politikası, stratejik derinlik arayışıyla işe başladı. Ama derinliğe ulaşmak için iki şey lazım. Biri sığ sularda derinlik aranmayacak. Yani öngörüler ve elde edilecek sonuçlar iyi hesap edilecek. İkincisi derine inecek gücün olacak.


Cumhuriyet, kuruluşunda Batı ile ittifak içinde, Batılı ölçülerde bir düzen kurmayı hedefledi. Bu ülküden uzaklaşma eğilimi, 2000’lerin başında belirginlik kazandı. Önce bir grup general demokratikleşme, sivilleşme ve hukukun üstünlüğü konusunda ısrarcı Batı’ya karşı farklı bir ittifak arayışına girdiler. Avrasyacılar denen bu grup, Rusya, Çin ve İran ile ittifak kurup Batı’ya karşı direnmeyi önerdiler.

Onları, başta Avrupa ile ittifakı önceleyen mevcut hükümet izledi. Avrupa Birliği üyeliği ve onun gerektirdiği her türlü reform yanlısı olan hükümet, artık iktidarı paylaşmadığı Avrasyacı askerler gibi ülkenin kaderini Asya’da aramaya yöneldi.

AB kapısında beklemekten kurtarın

Bir yandan illiberal, yani demokrasi olmayan seçimli parlamenter sistemlere katıma arzusunu sergilerken, diğer yandan yeni-Osmanlılıkadı altında eski Osmanlı siyasi coğrafyasından güç ve etkinlik devşireceği inancıyla Ortadoğu’ya yöneldi. NATO yerine Şanghay İşbirliği Teşkilatı (ŞİT) içinde güvenlik, Ortadoğu’da Müslümanlık üzerinden etkinlik ve bölgesel önderlik arayışına girişti.

22 Kasım 2013’te Başbakan Erdoğan, Rus lider Putin'e ''Bizi Şanghay İşbirliği Teşkilatı’na alın ve bizi bu sıkıntıdan (AB kapısında beklemekten) kurtarın'' diyerek siyasal ve stratejik tercihini belirtti.

Ne var ki ŞİT’te önde gelen ülkeler Çin, Rusya ve İran. Bunların tümü Türkiye’yi yönetenlerin 4 yıldır hükümetini devirmek istediği, Suriye’deki rejimi destekliyor. Aynı grup şu anda Yemen’deki iç savaşta Türkiye’nin (eğitim ve lojistik için de olsa) asker gönderdiği Katar’ın da içinde bulunduğu koalisyonun savaştığı tarafa yardım ediyor. İşin ilginci Mısır da koalisyonun bir üyesi ve koalisyonun lideri Suudi Arabistan, Türk yönetiminin şiddetle karşı olduğu Mısır’daki yönetimi destekliyor!

İran Kafkaslar’da, Orta Asya’da ve Ortadoğu’da hep Türkiye’nin stratejik rakibi oldu.
Şimdilerde IŞİD tehdidi altında olan Irak’a ve Irak ile Suriye Kürtler’ine destek oluyor.
Buralarda Türkiye’nin etkisini büyük ölçüde azalttı. Bunda tabii Türkiye’nin çok tereddütlü davranması ve inisiyatif almamasının da rolü büyük.

Tahammül sınırlarını zorluyor

En sonunda İran’ın niyetlerinden kuşkulanmış olmalı ki CB Erdoğan artık dayanamayıp 26 Mart günü, “Bugüne kadar bölgede olan gelişmeler tahammül sınırlarını zorlamaya başladı… İran bölgeyi domine etmenin gayreti içerisinde. Buna müsaade edilebilir mi? İran'ın yaptığı bizi rahatsız etmiştir… Irak'a bakın bir taraftan DEAŞ'la uğraşılıyor diğer bir taraftan İran'ın elemanlarıyla. İran'ın Yemen'den, Suriye'den ve Irak'tan elini çekmesi lazım…” dedi.

Bir gün sonra İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif yanıt verdi:

“Stratejik hataları ve iddialı politikalarıyla geriye dönülmez zarara neden olanlar (yani Türkiye), sorumlu politikalar benimseyerek, mevcut kapasitelerini bölgede sükûneti sağlamak için kullanmalıdır." 

Rusya ne Türkiye’nin ŞİT üyeliğini kolaylaştırdı ne İran (ki İslam Cumhuriyeti) Müslümanlık nedeniyle bir yakınlık gösteriyor. Üstelik Rusya, Türk milli hafızasında önemli bir yer tutan Kırım’ı dünyanın gözünün içine bakarak ilhak etti. Resmi Türkiye’den hiç ses çıkmadı.

Bir an oturup düşünelim: Doğu’da ne bir ittifak var ne de ciddi bir müttefik. Ya Batı’da? Yıllık İlerleme Raporu’nu çöpe atıp (2012), Batı’ya yaklaşmak mümkün mü? Bir tuhaflık yok mu dış politika tercihlerimizde?

BUGÜN

Kopyalandı

İlgili Haberler