Gökhan Bacık: Türkiye’yi mahkûmiyet dalgası mı bekliyor?
Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) denetim sürecine bireysel başvuru hakkını 1987’de ve AİHM’nin zorunlu yargı yetkisini 1990’da kabul etmiştir.
Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) denetim sürecine bireysel başvuru hakkını 1987’de ve AİHM’nin zorunlu yargı yetkisini 1990’da kabul etmiştir.
Ancak Türkiye, denetim yetkisini kabul ettiği AİHM tarafından en çok mahkûm edilen ülke haline çoktan gelmiş durumda.
Birgün Gazetesi’nden Doğu Eroğlu durumu çarpıcı olarak özetlemiş:
“2013’te AİHM hakkında 119 ihlal kararı verilen Rusya’nın ardından 118 ihlalle ikinci sırada olan Türkiye, insan hakkı ihlalleri konusundaki istikrarını korudu. AİHM, Türkiye hakkında 2014’te aldığı 101 kararın 94’ünde, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin en az bir maddesini ihlal ettiğine hükmetti. Öte yandan, 56 yıldır faaliyet gösteren AİHM’in tarihinde en çok ihlale imza atan ülke olmayı sürdürdü. Türkiye hakkında verilen 2 bin 733 kararda en az bir Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ihlali tespit edildi.”
AİHM’de mahkûm olmak demek aslında “hukuk sisteminiz hata veriyor, doğru yargılama yapmıyorsunuz” anlamına geliyor.
Nitekim AİHM’de yıllardır “en çok mahkûm olan ülkeler” yarışında Türkiye ve Rusya at başı gidiyor.
Yeni bir mahkûmiyet dalgası mı?
Türkiye’nin AİHM siciline bakınca şunu görüyorsunuz: Kimi zamanlar bazı olaylara bağlı olarak Türkiye AİHM nezdinde yoğun mahkûmiyet alıyor. Örneğin, Kürt sorunu yüzünden uzun bir dönem Türkiye’yi AİHM’den gelen bir mahkûmiyet dalgası çarpmıştır.
Bir süredir Türkiye’de hukuk altüst olmuş durumda. Karar verdiği için hakimler, savcılar tutuklanıyor.
Tutukluluk süresine önem verilmiyor. Soruşturma, gözaltına alma, nezarette tutmadan mahkemeye kadar hukuksal sürecin her aşamasında çok ciddi hak ihlalleri söz konusu.
Nitekim Türkiye’de toplumun büyük kesimi ülkenin hukuk düzenine artık eskisi gibi güvenmemeye başladı.
Burada kritik konu şu: Bütün bu ihlaller zamanla AİHM’e aktarılacak. Şöyle düşünün:
Yakın tarihin en önemli davalarından biri olan Abdullah Öcalan kararı, AİHM tarafından başta “doğru yargılama” yapılmadığı gerekçesi olmak üzere değişik gerekçeler ile bozuldu.
Dr. Kerem Altıparmak’ın bir makalesindeki ifadesi ile “bu kadar önemli bir davada yargılamanın doğru yapılmaması” başlı başına bir sorun.
En kritik davalarda doğru yargılama konusunda sorunları olan Türk hukuk sistemi, son dönemde yaşanan tartışmalı hukuk süreçleri ile ilgili AİHM’de “yeni bir mahkûmiyet dalgası” ile karşılaşabilir.
AYM’nin kararları test edilecek
AİHM’e gitmek için iç hukuku tüketmek gerekiyor. Ancak son Anayasa Referandumu ile Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru hakkı sağlandı.
Bir bakıma bireysel başvuruları kabul etmeye başlayan AYM bir tür “en üst temyiz mahkemesi” haline geldi.
Ancak bu şu anlama da geliyor: Bugüne kadar Türk vatandaşları Yargıtay’da son bulan kararları AİHM’e götürüyorlardı. Bundan sonra AYM’nin verdiği en son kararlar AİHM’e götürülecek.
Bir bakıma hep beraber Türk Anayasa Mahkemesi’nin verdiği kararların ne kadar Avrupa standartlarına uyduğunu görme fırsatımız doğdu denebilir.
Türkiye’de son iki yılda olup biten bütün hukuksal gariplikler büyük sayılarda önce AYM’nin önüne gidecek. Eğer AYM, başvuru sahiplerini verdiği kararlar ile tatmin etmezse bu kararların pek çoğu AİHM’e taşınacak.
Sabırla beklemek gerekiyor. Bakalım Türkiye’de olup bitenlere AYM ne diyecek? Daha sonra AYM’nin verdiği kararlara AİHM ne diyecek?
BUGÜN
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği