Özel haberHer Taraf
Kendi Erdoğan’ını arayan muhalefet
Gerek Özel’in gerek muhalefetin diğer kurmaylarının, yalnız Erdoğan’ın karşısında dimdik durdukları için teveccüh gören isimler olmaktan çıkmaları gerek. Ancak iktidara geldiklerinde yapacakları konusunda da heyecan uyandıran, seçmenin önüne geçip ona yön gösterebilen liderlere dönüşebilirlerse bu popülizm kıskacından kurtulabiliriz. Aksi halde muhalefetin de kendi Erdoğan’ını yaratma hayaline saplanıp kalması son derece olası.
Yeni Parti’nin kuruluşu öncesinde seçilmişlerle atanmışlar arasında yürütülen pazarlıkların perde arkasını önceki gün katıldığı bir yayında Gürsel Erol’dan dinledik. Buna göre Erol, iki liderin bir sonraki seçime kadar işbirliği içinde partiyi yürütmelerini temel alan bir fikirle tarafları uzlaştırma arayışına girmişti. Özel grup başkanı, Kılıçdaroğlu da genel başkan olmayı sürdürecek, seçimlerin ardından genel başkanlık koltuğu yeniden Özel’in olacaktı. Bu noktada meclis aritmetiği izin verirse Kemal Bey’in de Meclis Başkanı olması öngörülüyordu. Ancak “bu formülle seçime girersek %10 oy alamayız” diyen Özel teklifi reddetti. Bu ret ile birlikte Yeni Parti süreci de hızlanmış oldu.
Kılıçdaroğlu’nun partinin başına geliş biçimini ya da Yeni Parti’nin başarı şansını tekrar tekrar konuşmaya gerek yok. Bunlar üzerine çokça yazılıp çizildi. Ancak Özel’in önüne gelen uzlaşı planını reddetmek için ileri sürdüğü gerekçe, filizlenen yeni hareketin dinamiklerini anlama konusunda bize önemli ipuçları sağlıyor. Bunun üzerinde biraz durmak, Türkiye’nin hızla dönüşen siyasi ikliminin karakterini daha iyi anlamamızı sağlayabilir.
Kılıçdaroğlu ile uzlaştığı takdirde halktan destek görmeyeceğini söyleyen Özel, pek çok konuşmasında da Yeni Parti’yi milletin kurduğunu, seçmen kendilerine “yürüyün” dediği için bu yola girdiklerini belirtmişti. Hatta yanında yer alan isimlerden de benzer açıklamalar duyduk. Tüm bu sözlerde halk iradesi kavramı öne çıkarılıyor, seçmen tercihlerine ve arzularına dönük bir teslimiyet vurgulanıyordu. Bunda şaşılacak bir şey yok zira Yeni Parti’nin bugüne kadarki siyasi macerası, büyük oranda muhalif kitlenin o anki istek ve tepkilerine göre şekillenmiş durumda. Kurumsal siyasetten dışlandıkları ölçüde seçmenleriyle yakınlaşan Özel ve arkadaşları, elbette kitlelerin olumlu ve olumsuz tepkilerini çok daha doğrudan hissediyor. Seçmenlerin son derece tepkili olduğu bir momentte, bu tepkilere şekil vermekten ziyade esen rüzgârda yelkeni doldurup partiyi mümkün olduğunca geniş bir taban üzerinde yükseltmeyi umuyorlar.
Bu tercihin siyasi bir mantığı olduğu ortada. Ancak bu stratejinin, Yeni Parti’nin siyasi manevra alanını da ciddi biçimde daralttığını gözden kaçırmamak gerek. Nitekim Gürsel Erol’un sözlerinden anlıyoruz ki Özel, uzlaşı tekliflerini tam da seçmenden kendisine yönelebilecek olası tepkileri gerekçe göstererek reddetmiş. Bu kaygısı hiç de yersiz değil. Zira muhalif seçmenler neredeyse tümüyle negatif bir siyasi algıyla hareket ediyorlar. Bir diğer ifadeyle, tercihlerini destekledikleri isimlerden çok karşı çıktıkları isimlere bakarak yapıyorlar. Dolayısıyla Yeni Parti’nin gördüğü ilgi de kadrolarının meziyetlerinden değil, Erdoğan rejimine karşı takındıkları tavizsiz tutumdan kaynaklı. Özel ve arkadaşları çok iyi işler yapacaklarına inanıldığı için değil, mevcut düzene son verecekleri düşünüldüğü için teveccüh görüyor.
İşte bu nedenle söz konusu desteğin sürmesinin temel koşulu, rejim ile doğrudan ya da dolaylı her türlü uzlaşıyı ima edecek adımlardan kaçınılması. Aksi halde Kılıçdaroğlu’yla aynı kaderi paylaşmak ve muhaliflerin gözünde bir nefret öznesine dönüşmek işten değil. CHP içerisinde kalan bir orta yol arayışı, tam da böylesi bir uzlaşı arayışını ima edeceği için tercih edilmedi. Ve Özel için bunun ödülü, Yeni Parti’nin %20’nin üzerinde bir oyla siyasi hayatına başlaması oldu. Ancak öte yandan parti, daha şimdiden dar bir siyasi hatta sıkışmış durumda. Zira kendi mahallesinde cüzzamlı muamelesi görmemek için, iktidara karşı tavrını en net ve tavizsiz biçimde tekrar tekrar göstermek zorundalar. Bunun da partiyi sol popülizme itmesi kaçınılmaz.
Elbette bu gelişmelerin bir dizi yapısal nedeni var. Kendisine karşıt kitleleri negatif bir siyaset algısına sürükleyen ve muhalefet partilerini de dar bir popülizm siyasetine sıkıştıran ana unsur iktidar. Rejimin gerek otoriterleşme eğilimleri gerekse yargı aparatını kullanarak attığı adımlar, muhalif siyasetçileri böylesi bir yola girmeye bir bakıma mecbur bıraktı. Ancak yönetenlerin bu süreçten rahatsız olduğunu düşünmek için bir nedenimiz yok. Onlar, muhalefeti hapsettikleri kutuplaşmış siyaset ikliminden şimdilik hoşnutlar. Zira bu ortam, Erdoğan’ın kişisel karizmasını etkin biçimde kullanılabildiği bir konjonktüre imkân tanıyor. Rejimin 2-3 puanlık oy farkıyla ayakta kaldığı düşünüldüğünde, bu etkinin yarattığı marjinal fayda açıkça ortada. Dolayısıyla iktidar yalnız kendisinin değil, muhalefetin de popülistleşmesinde bir sakınca görmüyor. Hatta bunun son tahlilde kendisine yarayabileceğini düşünüyor. Belki de Muharrem İnce örneği bu bakımdan onlar için de çok öğretici oldu.
Yeni Parti’ye popülist damgası yapıştırmak için henüz erken. Ancak parti elitlerinin seçmenle kurduğu ilişkinin doğası, böyle bir eğilimi kuşkusuz besliyor. Parti programlarına bakıldığında da sol bir popülizmin ipuçlarını görmek mümkün. Murat Aksoy’un yazısında da belirttiği üzere, program dünyayı büyük ölçüde “bir avuç azınlık ile milyonlar” karşıtlığı üzerinden kurmakta. Bu, tam da popülist siyasetin çekirdeğini oluşturan bir bakış. AKP çevresindeki elitler on yıllardır benzer bir dili kullanıyor. Erdoğanizmi, “seçkin bir elit azınlığa karşı, siyasal sistemden dışlanmış taşralı milyonların tepkisi” olarak sunuyorlar. Yeni Parti’nin ise bir karşı popülizm ile buna yanıt vermeye çalışacağı anlaşılıyor. Belli ki onlar, esas seçkin azınlığın Erdoğan ve çevresindeki siyasal elitler olduğunu söyleyerek kendilerini “yoksullukla ve açıkla mücadele eden milyonların sesi” olarak konumlamaya çalışacaklar.
Bu iki popülist dilin çatışmasından bir siyasal istikrar çıkması kolay değil. Oysa ihtiyaç duyduğumuz şey tam olarak bu. Türkiye’nin artık normalleşmeye, makul bir zeminde buluşmaya ve hem siyasal hem de toplumsal kutuplaşmayı tamir etmeye ihtiyacı var. Bunu yapabilmek için ise, AKP ile geçen yirmi beş senenin muhasebesini, “bir avuç İslamcı azınlık” ifadesinin ötesinde, daha derli toplu biçimde yapabilmeliyiz.
Erdoğan ve partisi, pekâlâ cumhuriyet projesinin ürettiği bir karşı momentti. Cumhuriyet’in yerli burjuva yaratmaya, kentleşmeye ve ulusal eğitimi tabana yaymaya dönük idealleri, neticesinde siyasal sistemin de gitgide toplumsallaşmasını kaçınılmaz kılıyordu. Dolayısıyla Cumhuriyet’in başarısı, aşırılığını ve seçkinci yanlarını gitgide törpüledi, kendi çelişkilerinden AKP Türkiye’sini, son yirmi yıldaki otoriterleşme eğilimlerini ve İslamcılığı türetti.
Buna, Cumhuriyet sarkacının bir uçtan öbür uca savrulması şeklinde de bakabiliriz. Her iki uç, devlet iktidarını toplumu şekillendirmek için kullanma konusunda birbirlerine hayli benziyor. Örneğin diyanet eliyle toplumun dini inançlarına şekil verme ya da valileri adeta siyasi partilerin ildeki temsilcileri gibi konumlandırma konusunda, bugünkü Türkiye tek parti dönemine hayli benziyor.
Ancak çözüm, sarkacı yeniden 28 Şubat günlerine savurmak değil, bir denge noktası çevresinde yavaşlatmak. Bunun için siyasetin dilini çoğulculaştırmak zorundayız. Dahası, yaklaşan seçimler sonrasında iktidara gelmesi muhtemelen yeni kadrolar, geçmişe dönük meşruiyet krizi yaratmak yerine hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve kurumsallık gibi konu başlıklarını, yalnız son çeyrek asrın değil, 12 Eylül’den bu yana geçen yarım yüzyılın sorunları olarak ele almak ve açık bir muhasebesini yapmak zorundalar.
Bunları yapabilmek kolay değil. Her şeyden önce tabandan gelen popülist basınca direnmeden tüm bunları başarmak neredeyse imkânsız. Güçlü bir muhalefet liderliği bu nedenle olmazsa olmaz. Gerek Özel’in gerek muhalefetin diğer kurmaylarının, yalnız Erdoğan’ın karşısında dimdik durdukları için teveccüh gören isimler olmaktan çıkmaları gerek. Ancak iktidara geldiklerinde yapacakları konusunda da heyecan uyandıran, seçmenin önüne geçip ona yön gösterebilen liderlere dönüşebilirlerse bu popülizm kıskacından kurtulabiliriz. Aksi halde muhalefetin de kendi Erdoğan’ını yaratma hayaline saplanıp kalması son derece olası.
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği