Son dakika

Her Taraf

Murat Aksoy: Yasaklı çocuktan devleti sahiplenmeye: 25. yılında AK Parti

Sonuçta bugünkü AKP’yi geçmişin AK Parti’si ile kıyasladığımızda karşımızda sadece iki farklı parti görmüyoruz. Aynı zamanda sadece AK Parti üzerinde değil tüm Türkiye üzerine vesayet tahkim etmek isteyen bir Erdoğan ve bir devlet eklemlenmesi görüyoruz.

Murat Aksoy: Yasaklı çocuktan devleti sahiplenmeye: 25. yılında AK Parti

Bugün AK Parti’nin kuruluşunun 25. yılı. Parti, kuruluşundan 14 ay sonra 3 Kasım 2002’de yapılan seçimde tek başına iktidar oldu ve halen de iktidarda.

Geriye dönüp bu 25 yıla yani çeyrek yüzyıla baktığımızda karşımızdaki partiyi, devletin yasaklı çocuğu olmaktan çıkıp, devlete eklemlenmiş, onun koruyuculuğuna terfi etmiş bir kurumsal yapı olarak tarif etmemiz mümkün.

Yani devlete mesafe alarak, öncüllerinden farklı siyasallaşmayı sahiplenerek ayrışan, toplumun farklı kesimleriyle taşıyıcı koalisyonlar kurarak iktidar olan AK Parti’nin siyasi yolculuğu, bugün o devlete eklenmiş biçimde devam ediyor.

Burada bir parantez açarak şunu ifade edeyim; bu yazı AK Parti’nin 25 yılını analiz etse de; bunun neredeyse son 10 yılında siyasi parti olarak AK Parti’nin varlığından söz etmek mümkün değildir. AK Parti bugün hukuken parti ama siyaseten bir şirket şeklinde yönetilmektedir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, partinin Genel Başkanı olmakla birlikte CEO’su olduğunu da söylemek mümkün.

YASAKLI ÇOÇUK NEDİR?

Yazılarımda sıkça kullandığım kavramlardan birisi “yasaklı çocuk”. Bu kavramı, Cumhuriyetin kuruluşu ile kendi meşruiyetini dayandırdığı toplumsal kesim dışında bırakılanlar, yani muhafazakârlar, Kürtler ve Aleviler için kullanıyorum. Yasaklı çocuk oldukları halde kendilerine yasaklanmış olan kamusal/siyasal alana çıkmak için zaman içinde parti(ler), dernek(ler), yayın organ(lar)ı kurdular. Ve bu partiler, dernekler, yayın organları devlet tarafından hep izlendi, denetlendi ve gerektiğinde de kapatıldı.

Tüm bu yasaklara, denetime ve kapatmalara rağmen 1970’den sonra dünyada ve Türkiye’de yükselen küreselleşme kültürel kimliklerin önünü açtığı ölçüde muhafazakârlar ve Kürtler kamusal alanda daha görünür olmaya, görünür oldukça da siyasallaşmaya başladılar.

Erbakan liderliğindeki muhafazakâr siyasetin (Milli Görüş) 1970 ortasında iktidar ortağı olması, 1980 Darbesi ile diğer siyasi parti liderleriyle birlikte yasaklanması ve anayasa referandumu ile siyasete geri dönüşü. Bu dönem sadece muhafazakâr siyasetin değil, Kürt siyasi hareketinin de CHP’den koparak özneleşmesini not etmekte yarar var.

Takip eden yıllarda muhafazakâr siyaset Refah Partisi (RP) ile 1994 yerel, 1995 genel seçimlerinde başarı elde etti.

Uzun bir arayış sonunda 1996’da kurulan RP ve DYP koalisyonu 11. ayın sonunda 28 Şubat 1997’de  toplanan Milli Güvenlik Konseyi’nin (MGK) aldığı kararları takip eden günlerde sona erdi.

28 Şubat süreci olarak bildiğimiz bu dönemde; devlet bir kez daha muhafazakâr siyasetin “yasaklı çocuk” olduğunu hatırlattı. Devamında RP, AYM tarafından kapatıldı. Onun yerine kurulan Fazilet Partisi (FP) yine AYM tarafından kapatıldı.

FP’nin kapatılmasından sonra kendini Milli Görüş geleneği olarak tanımlayan muhafazakâr siyasetten iki parti çıktı; Saadet Partisi (SP) ve Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti). SP, Milli Görüş geleneğine sahip çıkarken; AK Parti, Milli Görüş “gömleğini” çıkarıp, toplumu referans alan siyasal kimliğini de “muhafazakâr demokrat” olarak tanımlayan bir parti oldu.

ADIM ADIM GELEN AYRIŞMA

Ancak hemen ifade edelim ki, AK Parti, FP’nin kapatılmasında sonra birden ortaya çıkıp kurulan bir parti değildir.

AK Parti, özellikle 28 Şubat süreci öncesinde ve sonrasında RP’nin izlediği kimi politikaları da eleştiren, muhafazakâr kesim içinde yaşanan iç gerilimde giderek sekülerleşen bir kesimin geleneksel siyaset tarzına ve söylemine mesafe alan bir siyasallaşmanın sonucudur.

Bu haliyle hem bir kadro hem de bir fikre dayanan bir parti oldu. Partinin kuruluşunuz takip eden ilk seçimde (seçim sisteminin ortaya çıkardığı avantaj dışında) elde ettiği başarıda,  2001’de yaşanan ekonomik kriz, ANASOL-M Hükümeti’nin başlattığı AB üyelik sürecini sahiplenme, demokratikleşmeyi savunan farklı toplumsal kesimlerle kurduğu taşıyıcı koalisyonların payı vardır.

Bu açıdan AK Parti’nin başarısı, mevcut siyaset yapma tarzına, siyasal yapıya ve kurumsallaşmış siyasetsizliğe özetle var olan düzene itiraza dayanıyordu.

Bu yapı/düzen/siyasetsizlik, büyük ölçüde siyaseti toplumun değil devletin tekeline almış, bu haliyle siyaset, toplumsal sorunları çözme değil, devletin ürettiği rantın yukarıdan aşağıya dağıtılmasına dayanıyordu.

İşte AK Parti, büyük ölçüde buna itiraz eden bir siyasi geleneğin içinde çıkarak dar bir ideolojik bakıştan kurtulması ve toplumsallaşması ile yükseldi ve uygun siyasal konjonktürle iktidar oldu.

Ancak bu siyasal başarı hikayesi, ilk 10 yılın sonunda partinin siyasal İslamcılığa, 15. yılından sonra da bu kimlikle devlete eklemlenmeye başlaması ve nihayet yasaklı çocuk olmaktan çıkması ile sona erdi.

AK PARTİ’DEN AKP’YE DÖNÜŞ SÜRECİ

AK Parti’nin kuruluş kodlarından kopmaya başlaması Arap Baharı ile başladı denebilir.

Bu tarihten sonra, dış politikada, AB ve diğer ülkelerle var olan ulus-devlet ilişkisini bölgesel liderlik üzerinden kurmaya dönüştürdü. Yine Ortadoğu politikası ile de bunu konsolide etmeye çalıştı.

Aynı dönemde iç politikada önce kendi kültürel ve ahlaki değerlerini biricikleştiren bir parti olmaya soyundu. İçki tüketiminden çocuk sayısına ve doğum yöntemine kadar bir dizi siyasal çıkışla muhafazakâr demokrat partiden hızla siyasal İslamcı bir partiye dönüşme süreci başladı.

Bir siyasi iktidarın, devlet eliyle kendi kültürel ahlaki değerlerini toplumsal norm olarak empoze etmesi toplumu, tek kalıba dökme, onu yukardan aşağıya biçimlendirme ve tek tipleştirme amacının yansımasıdır.

Özetle 2011’e kadar makro alanda siyaseti devletten topluma taşıyan, Türkiye’yi siyaseten normalleştiren ve kendisini de marjinal bir kimlikten kurtarıp merkez partisi haline getiren AK Parti, bu tarihten sonra mikro alanda “değer temelli” tüm söylem ve siyasal tercihlerinde bir merkez partisinin değil tam tersine muhafazakâr/sağcı bir partinin dilini benimsedi. Bunu dış politika söyleminde de sürdürdü.

DEVLETLE TANIŞMA…

7 Haziran 2015 seçim öncesinde başlayan ve seçim sonuçlarıyla kaçınılmaz hale gelen MHP-AK Parti yakınlaşması sonradan adını Cumhur İttifakı koydu. Bu süreçte MHP’nin katalizör rolü ile AK Parti devletle tanıştı ve sonrasında hızla ona yakınlaştı ve eklemlendi.

15 Temmuz kanlı darbe girişimi bu süreci hızlandırdı. 2017 Anayasa Referandumu ve 2018’de hayata geçen Türk Tipi Alaturka Başkanlık Sistemi olan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile bu eklemlenme süreci siyasal olarak da tamamlandı.

Yukarıda da ifade ettiğim gibi bütün bu sürecin siyasal öznesi, AK Parti değil 10 Ağustos 2014’te Cumhurbaşkanı seçilen Erdoğan’dır.  

25 YIL SONRA AK PARTİ

AK Parti kuruluşunda; kültürel ve siyasal kimlik olarak “muhafazakârlığına”, siyaset anlayışı olarak da “demokratlığına” vurgu yaptı.

25. yılında gerek siyasal söylem gerekse pratik uygulamalarına baktığımızda, partinin bu tercihlerden hayli uzaklaştığını söylemek mümkün.

Gerek yeni yönetim sistemi öncesinde gerekse sonrasında, gündelik hayata ilişkin siyasal arayışlarda ve yasal düzenlemelerde karşımıza çıkan; çoğulculuğu değil, çoğunlukçuluğu, uzlaşmayı değil oy çokluğunu esas alan, kucaklayıcı değil dışlayıcı bir parti pratiğidir.

AK Parti’nin bu anlayışı; kendisine destek verenler dışında kalanların, muhalefet partilerinin siyaset yapma hakkını, toplumdaki farklı kesimlerin (kadınların, gençlerin, Alevilerin, eşcinsellerin vb.) temel hak ve özgürlüklerini, basın özgürlüğünü, toplantı, gösteri ve yürüyüş hakkını yok sayıyor.

Bu da; kültürel kimliği ne olursa olsun, yönetim zihniyetinin otoriter olduğunu gösteriyor. Nitekim, yeni hükümet sistemi ile siyasal iradenin dar bir merkezde ve bir kişide toplanması da, bu zihniyetinin bir yansımasıdır.

AK Parti, toplumsal taleplerin, hak ve özgürlüklerin, adaletin temsilciliğinden bugün tam tersi yerdedir. AK Parti için artık toplumsal talep ve hassasiyetler değil Erdoğan/devletin hassasiyetleri var.

25 yıl sonra AK Parti’den geriye ne/kim kaldı diye sorulduğunda, cevap sadece Erdoğan ise; karşımızda hukuki olarak siyasal bir parti olsa da; işleyiş pratiği sebebiyle CEO’sunun Erdoğan olduğu bir şirket gördüğümü itiraf etmek durumundayım

Sonuçta bugünkü AKP’yi geçmişin AK Parti’si ile kıyasladığımızda karşımızda sadece iki farklı parti görmüyoruz. Aynı zamanda sadece AK Parti üzerinde değil tüm Türkiye üzerine vesayet tahkim etmek isteyen bir Erdoğan ve bir devlet eklemlenmesi görüyoruz.

Yasaklı çocuktan devleti sahiplenmeye: 25. yı… | Yeni Arayış

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler