Emine Uçak Erdoğan: Çürüme ve Umut Arasında Siyaset
Sistemsel çöküşe karşı çözüm; aşırı merkezileşmeyi reddeden, akla, bilime ve uzmanlığa alan açan, sivil toplumun ve bağımsız medyanın denetimine açık, şeffaf ve hesap verebilir bir devlet yapısının inşasıdır.
Türkiye’de uzun süredir adına “olağanüstü” dediğimiz ama artık hayatımızın sıradan bir parçası haline gelen fiilî bir istisna rejiminin içinde nefes almaya çalışıyoruz. Süre bu kadar uzun olunca, istisna uygulamalar da zamanla olağan addedilmeye başlıyor. 2015’ten beri, siyasi partilerin, performansları ve vaatleri ile yarıştığı bir seçim yapabilmiş değiliz. Hemen her seçimde millet, yoğun devlet propagandası altında, rakibin iç düşman ilan edildiği “beka meselesi” referandumlarına götürülmeye çalışıldı. Rekabetin düşmanlık olarak görüldüğü ortamda ‘düşman hukuku’ uygulanması da normalleştirildi. Anayasa, yasa, kural ve kurumların mücadelede işlevsizleştirilmesiyle hukuksuzluk ve istisna rejimi bir kanser gibi devletin, memleketin her köşesine yayıldı. Artık en ücra kasabadaki sıradan vatandaşın, basit davaları bile normatif hukuk üzerinden değil, tarafların bürokrasiye yakınlığı ölçüsüne göre sonuçlanır hâle geldi.
Karşımızda duran bu yakıcı tablo, tekil ve tesadüfi arızalardan ibaret değildir; makro düzeyde bütüncül bir sistemsel tıkanmadır. Afet yönetiminden ekonomiye, toplumsal asayişten kurumsal işleyişe kadar her alanda bu kurumsal zafiyetin ve koordinasyonsuzluğun yakıcı izlerini görüyoruz. Plansız kentleşmenin ve imar aflarının getirdiği yükle yıkılan şehirler, kaybettiğimiz on binlerce can; afet anında aşırı merkezileşme ve inisiyatifsizlik yüzünden refleksi felç olan, sokağa çıkmak için “tensip” bekleyen kurumsal yapılar… Liyakatsizlik, denetimsizlik ve şeffaflık eksikliğinin finans piyasalarında yarattığı kurumsal çürümeyi ifşa eden fon vurgunları. Bu iki acı tecrübe bize aynı yalın gerçeği fısıldıyor: Liyakat, denetim, şeffaf yönetim ve hukuk bileşik kaplar gibidir; bir yerde seviye düşükse, öteki yerde yüksek olamaz.
Yozlaşma Sarmalı…
Bu noktaya aniden ve tesadüfen gelmedik. Bu durum, siyaseti ve memleketin ortak zenginliklerini bir hizmet alanı değil de paylaşılan bir rant zemini olarak gören anlayışın kaçınılmaz bir sonucudur. Siyasetin finansmanını bu bölüşüm üzerine düzen, giderek her sektöre yayıldı ve alanlar rekabetsizleştirilerek dar yapılara peşkeş çekildi. Ekonomide hakkaniyetin ve rekabetin ortadan kalkması muazzam bir verimsizlik doğururken, bir işi daha iyi yapmanın, dünyaya açılmanın ve iyi insan kaynağı istihdam etmenin de anlamı kalmadı. Nihayetinde emeğiyle, dürüst girişimiyle müreffeh bir hayat yaşamak isteyenler için yollar daraldı; parlak zihinler çareyi başka ülkelere gitmekte buldu.
Bu kurumsal kriz, gündelik hayatın her hücresini amansızca zehirliyor. Bir yandan illegal işlerle kolay yoldan zenginleşenlerin ışıltılı hayatları gözler önüne serilirken, diğer yandan gelecek umudu elinden alınan genç kuşaklar bahiste, kumarda ve borsada kısa yoldan köşeyi dönme hevesiyle çetelerin avucuna düşüyor. Sıradan yurttaş olmak ve dürüst kalmak giderek zorlaştıkça, imtiyazlar daha cazip hale geliyor; imtiyazların ölçeği büyüdükçe de paylaşılan pasta küçülüyor.
Pasta küçüldükçe bu kez dar gruplar içinde iç çatışmalar ve tasfiyeler başlıyor; siyasetin belli aralıklarla ortak değiştirmesi ve eski müttefiklerini şeytanlaştırması tam da bu tıkanmanın bir tezahürüdür. Zaman içerisinde kurumlar devre dışı bırakılarak yerine bir parti-devlet yapısı ikame edildi. Bugün ise o yapı da daraltılarak aile modeliyle devlet yürütülmeye çalışılıyor. Ancak tüm yetkinin ve kararın birkaç kişide toplanması hayatın ve yönetimin olağan akışına aykırıdır. Aktif çalışma saatleri içinde bir insanın binlerce farklı konuya hâkim olup doğru kararlar vermesi imkânsızdır. Neticede, millete karşı hiçbir siyasi sorumluluğu olmayan bürokratlar bir anda devletin asli yöneticisi konumuna yükseliyor, dar kadroların kulağına fısıldadıkları kararlarla ülkenin kaderini tayin ediyorlar. Milletin rızasından ümidini kesen yönetim bu yapılara bağımlı hale geldikçe baskı araçlarına daha çok sarılıyor, baskıya sarıldıkça toplumdan daha da uzaklaşıyor. Adalete olan inancın bittiği yerde üretim duruyor, ekonomik öngörülebilirlik yok oluyor ve toplum bu liyakat yıkımının faturasını kendi yarınlarıyla ödüyor.
Toplumun Gücü ve Evrensel Meşruiyet
Ancak bu zifiri karanlığın içinde, geleceğe dair umudu diri tutan yegâne unsur, toplumun vicdani reflekslerinin ve dayanışma iradesinin kurumsal siyasetin fersah fersah önünde olmasıdır. Toplum, olan biteni içten içe reddediyor ve belirli kırılma anlarında muazzam bir irade sergiliyor. Tıpkı deprem felaketinde iktidarın hantal ve bastırıcı reflekslerine rağmen, halkın muazzam bir yardımlaşma enerjisiyle sahaya koşması gibi; tıpkı baskılara rağmen Saraçhane Meydanı’nı doldurarak kendi iradesine sahip çıkması gibi…
İşte tam bu noktada, Hannah Arendt’in o zamansız “politik güç” ve “şiddet/baskı” ayrımını hatırlamak gerekiyor. Arendt’e göre gerçek politik güç, elinde en çok şiddet aracı, hapis cezası ya da kayyum tehdidi bulunduranın değildir. Aksine güç, sadece ve sadece eşit ve özgür insanların, kendi akıl ve vicdanlarıyla ortak bir kanaatte ve ortak bir eylemlilikte buluşmasından doğar. Güç, meşruiyettir. Bugün yargıyı siyasallaştırarak alternatifleri saf dışı bırakmaya çalışmak bir güç gösterisi değil; rıza üretememenin getirdiği bir zafiyet işaretidir. Şiddet ve baskı meşruiyet üretemez; sadece gücün yok oluşunu hızlandırır.
Yeni Siyaset İmkânı
Bu düzenden çıkış için toplumsal gücün örgütlü, sürekli ve kapsayıcı bir karaktere bürünmesi gerekiyor. Mesele, toplumun bağrında zaten var olan bu vicdani gücü ve toplumsal refleksleri kurumsal siyasete taşıyabilmektir. İşte tam da bu yüzden Yeni Parti’nin önünde tarihi bir sorumluluk ve toplumsal gücü koordine edecek bir katalizör olma fırsatı durmaktadır. Siyaseti mümkün kılan kurumsal mekanizmalar tarumar edilmişken, millete dayanmaktan ve onun sahici taleplerine kulak vermekten onun gücünü siyasete tahvil etmekten başka çare yok. Sistemsel çöküşe karşı çözüm; aşırı merkezileşmeyi reddeden, akla, bilime ve uzmanlığa alan açan, sivil toplumun ve bağımsız medyanın denetimine açık, şeffaf ve hesap verebilir bir devlet yapısının inşasıdır. Ülkeyi partizanlıkla değil halkla beraber, ortak akılla ve istişareyle yöneten; idareyi kişiselleştirmeyerek hakkaniyet, refah ve güvenlik üreten bir vizyona ihtiyaç var
Bu makro vizyonu hayata geçirebilmenin ve toplumun güvenini kazanabilmenin öncül şartı, kendi kurumsal işleyişini buna uyumlu hale getirmektir. Siyaseti, siyaset esnaflarının tekelinden kurtarmak, işinde gücünde ve memleketin derdinde olan insanların da katkı sunabileceği mekanizmaları kurmak gerekiyor. Kendi içinde liyakati, şeffaflığı ve ortak aklı kuramayan bir yapının, ülkedeki bileşik kapları ayağa kaldıracağına olan güveni oluşturması kolay olmaz. Milletin sesi, gücü organik ve güçlü bir şekilde siyasete dahil edilirse tahakkümle kurulan oyunlar bozulacaktır. Toplumun eylemlilikteki vicdani gücü ile siyasetin kurumsal aklı birbirini tamamlamak zorundadır. Türkiye’yi bu sistemsel iflastan çıkarmanın yolu; kendi içinde demokratik ve ilkeli olmayı başarmış bir siyasi iradenin, toplumun öncü, haklı ve örgütlü refleksiyle buluşmasıdır.
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği