Murat Aksoy: İktidar dış politikada başarIlı mı?
iktidarın izlediği dış politika risk alma anlamında başarılı görünse de bu riskleri taşıyacak toplumsal meşruiyet ve ekonomik güçten yoksundur. Bununla birlikte son yıllarda savunma sanayinde elde ettiği başarılar, üretilen ürünlerin dünyanın farklı ülkelerine ihracı, farklı ülkelerle bu alanda girişilen ticari ve askeri ortaklıklar ne yazık ki, tek başına Türkiye’yi uluslararası alanda “güçlü” yapmamaktadır.
Başlıktaki soruyu kendimize çok soruyor muyuz bilmiyorum ama sormamızda ve üzerine düşünmemizde yarar var. Bu sadece sıradan vatandaş olarak bizlerin değil başta Yeni Parti olmak üzere muhalefet partilerinin de üzerinde düşünmesinde yarar var.
Sonuç olarak iç politika üzerine konuşmak, gelişmeler üzerine yorum yapmak, yazmak göreli olarak daha kolay. Ama aynı şeyi dış politika için söylemek kolay değil.
İktidarın iç politika performansı üzerine yorum yapmak ve yazmak kolay. Çünkü yaşıyoruz ve görüyoruz. Ve bu alanda başarılı olduğunu söylemek kolay değil.
Böyle olduğu içindir ki, iktidar genel seçimler öncesinden zaman zaman “beka” vurgusu yaparak; seçmen tercihlerini iç politika/ekonomiden dış politikaya/bekaya yönlendirerek seçim kazanmaya çalıştı. Bunu önümüzdeki seçimlerde de yapması mümkün.
KÜRESEL BELİRSİZLİK DÖNEMİNDEYİZ
Peki başlıktaki soruya nasıl bir cevap vermeliyiz?
Bu soruya cevap vermeden önce bazı tespitler yapmak durumundayız.
Her şeyden önce Trump’ın ikinci başkanlık dönemi ile dünya sisteminde belli bir belirsizlik dönemi başladı.
Bir yanda insanların çoğunun gündelik hayatını etkilemiyor olsa da, ulus-devletler ve ulus-devlet üstü yapıların etkilemeye çalıştığı, etkilendiği teknolojik gelişmeler var.
Diğer yanda Çin’in yükselişi, ABD’nin bunla baş etme ve denge kurma arayışı var.
Bunlara paralel olarak Rusya-Ukrayna Savaşı, AB’nin orta vadede kendini koruma arayışı ve 7 Ekim 2023 öncesinde İbrahim Anlaşmaları ile başlamış bir arayı ve bu tarihten (Hamas saldırısı) sonra İsrail’in Filistin başta olmak üzere ABD’yi de yanına alarak İran’a karşı başlattığı savaş var.
Bütün bu büyük fotoğraf sadece Türkiye için değil, farklı coğrafyalardaki ulus-devletler için yeni bir “belirsizlik” anlamını taşıyor.
Bu açıdan bir “belirsizlik döneminde” olduğumuzu söyleyebiliriz.
BELİRSİZLİKLE DOĞAN FIRSAT VE RİSKLER
Ve belirsizlik dönemlerinin en önemli sonuçlarından birisi de ulus-devletlerin önüne yeni fırsatlar ve riskler çıkarmasıdır.
Fırsatların kullanılması ulus-devletleri yeni oluşan uluslararası hiyerarşide yükselme imkanı yaratabileceği gibi aynı anda riskler de, bu hiyerarşide aşağı düşmek anlamına gelmektedir.
Bir ülkenin yeni oluşmakta olan hiyerarşide yükselmesinin bazı temel koşulları vardı.
Bunlardan iki toplumsal meşruiyeti güçlü bir iktidar. İkincisi bu meşruiyet gücüyle risk içeren siyasal tercihler yapmak.
Üçüncüsü de bu riski orta ve uzun vadede taşıyacak ekonomik güç.
İKTİDAR ÜÇ KOŞULU SAĞLIYOR MU?
Yukarıdaki üç soruya iktidar açısından vereceğimiz cevaplar, iktidarın dış politikada başarılı olup olmadığını bize gösterecektir.
İlk sorudan başlayalım ve soralım; iktidar içerde güçlü bir toplumsal meşruiyete sahip mi?
Bu soruya olumlu cevap vermek mümkün değil. Bunu sadece iktidar partisi/bloku oy oranlarına bakarak değil, iktidarın içerde izlediği politikalara bakarak da söylemek mümkün.
Son dönemde Bahçeli/devletin ön alması ile başlatılan “terörsüz Türkiye” süreci ile “iç cephe”yi tahkim edilmeye çalışılsa da; devlet projesi olmasından gelen doğal bir dışlama ile toplum da, toplumsal muhalefet de yok. Çünkü şimdiye kadar demokratikleşme konusunda hiçbir adım atılmadığı gibi atılacağına dair sembolik bir işaret de yok.
Bu açıdan toplumsal meşruiyeti güçlü olmayan bir iktidar/blokunun söyleyebiliriz.
Peki iktidar uluslararası ilişkilerde risk alıyor mu?
Bu soruya olumlu cevap mümkün. Bunun en somut örneği Arabistan ve Pakistan’la taraf olduğumuz “Mekke Anlaşması”’dır.
Mekke Anlaşması imzalandığı andan itibaren Pakistan ve Arabistan için sahip oldukları siyasal sistem gereği geçerli olsa da bu Türkiye için değildir. Bu uluslararası anlaşmanın yasal bir prosedürü vardır.
Ancak anlaşmanın bu yasal prosedürü işletilmediği gibi, anlaşmaya dair kamuoyuna açıklanmış hiçbir bilgi de yoktur.
Ancak alınan bu risk barış döneminde değil, Arabistan’a karşı Yemen’de Husilerin başlatmış olduğu saldırılar döneminde alındığı için risk oranı daha yüksektir.
Dahası bu risk, bizi parçası olmak istediğimiz çağdaş dünyaya değil, Ortadoğu coğrafyasının kalıcı parçası yapmaya ve uzak olmamız gereken -İran’a karşı- bir savaşın parçası haline getirmeye yakındır. Yani hiyerarşide yükselişten çok düşme riski göreli olarak fazladır.
Bu sadece bir örnektir.
Son olarak iktidarın aldığı bu riskler ekonomik olarak taşınabilir mi?
Ne yazık ki, bu soruya da olumlu cevap vermek mümkün değildir. Hatta şunu söyleyebiliriz; iktidar içerde ekonomik açıdan düştüğü zorluğu aşmak için uluslararası ilişkilerde risk almaktadır. Türkiye parçası olmaya çalıştığı her girişimde masaya eşit şartlarda değil ekonomik zorluğun getirdiği handikaplarla göreli olarak zayıf oturmaktadır. Alınan bu riskler karşılığında ülkeye doğrudan ya da dolaylı yatırım ya da yardım gelmesi beklenmektedir.
Bu bugüne kadar gerçekleşmedi. Bu gerçekleşmediği gibi, Türkiye’nin dış politikası kurumsallıktan uzaklaşıp ülke liderleri ile kurulan kişisel ilişkilere/dostluklara indirgenmiş ve Türkiye için orta ve uzun vadede güvenlik açısında kalıcı risklere dönüşme ihtimali belirmiştir.
MUHALEFETİ NEDEN İKNA ETMEK İSTEMİYOR?
Özetle, iktidarın izlediği dış politika risk alma anlamında başarılı görünse de bu riskleri taşıyacak toplumsal meşruiyet ve ekonomik güçten yoksundur.
Bununla birlikte son yıllarda savunma sanayinde elde ettiği başarılar, üretilen ürünlerin dünyanın farklı ülkelerine ihracı, farklı ülkelerle bu alanda girişilen ticari ve askeri ortaklıklar ne yazık ki, tek başına Türkiye’yi uluslararası alanda “güçlü” yapmamaktadır.
Bu süreçte iktidarın en büyük şansı, Türkiye’nin bulunduğu coğrafya yani jeo-stratejik konumudur. Ve Türkiye’nin gücü, iktidarın ifade ettiği her masada “oyun kurucu” aktör olmaktan çok, potansiyel “oyun bozucu” gücünden kaynaklanmaktadır.
Bütün bu gerçekler ortada iken iktidar/blokunun yapması gereken bu alanda ana muhalefet partisi olmak üzere siyasal ve toplumsal muhalefet ile diyalog kurmaktır.
Ama bunu yapmıyor.
Peki neden?
Çünkü iktidar/bloku ile muhalefet arasında bireye, topluma, ülkeye ve dünyaya bakış konusunda ciddi bir fark bulunmaktadır.
İktidar/bloku, muhalefetin kendilerinden farklı düşünceye, siyasi yaklaşıma sahip olmasını tasavvur edemiyor. Bunu kendisi için risk kabul ediyor. O yüzden siyasal ve toplumsal muhalefeti yok sayıyor.
İktidar için kendi anlatısı dışında sahip olunan her türlü siyasi görüş, siyasi pozisyonu tanımladıkları “yerli ve milli” muhalefetin dışında görüyorlar. Dahası bunu öteki, farklı ve tehlikeli buluyor. İktidar/bloku muhalefete “siyasi rakip” olarak değil neredeyse “siyasi hasım” olarak görüyor.
Bugün, yargı aracılığıyla ana muhalefet partisi Yeni Parti’nin karşı karşıya kaldığı siyasi felç hamlesinin temel nedeni, iktidarın bu yaklaşımıdır.
Bu siyasi felç etme hamlesinin tek bir nedeni var; siyasi ve toplumsal muhalefetin ana taşıyıcısı olan Özel Özel liderliğindeki önce CHP şimdi Yeni Parti’yi kendi çizdikleri “yerli ve milli” muhalefet alanına hapsetmek.
Bu amaca ikna yoluyla değil yargı yoluyla ulaşma çabaları siyaset dışında toplumsal muhalefeti her gün daha da büyütmektedir. Bahçeli’nin neredeyse 1-1.5 yıl önce Ortadoğu’da öngördüğü gelişmelerin bugün kısmen gerçeklemesi takdire değerdir. Ama o kadar. Buna fazla değer atfetmek anlamlı değildir.
İKNA EŞ DÜZEYLİ İLİŞKİYİ GEREKLİ KILAR
Bu öngörünün siyaseten anlamlı olabilmesinin koşulu; iç siyasette iktidarın/blokunun siyasi ve toplumsal muhalefeti siyaseten yok sayması, kendi çizdiği “yerli ve milli” muhalefet alanına hapsetmesi değil, bunlarla eş düzeyli bir ilişki kurması, diyalog başlatması ve varsaydığı dış tehditler konusunda muhalefeti ikna etmesi ile mümkündür.
Bu çaba aynı zamanda siyaset üzerinden toplumu da ikna etme girişimi olacağı için değerli olacaktır.
Bugün Türkiye’de partili olsun, olmasın tüm muhaliflerin temel ihtiyacı “ikna” edilmektir.
Ancak hemen ifade edelim ki, ikna etme çabası her şeyden önce, ikna etmek istediklerini muhatap almak, onlarla eş düzeyli konuşmayı gerekli kılar.
İktidarın da iktidar blokunun da kaçtığı budur.
Doğruyu tekeline alan ve bu doğruyu tüm topluma empoze eden anlayış kaçınılmaz olarak otoriterdir ve doğal olarak da farklı siyasallaşmaları yok sayar. Bu yüzden iktidar muhalefeti ikna etmek değil, kendi çizdiği sınırın içine hapsetmek istiyor.
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği