Son dakika

Her Taraf

Nefes yazarı Erkin: Raporları okudum, “yüzyılın finans soygun” düzeneği beş aşamada kuruldu

Raporları okudum, bana aktarılanları dinledim... “Yüzyılın Finans Soygun” düzeneği beş aşamada kuruldu

Nefes yazarı Erkin: Raporları okudum, “yüzyılın finans soygun” düzeneği beş aşamada kuruldu

3 Ekim’de NEFES’in ekonomi yazarı Murat Muratoğlu “Yüzyılın Finans Soygunu” başlıklı bir yazı kaleme aldı. Tam sayfa yayımlanan yazı, “fon soygununun” adım adım nasıl yaşandığını anlattı: “Bu tablo bir gecede oluşmadı. Tarla gibi düşünün… Önce tohumu atarsın, sonra suyunu verirsin. Başına bir bekçi dikersin. En sonunda hasadı kaldırırsın. Tohumu yıllar önce attılar. Suyu biz verdik. Bekçi baştan sona tarlanın başındaydı. Hasat mı? Onu sona saklıyorum”.

Evet… Muratoğlu “hasadı” sona sakladı ve dedi ki: “Tarlaya dönelim. Tohumu atan belli; kuralı yazan bekçinin kendisi! Suyu veren belli; biziz. Saman da belli; 455 bin kişiye kaldı. Bir tek hasadı kimin kaldırdığını söyleyen yok. Oysa kayıtlar duruyor.

Kim, hangi gün, kaç liradan girdi, kaç liradan çıktı. Hepsi Merkezi Kayıt Kuruluşu’nda saklı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ilk günden bu yana dediği gibi: “Kim sorumluysa gereği yapılacak. ‘Kol kırılır yen içinde kalır’ demeyeceğiz.” Ya da MHP lideri Bahçeli’nin kurduğu şu cümle: “Türkiye ekonomisinin istikrarını hedef alan bir kanunsuzlukla piyasa bozucu işlem, manipülasyon, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanmak suretiyle organize bir şekilde harama el uzatıldığı anlaşılmaktadır.”

Ara ara köşemde sizlere “fon soygunu” mekanizmasını anlatacağım.

Hazırlanan raporlardan okuduklarımla, görüştüğüm ekonomi çevrelerinden aldığım bilgilerle “soygunun” izini süreceğim.

Merkezinde Tera Portföy Yönetimi A.Ş. ve Pusula Portföy Yönetimi A.Ş.’nin olduğu sistemi anlatmaya başlayalım.

İlk tespit şu:

Fon piyasasında 2025 yılından bu yana iki portföy yönetim şirketinin fonları, benzerlerinin çok üzerinde getiriler elde ederek hem yatırımcıların hem de sektör profesyonellerinin gündemine oturdu: Tera Portföy Yönetimi A.Ş. ve Pusula Portföy Yönetimi A.Ş. Basit bir kıyasla ifade etmek gerekirse; 2025 yılında Borsa İstanbul’un temettüler dahil ana getiri ölçütü olan BIST 100 Getiri Endeksi yaklaşık yüzde 15,5 değer kazanmışken, Tera Portföy’ün Birinci Serbest Fonu (TLY) aynı yıl yaklaşık 46 kat değer artışı (yüzde 4.569 getiri) göstermiş (7 Temmuz 2025’te TEFAS’a açılan fonun son bir yıllık getirisi, 19 Ağustos 2026 itibarıyla dahi yüzde 685,8 düzeyinde); Pusula Portföy’ün Para Piyasası Fonu (PRY) ise bankadaki bir günlük mevduata benzeyen düşük riskli bir üründen beklenmeyecek şekilde, yüzde 59,3 ile 2025’te kategorisinin Türkiye birincisi oldu.

Ön aşama “halka arz” süreciyle başlıyor

Düzeneğin can alıcı yanıyla başlayalım.

Ekonomi çevreleri diyor ki: “Tasarruf sahibi, doğrudan sorulsa o fiyattan asla almayacağı bir payı, araya fon katmanı girdiği için görmeden satın almış oluyor.”

Bu ne demek?

Murat Muratoğlu’nun anlattığı gibi:

“Borsada bir şirket düşünün. 100 hissesi var. 80’i patronun kasasında, satılık değil. Piyasada dönen 20 hisse. Bir fon geliyor; o 20 hisseyi topluyor. Elindekileri satmasın diye patron ile anlaşıyor. Satılık hisse kalmayınca fiyat ne yapar? Çıkar! Emekli Hasan Amca uygulamayı açıyor; listeye bakıyor, tazminatını, kazandıran o fona yatırıyor. Fon, Hasan Amca’nın parasıyla ne alıyor? Yine aynı hisseyi. Fiyat yine çıkıyor. Yeni Hasan Amcalar geliyor.”

“Soygun” sisteminin aşamalarına bakalım.

Hazırlanan raporlara ve ekonomi uzmanlarına göre bir ön aşama var: “Dolaşımın daha halka arz gününde daraltılması.”

Halka arz, bir şirketin paylarının (hisselerinin) Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) onayıyla ilk kez kamuya/yatırımcılara sunularak Borsa İstanbul (BIST) gibi organize piyasalarda işlem görmeye başlaması. Bu süreçle şirketler büyüme için sermaye toplar, yatırımcılar ise şirkete ortak olma imkânı elde eder. Bunu da açalım.

Diyorlar ki:

Halka arz, kâğıt üzerinde bütün usul şartlarını sağlayabilir; iddia, işlemin ruhuna ilişkindir. Dağıtım tablosunun öyle kurgulandığı ileri sürülmektedir ki payların ezici bölümü, birbirinden bağımsız görünen ancak ihraççıyla bağlantılı, el sayısı sınırlı bir çevrede kalmakta; küçük yatırımcıya düşen dilim sembolik kalmakta. Aynı sonuca, arzdan hemen sonra piyasadaki payların ilişkili hesaplarca sessizce toplanması yoluyla da ulaşılabilmekte. Her iki yolda da varılan nokta aynı: Piyasada gerçekten el değiştirebilen pay miktarı bilinçli olarak kısılmış, fiyat küçük tutarlarla yönlendirilebilir hâle gelmiştir.

Değeri şişirilmiş bir mülkün teminat gösterilip bankadan kredi kullanılmaya başlanması gibi

Birinci aşama: Az sayıda payda fiyatın ve hacmin yukarı taşınması

Hazırlanan raporlara ve bana aktarılanlara göre, bu fonlar, borsada görece küçük ve az işlem gören birkaç şirketin payında büyük alımlar yaparak hem fiyatı hem de günlük işlem hacmini kademeli olarak yükseltmekte. Yani az işlem gören bir payda büyük ve ısrarlı alımlarla fiyatı hızla yukarı taşıdıkları tespit ediliyor. Fon aynı zamanda o payın en büyük sahibi olduğundan, yükselttiği fiyat kendi portföy değerini ve dolayısıyla açıkladığı ‘getiriyi’ de otomatik olarak büyütüyor.

İkinci aşama: Payın endekse sokulması

Fiyatı ve hacmi büyüyen pay, borsanın endeks kurallarını mekanik olarak karşılamaya başlar ve BIST 30 veya BIST 50 gibi prestijli listelere girer. Endekse giren pay, borsanın aradığı diğer koşulları da sağlaması hâlinde Pay Repo Pazarı ve Ödünç Pay Piyasası gibi özel piyasalarda işleme konu edilebilir hâle gelir. Benzetmek gerekirse, değeri şişirilmiş bir mülkün teminat gösterilip bankadan kredi kullanılmaya başlanması gibidir.

Sol cebin sağ cebe ‘piyasa üstü faizle’ borç vermesi

Üçüncü aşama: Para piyasası fonlarına ‘piyasa üstü faiz’ aktarılması

İddiaya göre; grubun düşük riskli görünümlü para piyasası fonları, bu paylara karşı pay repo ve ödünç işlemlerinde nakit veren taraf olarak konumlandığı ve bu işlemlerden normal repo piyasasının belirgin üzerinde faiz geliri elde ettiği ileri sürülmekte. Böylece ‘mevduat benzeri’ bir fon, kategorisindeki rakiplerinin oldukça üzerinde getiriler açıklayabilmektedir.

Dördüncü aşama: Aynı ekonomik gruptaki şirketlerin karşı taraf olarak kullanılması

İddiaya göre; bu repo ve ödünç işlemlerinde karşı taraf, bağımsız piyasa oyuncuları değil, aynı ekonomik grup içindeki şirketler. Bu doğruysa işlemler gerçek bir piyasa pazarlığının değil, grup içinde kararlaştırılan koşulların ürünü; yani sol cebin sağ cebe ‘piyasa üstü faizle’ borç vermesi söz konusu. Örneğin; Tera Portföy fonlarının portföylerinde kendi grubuna ait halka açık şirketin (TERA) paylarının önemli ağırlıkla yer alması, grup içi iç içelik konusunda veriden okunabilen somut gösterge.

Ponzi sistemi karşımızda

Beşinci aşama: TEFAS vitrini ve kendi kendini besleyen döngü

Fonlar belirli bir performans grafiği oluşturduktan sonra TEFAS’a (tüm banka ve aracı kurumlar üzerinden herkesin fon alıp satabildiği ortak elektronik vitrin) açılmakta ve olağanüstü geçmiş getiriler milyonlarca yatırımcının ekranında görünür hâle geliyor. Yüksek geçmiş getiri yeni yatırımcı çekmekte; gelen taze para hem çıkmak isteyen yatırımcıların çıkışını kolaylaştırmakta hem de yoğunlaşılan paylarda pozisyonların korunmasına ve büyütülmesine imkân vermektedir. Bu da fiyatları ve getiriyi desteklemekte, döngü kendini beslemekte.

Döngü, ancak yeni para girişi devam ettiği sürece ayakta kalıyor

SONUÇ: Zincirin bütününe bakıldığında görünüm, ders kitaplarındaki Ponzi tarifine yaklaşmaktadır: Ponzi; erken girenlerin kazancını üretilmiş gerçek bir değer değil, sonradan gelenlerin taze parası finanse etmekte. İki yapısal unsur tabloyu ağırlaştırmakta.

Birincisi, yatırım fonlarında mevduattaki güvence sisteminin bir karşılığı yok; fon değer kaybettiğinde aradaki fark başka hiçbir yere değil, doğrudan tasarruf sahibinin hanesine yazılıyor. İkincisi, çıkış kapısının darlığı: Çarpanları savunulabilir seviyelerin çok ötesine taşınmış bir payı, akış kesildiği anda o fiyattan devralmaya istekli sağlıklı bir karşı taraf kalmaz; fon da yatırımcısı da ‘satmak isteyip satamayan’ konumuna aynı anda düşer. Ölçeğe ilişkin sektör tahminleri; bu tür işleyişin merkezindeki portföy yönetim şirketlerinin toplamda 40-50 milyar dolarlık varlık yönettiği, ilişkilendirilen 40-50 civarındaki payın piyasa değeri toplamının 120-150 milyar dolar düzeyinde seyrettiği yönünde.

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler