Bir Uçan Halı Olarak “Dava”: Kalsın Benim Davam Divana Kalsın
Aşınan, örselenen, ayakaltı kılınan “dava” gözümüzün önünde ruhunu teslim ediyor. Şimdiden rahmet olsun. Kavramın araladığı kapıları gören kapkaççı paçozlar rol modelleri gibi davaya cümlede ikide bir yer vererek mahsul kaldırmaya devam ediyorlar.
“Ben de bu dünyaya geldim giderim/
Kalsın benim davam divana kalsın” (Pir Sultan A.)
“Dava” kavramı şifreli bir metafor olarak yakın dönem sosyal-siyasal tarihimize mühür vuran bir kavram oldu. Hukuk dilindeki mahkemeden koruma isteyen “davacı” ile “davalı”yı da içeren ama daha şümullü bir kavram. Onunla demir-çelik kapıları ardına kadar açabiliyorsunuz. Onunla merdiven tırmanabiliyorsunuz.
Davanın yüklediği yüksek misyonu taşıyana “dava adamı” deniyor.
Dava taşını gediğine oturtacak adam: “Mesele sahibi.”
Davayı cümlede kullanan ona bazen bir “icazet belgesi” bazen “bizdendir” bazen de “hamili kart yakınım” anlamı yüklüyor.
Yani bu dava bazen bir cam sileceği, bazen bir okuntu, bazen bir temiz kâğıdı bazen de bir kızıl elma.
Bizimki ulviydi.
Dinden milliyete, devletten inkılaba, maariften kalkınmaya her ihtilaf, özlem, rüya damardan yüklenen bu kavram üzerinden dile getirilirdi. Kavramlarla konuşamayan sağcıların elinde öyle olur olmaz yerlerde, öyle pespayece kullanıldı, yani suiistimal edildi ki zamanla havlu kâğıda, el ya da toz bezine döndü.
Onun son kullanım haline belki “konvansiyonel yalan” demeli.
Bu büyülü metaforun açtığı demir-çelik kapılara ve elan semada süzülüşüne bakınca ona “uçan halı” demek daha doğru.
Dilin altındaki baklaya, ucundaki söze, hasreti çekilen ideale, uyanılacak rüyaya, iki dünya saadetine karşılık gelen bu bol çağrışımlı maymuncuğa milletçe minnet borcumuz var.
Halı altına süpürülen fikirleri, yasadışı yasak hayalleri, henüz olmamış ama yarın olması umulan düşünceleri ve kestirme arzuları sırtında az taşımadı.
Bugün belli ki bütün alacaklılar hak edişlerini tahsil edinceye kadar cümlede yer bularak yüceltilmeye devam edecek dava.
Bin yaşasın buz dağlarını kıran, nice zorlukları aşarak bize yol açan, yokluktan bizi türlü nimetlere gark ettiren dava.
O, bıldırcın etinden kudret helvasına, çiğ köfteden Develi cıvıklısına arzulanan her lezzeti muhteşem tabak ve kâselerde yan yana dizen bir Halil İbrahim sofrası ile büyülü bir sofra bezi.
O bazen bir işaret fişeği, bazen de bir kartvizit. Çoğu cüceyi dev anası olduğuna inandıran bu büyülü ayna her şartta bir can kurtaran.
Davanın içi oyuk.
Çerçeve duvarda asılı ama tablo yok.
Ama dava, atılacak tiratlarda, çekilecek nutuklarda, yazılacak manifestolarda boşlukları mı dolduruyor? Hazine arazisine kurulan plazaların yapımında Horasan harcı işlevi mi görüyor?
Nasıl oluyor ki dava kavramı dâhil olduğu her cümleyi şehrin çeperindeki tarla gibi imara açıyor ve mensuplarını bire bin veren hisselerle ihya ediyor.
Öyle ki ulvi dava nemalanıyor.
Dava sahibi lot sahibi olunca davanın piyasa değeri şaha kalkıyor ve işlem hacmi tırmanıyor, likiditesi katlanıyor ve grafiği yükseliyor.
Sözü kilitlenen siyasetçi, köpük ihtiyacı olan hatip, nutuk şerhinden ve dalkavukluktan ekmeğini çıkaran arsız köşeci bu kavramın kanadına kaykılarak cümle kuruyor ve sağa sola çemkirerek kendine alan açıyor.
Hayır hayır, bu gerçek Mona Lisa değil. Bu replika.
Kapkaççı kapmış aslını.
Yalnız bir düşünceyi tarif, bir muhtevayı ima, bir ideali tutuşturmak için değil; içi boş kabı dolu göstermek için cümlede iskele, metinde ambulans, nutukta sedye, seyr-u seferde hava yastığı olarak kullanıyor onu.
Cemaatçi, örgütçü, partici, pırtıcı, esnaf, işportacı, pazarlamacı, dalkavuk, soytarı, araştırmacı yazar, hatip, ne kadar kene, süne zararlısı varsa ondan, yani davadan çıkarıyor ekmeğini-aşını.
Onu her dile getiren ona aidiyet ve mensubiyetini bildirmiyor, davadan söz ederek kendi konumunu bildiriyor ve güya ona mensup olmakla koruyucu bir zırh ve bir dokunulmazlık ediniyor.
Dava sahibi yakasındaki forsla hem idealini hem aşiretini hem de hesap numarası ile kasasını işaret ediyor.
Milli manevi “dava avukatları” ile “gezici vaizlere” ve “siyaset esnafına” vekaleten dava satan “medya maydanozlarına” her dönem yüklü servetlerle yüksek itibar kazandıran dava her ilde her dilde ayran kabartarak ham ervahı ateşliyor.
Adına dava denen bu uçan halıyla havada, denizde, karada talan edilecek yeni mülkler keşfetmek için hem eski kerizler silkeleniyor hem de yeni mahsuller toplanıyor.
Tekrar hatırlayalım: Mukaddes misyonu yüklenen iddia sahibine “dava adamı” deniyor.
Taraf olmayanı bertaraf eden dava adamı.
Nadir bulunan ve yeri doldurulamayan bu kahramanların bazısı bildiğiniz akıl hastası ama dava öyle yücedir ki hem onları sosyalleştirerek rehabilite eder hem de onlar üzerinden dünyanın kekliği, kerizi avlanır.
Ve bu yürek yemiş babayiğitlere toplumun diyet borcu asla bitmez.
Taş orada öylece dururken dava adamı köşeye oturtacağı dava taşının başında her an onu sırtlayacakmış gibi nöbet tutmaktadır.
Bazı sözde dava adamının vazifesi her duruma uygun retorik üretmektir. Meseleyi sırtında taşıyan o adam bir tür çekici yüklenicidir.
Davanın finansa ihtiyacı olduğundan dava adamının evvela kendi yükünü tutması icap eder. Zira kendine faydası olmayana halkımız itibar etmez.
Toplumun bu yerleşik eğilimini bilen dava adamı kendi yükünü toplumun sırtına, toplumun yükünü de kendi omzuna alır. Toplumun yükü dava adamının omzundaki yükten daima daha hafiftir.
Davanın omuzu geniş, sindirimi sağlam, dirençli, güçlü, kaslı adama ihtiyacı varsa onun yetişmesi için gıda stok etmeli, mal ve servet ve arpa ve küspe ve karpuz kabuğu biriktirmelidir.
Öyle ya zayıf omuz yük taşıyamaz.
Hem zaten günün sonunda helva birlikte yenecek, ganimet beraber taksim edilecektir.
Misyon sahibiyseniz mahsus bir ehliyete sahip olur, bedava ruhsatlanırsınız. Pahada ağır olan yükünüz kolay taşınır. Onu sahiplenirseniz safınızdaki herkesle eylem ve yön birliğinde olursunuz.
Safınız saftaki yeriniz belli olduğunda mülakata, yazılıya, ikrara, tasdike, referansa gerek kalmaz. Bir ağa, bir örüntüye, bir şebekeye, bir çeteye dahil olur, yüksekçe bir itibar devşirir, türlü nimetlerden ganimetlerden yararlanırsınız.
Dava sahibi sesiyle, nefesiyle, hançeresiyle ve retoriğiyle hem “keklik sürüsünü” başına toplar hem de davaya içerik kazandırır.
***
Bu memlekette bir vakte kadar ifade hürriyeti olmadığından ve devletin sopası herkesin ensesinde olduğundan işaretle ima ile konuşmak bir zaruretti. O zamanlar düşünce, inanç, fikir ete kemiğe büründüğü her yerde “kuduz köpek gibi kovalanır”, görüldüğü yerde kodese alınırdı.
İstiklal Mahkemelerinden Devlet Güvenlik Mahkemelerine, Ankara’da hakimler savcılar vardı. Şimdi de var.
Bu yüzden suç delili olmasın diye söylenmek istenen her şey soyut remiz ve sembollere sarılarak söylenir, özel sohbetlerde bile “kanunlar çerçevesinde” diye sohbet paranteze alınırdı.
“Dava”nın dilimize girişi ve dilimizde taht kurması o zor günlerden kalmadır.
O zor günler geride kaldı ve bu kolay günler geldi ama bu günler de batıyor galiba.
Şimdi herhangi bir mevzuda fikir beyan edecek olanın aklına önce vestiyerdeki devlet sopası geliyor ama o başka.
O, Musa’nın asası, o Ömer’in kılıcı, o Zülfikar, o Kızıl elma.
Öyle ya, bir büyüğümüzün buyurduğu üzere devletin sopasıyla kim baş edebilir?
Merhum şair, davayı “hor”, “öksüz”, “yetim” ve “büyük” diye tanımladığında o büyük mahrumiyetten buralara gelineceği kimin aklına gelirdi.
Dava bir parola. Onu yad eden her şeyi söylemiş olur.
Parolayı bilmek, eşiği geçmek, ‘almak’ ve ‘olmak’ için yeterli. Eşiği geçince düğümlere akıl erdirmek, kördüğümlere çözüm üretmek gerekmiyor.
Davaya kayıt yapan onun kazanımlarını kendiliğinden edinir. Aynı dağın otu olmak, aynı şifreleri kırmak, aynı oymağa mensup olmak, aynı memlekete, aksana sahip olmak yeter da artar bile.
Ümmetle girdiğiniz yol darala darala hemşericiliğe, nepotizme çıkar mı? Çıkar.
Siz ileri giderken de geri dönerken de özlemlerinizle ve dava arkadaşlarınızla beraber yürürsünüz.
Dava mataranızdaki sudan yol azığınıza kadar sizi temin eder.
O, yani dava, bir zırh, bir koruyucu kalkan, bir kaleyken hafazanallah bir Truva atına dönüşür mü? Dönüşür.
Onunla hem nadir elementler hem paha biçilmez kâğıtlar elde edilir mi? Edilir.
Davalı bir yandan merdivenleri zıplayarak ihtiyacı kadar ganimet toplarken başvurduğu her mahkemeyi kazanarak yüklü tazminatlarla sahillerde birbirinden kıymetli mülkler edinir mi? Edinir.
Dava miri malıdır.
Kolay çiğnenir, kolay yutulur, çiğnendikçe kıvam bulur.
Dava adamları ebeveynlerinin “marka tescilli” isimlerini, sıfatlarını ve fedakârlıklarını kullandıkça veraset ilamı verir ve zamanla yasal mirasçı olarak davanın sahibi olur.
Miri malı kemali afiyetle yenir.
Mal şahsi zimmete geçer ve davanın tapusu dava adamının olur.
Bunun nasıl bir döngü olduğunu cemiyet işlerine giren herkes bilir.
Değil mi ki miri malı hemen herkesin kursağındadır.
Dava denen bu iştah açıcı, ucu açık kavramı bazen bir yemiş, bazen bir gün kurusu yahut çerez bazen de bir küşneme ziyafeti olarak masaya getiren insanlara başlangıçta davanın ne idüğü, onunla esasen ne murad edildiği ve neye evirildiği kimsece sorulmaz.
Bayrağın elden ele taşınması için kurtarıcı, kullanıcı, taşıyıcı, yol açıcı kılavuza ihtiyaç var.
Tekrar vurgulayalım, çünkü mühim.
Dava adamı güçlenecek ki dava güçlensin derler.
Yani davanın selameti ona gönül verenlerin “lineaire” büyümesine bağlı. Çünkü bu yolu o açar, genişletir, bu yükü o taşır.
Zamanın ruhu katı olan her şeyi cıvıttığı gibi mangal yürekli dava adamlarını da çözer, şekil a da görüldüğü gibi çözüyor.
İnsan zaten nasıl yaşarsa, nereye yönelirse inancı da yöne, o yönde evrilmiyor mu?
Demek, yazarımız Akif Emre’mizin dediği gibi “Çürüme de umut da hep olacak.”
Mesele bunu nasıl anlayacağımız ve nasıl karşılayacağımız. Mesela ümmet için sancağı kaldıran bir babayiğit yolda asabiye çukuruna gömülürse ne yapacağız?
Mücadele zafere, zafer ganimete dönünce ne yapacağız?
Hoyrat bir düzen var ama aşırı bir konfor ile aşırı bir nezaket var. Denge öyle kurulmuş.
Kimse kimseye “yükün ağır, sırtından indir de az soluklan” demiyor. Eldeki, cepteki, hesaptaki algoritma emeğin, alın terinin, meşruiyetin önüne geçiyor.
Helâl harama yetişemiyor.
Öyleyse;
Şimdi sen davanın sırtında bir yük müsün yoksa o mu seni taşıyor? Dava mı eskidi sen mi aşındın?
Ne oldu sana, neden sendeliyor, niye tökezliyorsun? İhanetten mi, kadir naşinaslıktan mı, aşırı kullanımdan mı, düşüşten mi korkuyorsun?
Emanet “milli irade” nam kayanın altında kalmış olmasın?
“Dava” sadece şekil değil mahiyet değiştirdi,
“İla-i kelimetullah’ ideali “Kızılelma”ya dönüştü dedikleri doğru olmasın.
İnsanız ya, iştahımız açık.
Şeytanın kulağına kurşun ama “dava” dediğimiz dürüm yapılıp yenmiş olmasın.
Olacak şey mi? Dava et mi ki, but mu ki yensin?
İnsan korkuyor. Demek sofraya gelince en insanca fikirler, teoriler, rüyalar, idealler de birbirine afiyet dileyerek yeniyor. İnsanız ya.
Metafor yerindeymiş gibi dursa da mahiyet esastan değişiyor.
Milli irade vin vinci zaten.
***
Günler günleri kovalıyor.
Dava bütün bariyer, kumpas ve tuzaklara rağmen ekmek yedirmeye devam ediyor.
Bir farkla ki dün davanın ekmeğini yiyenler yahut davadan ekmek yiyenler bugün kendisini yiyor.
Öyle işte. Bin bir emekle ekilen, serpilen yeşeren kavramlar vakti gelende ayak altına düşüyor. Acaba kavramların da bir raf ömrü mü var, ne var?
“Barış” mesela dişlerinin arasında kan damlayan adamın dilinde “savaş” anlamına geliyor ve kimse artık onu duymak istemiyor.
Çalınan kavram, çalanın oluyor.
Kaç kavramımız, kaç yazarımız, kaç şairimiz kapkaççıların eline geçti de telef edildi.
Kısacık ömrümüzde çok gördük hayat bahşetsin diye örülen canım kavramların tam zıddına döndüğünü.
Elmalı turta gibi, kuş üzümlü kek gibi gibi helva yapılıp yeneni de çok görüldü. Sahi, nasıl da her hali izah eden şümullü bir kavramsa bu dava.
Bana hizmeti de hatırlatıyor ama bu daha kapsamlı.
“Niyet hayr” diye yola çıkan “dava adamı/hizmet eri” sırtüstü suyun üstünde kalmak için kıble değiştiriyor ve bu değişimin gerekçesi de davanın selameti oluyor. Er kişi dün bu davanın adamıyken bugün erbaş olarak o davanın adamı oluyor selamet gereği.
Davayı, dolayısıyla dava adamını sırtında taşıyacak dünya kadar boş beleş adam her yerde var.
Hasılı, aşınan, örselenen, ayakaltı kılınan “dava” gözümüzün önünde ruhunu teslim ediyor.
Şimdiden rahmet olsun.
Kavramın araladığı kapıları gören kapkaççı paçozlar rol modelleri gibi davaya cümlede ikide bir yer vererek mahsul kaldırmaya devam ediyorlar.
***
Dün Van’ın otlu peyniri, Kars’ın kaşarı, Konya’nın küflü peyniri, Erzincan’ın tulumuyla yenen çörekli, haşhaşlı tahinli dava bugün cheddar, grayver, mozzarella yahut parmesanla yeniyor ama bu o değil.
Çok ekmeğini yediğimiz hayati bir kavramımız daha usulca dolaşımdan çıkıyor. Allah var, biz iyi bilirdik. İyiydi.
Elbet Allah nurunun sahibidir.
Bizim hayıflanmamız yüz yıllık direnişin sönümlenmesine.
Şairin “Bir duruşu olmalı insanın/ Bir bakışı bir anlayışı/ Bir aşkı bir davası” dediğini hatırlatan olursa ayaklarımızı toplarız ama sonra tekrar uzatırız.
Davasını yiyenlerin davası da görülür mü bir gün? Kim bilir.
Dava denen uçan halının kitabe-i seng-i mezarı henüz yazılmadı.
Ne dizini dövmek ne saçını başını yolmak ne de başını taştan taşa vurmak kâr eder bundan böyle.
“Neyse bitti o şiir, başka mısra gerekmez” dediydi ya Zarifoğlu: Neyse, neyse.
Son söz bir kez de Tevfik Fikret’in olsun:
“Beşerin öyle denaetleri var/ Putunu kendi yapar kendi tapar.”

MUSTAFA ŞAHİN
MUSTAFA ŞAHİN, Author at PERSPEKTİFKaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği