Murat Aksoy: AKP’nin iktidar yolculuğu (1)
AKP’yi aşmak onu dışlamaktan değil, anlamaktan geçer. 3 Kasım 2002’nin anatomisi; %10 seçim barajından 2001 krizinin yarattığı tabula-rasaya uzanan dışsal koşulları ve 28 Şubat sonrasında kurulan geniş toplumsal taşıyıcı koalisyonları okumadan AKP'yi anlamak mümkün değildir. Geçmişi toptan reddetmek yerine dünün "yenilikçi" siyasi cesaretini ve bugünkü rejimle arasındaki 170 derecelik açı farkını doğru okumak, muhalefetin ıskaladığı stratejik dersleri yeniden masaya yatırmasını zorunlu kılıyor.
3 Kasım 2002’de yapılan erken genel seçimde henüz 14 aylık olan yani 14 Ağustos 2001’de kurulan AKP aldığı yüzde 34.28 ile tek başına iktidar oldu.
Yıldönümü nedeniyle AKP üzerine pek çok yorum okuduk. İktidara yakın isimler AKP iktidarının sürekliliğini bir başarı olarak savunup, partiye ve Genel Başkanı Erdoğan’a toz kondurmazken; iktidara mesafeli olanlar ise AKP’yi iktidara taşıyan koşulları dikkate almadan salt bugünkü pratiklerinden iktidar eleştirisi yapmaya devam ediyorlar.
AKP’yi aşmak ancak bu iki yaklaşımın dışında onu açıklamaktan çok anlama kaygısı içeren bir çaba ile mümkün olabilir.
Dahası 24 yıllık AKP iktidarından birden çok AKP olduğunu da kabul ederek başlamakta yarar var.
AKP BİR SONUÇTUR
Her şeyden önce AKP’nin seçim başarısı, siyasal bir sonuçtur. Ve bunun pek çok nedeni vardır.
Şuradan başlayalım, AKP’nin bu başarısında izlediği siyaset dışında seçim sisteminde var olan yüzde 10 seçim barajının önemli katkısı olmuştur.
2002 seçiminde Tansu Çiller’in lideri olduğu DYP yüzde 9.54, Devlet Bahçeli’nin lideri olduğu MHP yüzde 8.36, seçime ilk defa giren Cem Uzan’ın lideri olduğu Genç Parti’nin yüzde 7.25, Kürt siyasi hareketini temsil eden ve Mehmet Abbasoğlu’nun lideri olduğu DEHAP yüzde 6.22 oy aldı.
1999 seçimlerinde Bülent Ecevit lideri olduğu DSP’nin oyu yüzde 22.19’dan yüzde 1.22’ye düşmüştür. Yani DSP oyları yüzde 20.97 oranında düşmüştür. Yine 1999 seçiminde yüzde 17.98 oy alan MHP oylarının yüzde 9.62’sini kaybetmiş ve yüzde 8.36’ya düşmüştür.
Özetle 2002 yılında Meclis’e yüzde 10 barajını AKP dışında yüzde 19.39 oy alan Deniz Baykal liderliğindeki CHP girebilmiştir. Bu tablo bize 2002 seçimlerinde toplumun sadece yüzde 53.67’nin temsil edildiğini kalan yüzde 46.33’ün temsil edilmediğini söylemektedir.
Elbette bu sonucu ortaya çıkaran temel nedenlerden birisi 2001’de yaşanan ekonomik kriz ve sonrasında ortaya çıkan siyasi krizlerdir.
Kısaca andığım bu tablo, AKP başarısının dışsal nedenleri ve bu açıdan AKP iktidarı bir sonuçtur.
AKP BAŞARISINDA TAŞIYICI KOALİSYONLARIN ROLÜ
Bunun yanında AKP’yi iktidara getiren asıl şey, bizatihi partinin kurucu kadrosunun 28 Şubat post-modern darbesi sonrasında izlediği siyaset ve bu siyaseti dayandırdıkları paradigmadır.
Yani iktidara gelen parti hukuki olarak 14 aylık ama ideolojik olarak geçmişi uzun olan bir tarihe sahiptir.
Bu tarihi toplumsal değişim ve talepleri, 1970’lerden itibaren kamusal/toplumsal alana çıkarması kadar esas fark yaratan 28 Şubat süreci sonrasında AKP’yi kuracak kadronun kendini yenilikçi olarak tanımlayıp tüm toplumu kucaklayan bir siyasi söylem ve siyaset izlemeye soyunmasıdır.
AKP izlediği bu siyasi kimliği “muhafazakâr demokrat”
olarak tanımladı.
Bununla birlikte AKP, 28 Şubat sürecinde uygulanan hak ihlallerine itiraz eden toplumsal kesimlerle, Türkiye’nin AB üyeliğini sahiplenen toplumsal kesimlerle, yaşanan ekonomik ve siyasi krizden etkilenen, Türkiye’de her türlü vesayete karşı çıkan toplumsal kesimlerle, devletin dışladığı farklı toplumsal kesimlerle organik taşıyıcı koalisyonlar kurarak onları, siyasete taşıdı.
Bu açıdan evet, AKP’nin 2002’deki seçim başarısı bir anlamda Anadolu İhtilali’dir ama esas olarak bu başarı, devletin yasaklı çocuğunun, Refah Partisi’nden (RP) farklı olarak güçlü bir toplumsal meşruiyet ile tek başına iktidar olmasıdır.
MUHALEFETİN ALMASI GEREKEN DERS YOK MU?
AKP’nin kuruluşundan kısa bir süre sonra iktidar olması pek çok açıdan muhalefet için dersler içermektedir. Ders alınması gereken AKP’nin kuruluşu ile başlayıp seçimle iktidar olduğu 14 aylık süreç değildir.
Ders alınması gereken RP’nin DYP ile kurduğu ve 28 Şubat süreci ile sona eren iktidar döneminde izlenilen politikalardan alınan dersler ile üretilen farklı bir siyasi dil, siyasi pozisyon üretme ve bunu RP’nin AYM kararı ile kapatılmasından sonra kurulan Fazilet Partisi (FP) içinde iktidar mücadelesine girecek siyasi cesaretidir.
Bu cesaretin dayanağı farklı toplumsal kesimlerin ortak siyasi talepleri siyasete taşıma iradesini göstermesidir.
Bunu da içinden geldiği geleneğin dili ile değil, bu dili farklı toplumsal kesimlerle kurduğu taşıyıcı koalisyonlar ile onlar üzerinden siyasete taşımasıdır.
Bugün o AKP’den çok uzaktayız.
Ama yine de o dönemin AKP’sinden ve AKP öncesinde muhalefetin alması gereken çok ders olduğu açıktır. Bugünden hareketle AKP’nin geçmişini reddetmek ders almamak demektir. Sonuçta 2002’de iktidar olan AKP ile bugünkü AKP arasındaki açı farkı 180 derece değilse de en az 170 derecedir.
AKP’nin iktidar dönemi onu dışlamayı değil ondan ders alınması gereken bir süreç. Bu yüzden konuya devam edelim.
AKP’nin iktidar yolculuğu (1) | Yeni ArayışKaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği