Korhan Gümüş: COP 31*: Söylemle anlamın birbirinden sıyrıldıkları yer tam burası olmalı
Erkmerkezci çevrecilik, bu nedenle zamanımızın en tehlikeli ideolojisi. Tehlikeli olmasının nedeni afetler, krizler karşısında sarsılmak şöyle dursun, kendi varlığını gizlemesi. Biliyorum, devletleri oligarşik yapıların elinden kurtarmak kolay değil. Ama yaşanan felaketlerden ve ileride daha neler olabileceğini bir parça kavradıktan sonra faillerin dahil oldukları bir yönetimsellik biçimini hayal edebiliriz.
Bu yazıya nasıl başlayacağımı yolda düşünürken yanımdan düşen sonbahar yapraklarını süpürmek için Büyükşehir Belediyesi’nin turuncu renkli kamyonu geçiyor.
Ortalığı muazzam bir egzost kokusuna ve gürültüye boğarak.
Aynı yolu kullanıyoruz. Kaçmaya imkan yok. Ağır egzost kokusunu içime çekerek evime doğru uzanan yokuşu çıkmaya çalışıyorum. O uzaklaşıyor, arkasından içinde toplasanız 300 kilo ağırlığı olmayacak yeşillikle dolu 20 tonluk bir başka turuncu renkli dev bir kamyon yanımdan geçiyor, etrafı egzosta ve gürültüye boğarak.
Bulunduğum yer Büyükada’da Hristos manastırına uzanan yokuş. Ta Ortaçağ’dan kalma bir yol. Manastır belki de biraz erişilmez bir yere, tepeye inşa edilmiş. Tepeden deniz kenarına kadar geçmişte üzüm bağları, bostanlar ile kaplıymış.
“COP’larda fosil yakıtlarla ilgili alınan kararlarla uygulamaların neden ters yönde gittiğini düşünürken al sana bir örnek” diyorum. Yaprakları süpürmek için her birinin saatte ortalama elli litreye yakın yakıt tükettiğini tahmin ediliyorum.
Düşen sonbahar yaprakları ve fosil yakıtlar ilişkisi!
Acaip gürültüleriyle mahalleyi ayağa kaldıran, ortalığı dumana boğan bu dev kamyonları canavarlara benzetiyorum. Neyin atıklaştırılacağına sanki onlar karar veriyor.
Adalar’da kepçeler, betoniyerler, dev hafriyat kamyonları ortalıkta cirit atıyor. Yollar detarjanlı su fışkırtan fırçalı araçlarla temizleniyor. Yağmur kanallarına kokmasınlar diye zehirler atılıyor. Yaşam alanları yok ediliyor, kıyılar dolduruluyor, asfaltlanıyor, betonlanıyor.
Ama poşetlerin üzerinde sanki bizimle dalga geçer gibi “Sıfır Atık”yazıyor. Geçen gün bir arkadaşım belediyeyi aramış, geri kazanılacağı söylenen atıkları toplamak için dağıtılan mavi poşetlerden kendisine ulaşmadığını bildirmiş. Küçük dilini yutuyormuş, az kalsın. Kapısına dev bir kamyon gelmiş, yalnızca bir adet poşeti ulaştırmak için!
Sanki bir kabus gibi: Yönetimler sanki ruhtan, düşünceden yoksun siborglara, makinelere dönüşmüşler. Dokunduklarını atığa, zehire dönüştürüyorlar!
“İşte bu”, diyorum kendi kendime. Söylemle anlamın birbirlerinden sıyrıldıkları yer tam burası olmalı.
Hani bu defa COP 31’de bu mesele sorun edilecek ya: Toplanıp toplanıp yalnızca tartışmaktan öte, küresel ve ulusal eylem planlarıyla, konu temelli çalışma başlıklarıyla, izleme mekanizmalarıyla somutlaştırılarak “kararlar” ile “uygulamalar” arasında bugüne kadar bir türlü aşılamayan mesafeyi ortadan kaldırmayı hedefleyen? Onlar mesafe diyorlar ama ogzimoron bir durum. Kararlar aynen naylon poşetlerin üzerindeki gibi.
Çok yakın tarihe kadar yol kenarlarında yağışlarla toplanan yaprakların kısa zamanda alüvyonlu bir toprağa dönüşüyor, çiçeklere, bitkilere hayat verdiklerini görüyorduk. Yollar, müşterek alanlar temizlik için tonlarca fosil yakıt harcanan yerler değillerdi. Her biri maliyetsiz çalışan birer kompost sistemi, su toplama düzenekleri olarak bereket kaynaklarına dönüşebiliyordu. İstanbul’da bir çok yerde insanlar sularını kimyasallarla zehirlemiyor, fosseptik denen iki hazneli düzenekler içinde arıttıktan sonra bahçelerinde kullanıyorlardı.
İşlerini otomatiğe bağlamış yöneticiler için bunlar -yani alternatifler- “romantik hayaller”.
Oysa öğrenicilik süreçleri nesneleştirici olmayan ilişki biçimleri ve basbayağı pratik işler.
Sular İdaresi Genel Müdürü geçenlerde Adalar’daki atıksuların tamamen arıtılacakları, tertemiz olacakları müjdesini verdi. Ayrıntılara girmedi. Ama bunu söylediği günden beri merak ediyorum.
Üşenmedim planlamayla ilgili bütün toplantıları izledim. Atıksuları toplamak için Adalar arasında kollektörler inşa edileceğini, denize yapılacak binlerce metrekarelik dolgu alanında inşa edilecek tesislerde santirfüjle ayrıştırılacaklarını, kurutulacaklarını, zehirli çamurun kamyonlarla ana karadaki beton depolara taşınacağını öğrendim.
Bu arada dolgu yapılacak kıyının Büyükada’daki Su Sporları Kulübü olduğunu öğrendim.
Ayrıca kimyasallarla zehirlenen suların arıtılmasının maliyetinin çok yüksek olduğunu, bu nedenle arıtma tesislerinin çok azını arıtabildiklerini söylemeyi unuttu. Mesela dünyanın enerjisi, bütçesi (milyarlarca dolar) harcanarak temizlenen suların neden denize tekrar neden verildiğini de. Suyun yüzlerce kilometre uzaktaki yaşam alanlarından çalınıp, taşınmasının enerji maliyeti kendisinin tam sekiz misli. (Su faturaları bu yüzden şişiyor.)
Merakım daha da arttı Acaba hangileri “romantik olmayan hayaller” dedikleri?
Ayrıca bu kişi, o kadar çok şeyi söylemeyi unuttu ki. Mesela projenin nerede, ne zaman, ne kadar bütçeyle gerçekleştirileceğini söylemedi. Anladım ki projeleri yükleniciler yapacak.
Ancak işin maliyeti o kadar büyük ki, tesislerinin ne zaman yapılacağını, ne zaman çalışmaya başlayacaklarını eminim kendisi de bilmiyor. Bilmiyor olmalı, çünkü toplamda milyarlarca dolarlık kollektörler ve atıksu arıtma projelerini aslında yükleniciler yapıyor. Bu yüzden bu iş, yani atık yönetimi “siz hiç merak etmeyin, biz sizin için ne gerekiyorsa yapıyoruz” meselesi.
Ama genel müdür içimizi ferahlatıyor, bu tesislerin sihirli bir değnek misali atıksuları pırıl pırıl yapacağını söylüyor.
Felaketlerin sorumluları neyi söylemiyorlar?
Eve geldiğimde bir kanalı açtım. COP 31 denilen zirvenin düzenlenmesinden sorumlu Bakan bey etkinlik hakkında bilgiler veriyor. Bir kongre turizmi etkinliğinden söz eder gibi bir hali var.
Depreme karşı tek çözümün “kentsel dönüşüm” olouğundan söz ediyor. “Yarısı Bizden” kampanyası ile ne kadar çok inşaat yaptıklarından. Şehircilikle ilgili görevini ihale ile inşaat yaptırmak gibi gören, zirveden sorumlu bir Bakan.
Bakan’ın konuşmasına TOKİ tarafından yüklenicilere yaptırılan ve her biri şehircilik faciası olan bina yığınlarının görüntüleri eşlik ediyor. Sanki iyi bir iş yapmış gibi yutkuna yutkuna sayılardan, bütçelerden söz ediyor. Eleştirenleri de ağır bir dille suçluyor. “Bunlar her şeye itiraz ederler, hiç bir çözüm getirmezler” diyerek. Ellerine hazır bir kaç pankart tutuşturulmuş birkaç genç de arkadan tezahürat yapıyor.
Evimin penceresinden karşıya, şehrin Anadolu yakasına bakıyorum.
Kabustan bir türlü uyanamıyorum. Düzmece çürük raporlarıyla şehrin en sağlam yapı stoğunun nasıl hunharca yok edildiğini, tarlalara, bostanlara kuleler dikildiğini görüyorum, niteliksiz, projesiz, riskli binalar dururken. Milyonlarca insanın hayatlarının tehlikede olmasını fırsat bilenler, şehri sanki kendileri için para basan özel merkez bankalarına dönüştürmüşler.
Söyleme eşlik eden planları, projeleri yapanlar ne diyorlar? “Felaketleri beklemeyelim, geleceğimizi bilime emanet edelim.” Ne kadar masumca değil mi? “Bilim yoksa felaket var. İşte bunun için bizi dinle, bize daha fazla yetki ve iş ver!”
Sanki şehirleri onlar tasarlarlarsa, sorun çözülmüş olacak.
Bilim dedikleri güç. Söylemle uygulama arasında mesafe değil, uçurum var.
Göstermek artık hiç bir şey ifade etmiyor. Karşımızda gösterdiğini aşan, içeriğin ötesine geçen bir anlamlandırma düzeneği.
Bu tür toplantıları da her bir katılımcının yolculuk başına kendi ağırlığından fazla fosil yakıt tükettiği ve kamu bütçesiyle düzenlenen bir eğlenceye dönüştüren kişileri gözümde canlandırıyorum. Hayatını o toplantıdan bu toplantıya uçarak geçiren ve başka hiç bir somut eylemde bulunmayan insanlar.
Şehirleri, yaşam çevrelerini çöpe dönüştürenlerin en iyi bildikleri iş bastırılmış olanı bastırana dönüştürmek. Yani söylemle bizzat sorunları gösteriyormuş gibi yaparken onları yaratan praksisleri gizlemek. Sonuçları algılıyorlar, yani ikazları alıyorlar. Ama ters yönde.
İşaretsizleştici güçlerle donatılmış yönetimsellik biçiminin felaketleri hazırladığını söylemiyorlar.
Şehirleri çöpe dönüştürürken, doğal kaynakları yağmalarken hala onları koruduklarını ve planladıklarını söylüyorlar. Karşınızdakilerin kamu imtiyazlarını, gücünü kullanan şebekeler olduğunu söylemiyorlar. Fosil yakıtların sınırlandırılmasından söz ederken nasıl iki yüzlülükle artırmak için uğraştıklarını da.
Erkmerkezci çevrecilik, bu nedenle zamanımızın en tehlikeli ideolojisi. Tehlikeli olmasının nedeni afetler, krizler karşısında sarsılmak şöyle dursun, kendi varlığını gizlemesi.
Biliyorum, devletleri oligarşik yapıların elinden kurtarmak kolay değil. Ama yaşanan felaketlerden ve ileride daha neler olabileceğini bir parça kavradıktan sonra faillerin dahil oldukları bir yönetimsellik biçimini hayal edebiliriz.
Temsillere indirgenemeyen, bunların ötesinde ve dışında var olan, onları aşan başka bir dünyayı.
Yoksa bu kabustan kurtulmak zor.
Notlar:
* COP 31 (Conference of the Parties - 31. Taraflar Konferansı), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) en üst düzey karar alma platformunun 31. oturumu. 95 yılından bugüne her yıl düzenlenen bu zirveler iklim krizine karşı küresel eylem planlarının belirlendiği en önemli uluslararası karar mekanizması olma özelliğini taşıyor.
Bu zirvenin karar almaktan öte, uygulamaya geçmek için somut eylem planları oluşturması, “kritik bir dönemeç” olması hedefleniyor. Bu üst düzey karar alma platformlarında alınan kararlar devletleri bağlıyor. Çoğu zaman bu kararların uygulanabilir olması ise yalnızca hükümet taraflarını ilgilendiriyor ve sorumlu kılıyor gibi gösteriliyor.
Söylemler ve hatta kararlar ile uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar öncelikle bu çelişkiyi aşmayı gerekli kılıyor. Tasarımlar, projeler, planlar, fikir ürünleri ve bunların yarattıkları kollektiviteler ortaya çıkmadan yönetimlerin kararları ne ölçüde etkili olabilir?
Özellikle “sorumlulukları yerine getiriyoruz, neyin gerekli olduğunu biliyoruz” diyen yönetimler, sivil toplum alanına nüfuz eden resmi kurumlar (ve piyasa aktörleri) bu kollektivitelerin yerine getirebilecekleri işlevleri üstlenebilirler mi?
Temsilcileri, hükümet taraflarını sorumlu gösteren bu yönetim modelinin sorgulanması her zamandan fazla önem kazanıyor. Katılımcı olmayan, siyasetin güç alanı içinde kalan, payanda işlevi gören kollektivitelerin failleri edilginleştirdiğini, karar almaktan öteye, uygulamaya geçmeyi sorunlu kıldığını ve COP 31’in sorun ettiği çelişkinin kaynağını oluşturduğunu, anlayarak.
COP 31*: Söylemle anlamın birbirinden sıyrıld… | Yeni Arayış
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği