Son dakika

Her Taraf

Murat Aksoy: AKP’nin iktidar yolculuğu (2)

Partinin ilk dönem ayrımım, 2002’den 2010 sonu şeklinde. Bu dönemi de kendi içinde 2002-2007 sonu ve 2008-2010 sonu şeklinde ayrıştırmak mümkündür. Bu dönemlerin en temel özelliği, siyasetin toplumsallaşması bir başka deyişle toplumun siyasetle tanışmasıdır. Bunun anlamı farklı toplumsal kesimlerin sorunlarının siyasal alanda tartışılması ve çözüm aranmasıdır.

Murat Aksoy: AKP’nin iktidar yolculuğu (2)

Önceki yazıda AKP’nin 3 Kasım 2002’de yapılan seçimde tek başına iktidar oluşunu ve öncesini, parti açısından içsel ve dışsal bağlamında analiz etmeye çalışmıştım.  O yazı, AKP’nin iktidar olmasında tek başına 2001’de yaşanan ekonomik ve siyasi krizler nedeniyle olmadığını, buna ek olarak 28 Şubat süreci sonrasında RP’de genç bir grubun, içinden geldiği siyasi geleneğe mesafe alarak bu farklılaşması ve RP’nin AYM tarafından kapatılmasından sonra kurulan FP’nin de yine AYM tarafından kapatılmasından sonra ayrı bir partide siyasi iradesini ortaya koymasının büyük payı vardır.

Elbette bir önemli etken de, bu yenilikçi grubun, demokrasi, özgürlük ve AB üyelik hedefini paylaşan, devletin ötekileştirdiği farklı kültürel, siyasal kesimlerle taşıyıcı koalisyonlar kurması ve bu kesimlerin taleplerini siyasete taşıma iradesini ortaya koymasıdır.

Kuşkusuz AKP’nin ilk iktidar yıllarını bugünden bakarak değerlendirdiğimizde karşımızda iki farklı parti olduğunu bir önceki yazıda ifade etmiştim. Ancak, AKP’ye, partinin kurucu kadrosuna olan siyasi mesafemiz, bugünkü siyasi çizgileri, iktidarın ilk yıllarında izlediği siyaseti nesnel değerlendirmekten alıkoymamalıdır.

Son yıllarda tarihsel olarak AKP okuması farklı dönemselleştirmeler bağlamında ele alınmaktadır. Bu doğru olmakla birlikte bu dönemleri net biçimde tarihlere ayırmak o kadar kolay değildir.

TOPLUM SİYASETLE TANIŞIRKEN  

Partinin ilk dönem ayrımım, 2002’den 2010 sonu şeklinde.

Bu dönemi de kendi içinde 2002-2007 sonu ve 2008-2010 sonu şeklinde ayrıştırmak mümkündür.

Bu dönemlerin en temel özelliği, siyasetin toplumsallaşması bir başka deyişle toplumun siyasetle tanışmasıdır.

Bunun anlamı farklı toplumsal kesimlerin sorunlarının siyasal alanda tartışılması ve çözüm aranmasıdır.

Kürt sorunu gibi bir iç politik konusu da, Kıbrıs gibi bir dış politik konusu da AKP, kendinden önceki dönemlerden çok farklı siyaset izlemiş ve bu sorunları çözmek için adımlar atmıştır. Bu adımlar, bu sorunları MGK/devlet politikası olmaktan çıkarıp siyasetin alanına sokması ve çözüm için siyaset geliştirmesi olmuştur.

Sonuç olarak bu siyasi tercihler siyasi meşruiyeti devlette değil toplumda araması ve toplumsal talepleri siyasete taşıma iradesidir. Ve doğal olarak bu tercihler AKP’yi devlet ile karşı karşıya getirmiştir.

Erdoğan’ın 2005’te Diyarbakır’da “Kürt sorunu benim de sorunumdur” çıkışından “Kıbrıs konusunda daima bir adım önde olacağız” söylemine kadar bu farklılaşma çok açıktır.

Dahası örnek verdiğim bu konularda, devlete rağmen adımlar da atılmıştır.

AKP açısından bu ilk yıllar bürokratik vesayet ile sürekli gerilim halini ifade etti.

AKP’nin bu siyasal tercihlerine karşı, TSK başta olmak üzere devletin bürokratik kurumları, bunlarla aynı hatta siyaset izleyen CHP ve ana akım medya, ortak bir karşı hat kurmuşlardır.

Bu süreçte AKP iktidarı bürokraside, o dönem “cemaat” kabul ettiği toplumsal kesimle adını koymadığı bir ittifak kurmuş kendisine karşı olan baskıyı geriletmeye çabalamıştır.

2007-2008: DEVLETİN MÜDAHALESİ SONUÇ VERMEDİ

Bu ilk dönemde en kritik tarihlerden birisi 2007 yılı ve bu yılda yaşananlardır.

O yıl yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde, AKP içinden birinin cumhurbaşkanı olma olasılığı daha açıkça söylersek eşi başörtülü birinin aday gösterilip seçilmesi, devletin en hassas olduğu konu haline geldi.

O yılın Nisan başında ‘sözde değil, özde laik cumhurbaşkanı’ vurgusu, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunun yapılacağı 27 Nisan 2007’nin ilk dakikalarında TSK sitesine konulan “e-muhtıra”, AKP’ye siyasi karşıtlığın kendini bütünüyle siyasallaştırmasıdır.  Bu karşıtlık, kamusal alanda da Cumhuriyet Mitingleri ile ete kemiğe bürünmüştür.

Cumhurbaşkanı seçim sürecini CHP, Anayasanın zorlama yorumuyla “367 krizi”ni çıkararak kilitleyince AKP erken seçim kararı aldı.

22 Temmuz 2007’de yapılan genel seçimlerinde AK Parti oylarını yüzde 46.6’ya çıkararak tek başına iktidar olma halini korudu. Ama mecliste artık iki parti değil MHP’nin barajı geçmesiyle üç partili oldu. MHP lideri Bahçeli seçimden sonra; “Meclis'e gireriz, 367 sorunu yaşanmaz” açıklaması yapınca, 28 Ağustos 2007'de toplantı yeter sayısı aşıldı ve Abdullah Gül, 3. turda 11. Cumhurbaşkanı seçildi.

Ana siyasi aktörün CHP olduğu 367 krizinin bir daha yaşanmaması için anayasa değişikliğine gidildi ve 21 Ekim 2007’de yapılan referandumla cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesi kuralı kabul edildi

2007’de başlayan yeni AKP iktidar dönemi, bürokrasi içinde iş birliği yaptığı cemaat üzerinden vesayetle mücadele adı altında içine herkesin atıldığı ve bu yüzden toplumsal meşruiyetini hızla kaybeden Ergenekon-Balyoz operasyon, soruşturma süreci başladı.

Ancak tüm bu operasyonlar sonucunda şikâyet edilen bürokratik vesayet belki kırıldı ama bitmedi sadece vesayet sahiplerinin kültürel kimliği değişti ve vesayet kurumsal olarak devam etti.

KAPATMA DAVASININ YOL AÇTIĞI TRAVMA

AKP iktidarının ikinci dönemi olarak tanımlayabileceğimiz 2011’e gelmeden önce yaşanan iki önemli gelişme, partinin sonraki siyasetinde belirleyici olduğunu düşünüyorum.

İlki AB üyelik sürecinde birliğin Türkiye’nin attığı adımlara yeterince olumlu karşılık vermemesi. İkincisi ve daha önemlisi 14 Mart 2008’de AKP’ye açılan kapatma davasıdır.

Gerçekten de AB, özellikle 2008-10 döneminde üyelikle ilgili bazı fasılları açma konusunda Güney Kıbrıs’ın engellemelerine karşı durabilse, AKP’nin 2011 sonrası dış politika savrulması yaşanmayabilirdi. Ama oldu.

Yine ifade ettiğim gibi dönemin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya'nın, AKP’yi “laikliğe aykırı fiillerin odağı haline geldiği" gerekçesiyle, partinin kapatılması ve dönemin Başbakanı Erdoğan, Cumhurbaşkanı Gül dahil 71 kişi için 5 yıl siyaset yasağı istemiyle hazırladığı iddianamenin AYM tarafından 31 Mart 2008’de kabul edilmesi çok önemlidir.

Sonuç olarak bir Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı AKP hakkında da, siyaseten koptukları siyasi geleneğin öncülleri olan RP ve FP gibi kapatma davası açmıştır.

Bu davanın sonucundan bağımsız olarak Erdoğan başta olmak üzere, partinin üst düzey ekibinde ve partide bir siyasi travma yarattığı açıktır. 

Bu adım devletin, AKP’ye karşı bürokrasi üzerinden atabileceği son adımdı ve atıldı. Bu adımın sonucu ise AKP'nin devlete olan güvenin azalması ve onu fethetme çabasını öne çıkması olduğunu düşünüyorum.

İlginç olan bu kapatma davası, Ergenekon, Balyoz soruşturma ve davalarıyla partiye mesafe almaya başlayan farklı toplumsal kesimlerin AKP’den kopuşunu yavaşlatmış ve bu kesimlerin siyaseti savunma eylemleri, AKP savunusu olarak okunmuştur.

Geniş tartışmalara yol açan kapatma davası, o dönem 11 üyeli mahkemede sadece yeterli çoğunluk olan 7 oy sağlanamadığı için AKP kapatılmaktan kurtulmuştur. Ama mahkeme iradesi kapatma yönünde olmuştur. 6 oy kapatma, 5 oy kapatılmama yönünde kullanılmıştır. Ancak parti, 1’e karşı 10 oy ile "laikliğe aykırı fiillerin odağı haline gelmiş olduğu” mahkeme kararı ile tescil edilmiştir.

Karşımızdaki tablo çok ilginç ve ancak Türkiye’ye özgü bir garabeti resmetmektedir. Düşünün, ülkenin en üst anayasal kurumu olan AYM, devletin “hassasiyetlerini” tehdit ettiği gerekçesiyle mahkûm ettiği parti, tek başına iktidardadır.

Aynı yıl içinde yapılan anayasa referandumu ile yargı bürokrasisi içinde yapısal bir değişim yaşanmış ve iktidar bir anlamda kapatma davası hukuki öznelerine karşı büyük bir adım atmıştır.

 

AKP iktidarının ikinci dönemi olarak tanımlayabileceğimiz 2011’e gelmeden önce yaşanan iki önemli gelişme, partinin sonraki siyasetinde belirleyici olduğunu düşünüyorum. İlki AB üyelik sürecinde birliğin Türkiye’nin attığı adımlara yeterince olumlu karşılık vermemesi. İkincisi ve daha önemlisi 14 Mart 2008’de AKP’ye açılan kapatma davasıdır.

DEVLETÇİ CHP VE DERİNLEŞEN KUTUPLAŞMA

Özetle 2010 sonuna kadar AB’den gelen dışlanma ama özellikle kapatma davası, AKP’nin sonraki dönem siyasetinin farklılaşmasında önemli rol oynamıştır.

Nitekim 2009’dan itibaren atılması en zor ilk adımı atıp, sonrasında atılabilecek küçük adımların atılmadığı için Kürt açılımı, Alevi açılımı, Roman açılımı bu süreçte akim kalmıştır.  Her üç önemli açılımın sonuç vermesi demokrasinin derinleştirilmesi ve eşit vatandaşlıkla mümkündü. AKP, bu sorunların çözümü için içinden geldiği kültürel kimlik bağlamında da atılması gereken en zor adımı attı ama sonrasında atabileceği daha küçük adımları atmadı. Bunda partinin pragmatik tercihleri kadar, devleti partinin varlığına ilişkin sınırlayıcı tepkilerin de etkili olduğunu düşünüyorum.

Kuşkusuz bu dönemde ele alınması gereken pek çok gelişme olduğu da ne kadar gerçekse; başka bir gerçek de; özellikle 2007 öncesi ve sonrasında CHP’nin devletçi, buna mündemiç olan laikçi siyasal çizgisi ile sol/sosyal demokrat parti olmadığını bir kez daha göstermiş ve kültürel kimlik üzerinden var olan toplumsal kutuplaşmanın laik-antilaik söylem üzerinden derinleşmesine yol açmıştır.

CHP’nin bu çizgisi, AKP’nin 2011 seçimlerinde de birinci parti olmasının yolunu açmıştır.

Ve 2011’de başlayan yeni iktidar dönemi, Türkiye için bugüne gelen sürecin ilk adımlarının atılmasının yolunu açmıştır.

AKP’nin iktidar yolculuğu (2) | Yeni Arayış

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler