Son dakika

Her Taraf

Murat Aksoy: AKP'nin iktidar yolculuğu (3)

2011'den 2015 seçimlerine giden süreçte, iktidar 2011’den itibaren dış politikada Ortadoğu’da liderlik hayalinin peşinde giderken; iç politikada da yukardan aşağıya bir toplumsal mühendisliğe girişmiş ve bu yönde belli ölçüde de mesafe aldığını kabul etmek gerekiyor.

Murat Aksoy: AKP'nin iktidar yolculuğu (3)

İlk iki yazıda AKP’nin iktidar oluşunu ve ilk iktidar dönemini ikiye ayırarak analiz etmeye çalıştım.

Bu üçüncü yazı ve muhtemelen bir-iki yazı daha gelecek. İlk iki yazıya farklı çevrelerden çeşitli tepkiler geldi. Açıkçası bu dizi uzun süredir aklımda olan ama bilinçli olarak ertelediğim bir yazı dizisi. Ve amacım da, AKP’nin iktidar olma ve iktidar serüveninin öğretici olması. Bütün mesele, bunu kabullenip, kabullenmemekte…

İktidarı eleştirmek kuşkusuz önemli ama iktidar olmak için tek başına yetmez. Bundan daha önemlisi bugünün koşullarında topluma güven verecek bir iktidar alternatifi ortaya koyabilmektir. Bunun için AKP’nin iktidar yolculuğunu anlamak önemlidir.

AKP İÇİN ARAP BAHARI'NIN ANLAMI

Bu yazıda AKP’nin 2011 ile başlayan 3. iktidar dönemi siyasi tercihlerini analiz etmeye gayret edeceğim.

Bu döneme başlamadan önce şunu ifade etmekte yarar var; 2011 seçimlerine giderken AKP ve lideri Erdoğan için geride kalan dönemde iki büyük gelişme, sonraki dönem politikalarının “köklü” biçimde değişmesinde önemli rol oynadı. Ya da değiştirmesine bahane oldu.

Bunlardan ilki iktidara gelmelerinde etken olan AB tam üyelik çabalarının, AB tarafından yeterince teşvik edilmemesi. Özellikle Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin açılması mümkün olan fasılları açma konusunda engelleyici tutumuna AB’nin teslim olması.

İkinci gelişme ise partinin kapatılması için AYM’de açılan dava. Dava her ne kadar yeter sayı (7 oy) bulunmadığı için kapatılmaktan kurtulsa da, laiklik karşıtı eylemlerin odağı olmaktan mahkum edildi.

Tam bu dönemde 17 Aralık 2010’da Tunus’ta bir işportacı Buazizi’nin kendisini yakması ile başlayan ve sadece Tunus değil çevre ülkelerde de önemli toplumsal hareketlere yol açan ve “Arap Baharı” ile anılan süreç başladı. Tunus, Mısır, Suriye başta olmak üzere bölgede farklı ülkelerde toplumsal hareketler başladı. Tunus ve Mısır’da iktidar değişimine yol açtı.

Bu gelişmeyi AKP, Arap sokağındaki Erdoğan popülaritesinden yararlanıp bölgede etkisini artırmak için fırsat gördü.

Erdoğan/AKP’nin geldiği kültürel gelenek ve bölgenin Osmanlı geçmişini bunun için “fırsat” görüldü.

Ve Türk Dış Politikası bu gelişme ile birlikte Ortadoğu’ya açılmış oldu. Bu AB ve Batı’ya da bir mesafe alma şeklinde oldu.

Dahası AKP ve Erdoğan, takip eden süreçte AB ile ya da ABD ile ulus-devlet Türkiye olarak değil kendini konumlandırdığı “bölgesel lider” kimliği ile konuşmaya başladı.

Burada ilk yanlış okuma şuydu; Arap Sokağı’nda Erdoğan’ı popüler kılan Türkiye’nin Müslüman ve laik bir ülke olarak İslam ve demokrasi bağdaştırabilmesi ve AB ve Batı ile doğrudan konuşabilmesiyle bir anlamda “model ülke” olmasıydı.

Ki o dönem TESEV başta olmak üzere yapılan araştırmalarda bu açıkça ortaya konmuştu.

Ne yazık ki, Erdoğan/AKP’nin bu hayali Suriye’de iflas etmiş, buna rağmen AKP dış politikada yüzünü döndüğü Ortadoğu’dan vazgeçmemişti.

TOPLUMSAL MÜHENDİSLİK YOLUYLA TOPLUMU DÖNÜŞTÜRME HAYALİ

Ancak Erdoğan ve iktidar, bu dönemde dış politikada yüzünü Ortadoğu’ya döndüğü gibi, iç politikada da, gerek 2002 öncesi gerekse 2007 seçimleri öncesinde, demokratikleşme, sivilleşme temelinde farklı toplumsal kesimlerde kurduğu taşıyıcı koalisyonları terk ederek; gerek parti içinde gerekse iktidar imkanları elverdiği ölçüde toplumu kendi kültürel kimliğini referans alarak dönüştürmeye bu açıdan toplumsal bir mühendisliğe soyundu.

Bunun ilk adımını 2011 Genel Seçimlerinde Milletvekili listelerinde gördük. Daha önce devlette görev yapmış bürokratlar ve kendi kültürel kimliğinden adaylar tercih edilirken ilk iki dönem Mecliste olanların büyük kısmı aday yapılmadı.

2012’de hükümet programında ve seçim vaatleri arasında yer almayan eğitim sisteminde 4+4+4 sistemine geçiş, seçimlik derslerin artması, medyanın satın alımlar yoluyla homojenleştirme adımları atıldı.

Buna ek olarak doğum şekli, çocuk sayısı, içki tüketimi gibi özel alana ilişkin tercihlerin iktidar denetimine alınma girişimleri, bürokrasiye personel alımında mülakat sisteminin gelmesi ve Diyanet İşleri Başkanı’nın ve kurumun görünürlük ve etki alanının genişlemesi.

Bütün bunlar ve çoğaltılacak benzer adımlar bir bütün olarak iktidarın içinden geldiği kültürel kimliği ve dini yorumu sahip olduğu iktidar imkanları ile topluma empoze etmesi ve toplumu dönüştürme girişimleridir.

İç ve dış politikada birbirini tamamlayan bu iki tercih, bir önceki yazımda ifade ettiğim Batı’dan dışlanmaya ve devletin dışlamasına karşı alternatif siyasi tercihler olarak okunmalıdır.

Bu siyasi tercihi en net biçimde ortaya koyan açıklamayı dönemin İstanbul İl Başkanı Aziz Babuşçu yaptı.

31 Mart 2013’de İstanbul Suriçi Grubu Derneği'nin toplantısında Babuşçu’nun; “10 yıllık iktidar dönemimizde bizimle şu ya da bu şekilde bizimle paydaş olanlar, gelecek 10 yılda bizimle paydaş olmayacaklar. Onlar da şu ya da bu şekilde her ne kadar bizi hazmedemeseler de; diyelim ki liberal kesimler, şu ya da bu şekilde bu süreçte bir şekilde paydaş oldular ancak gelecek inşa dönemidir. İnşa dönemi onların arzu ettiği gibi olmayacak” açıklaması partinin 2011 sonrası politikasının bir anlamda açık ifadesi oldu.

LAİKLERİN SİYASETLE TANIŞMASI: GEZİ

İktidarın bu adımlarına karşı içten içe büyüyen tepki bir tepki olduğu kuşkusuzdu. Çünkü bu adımların her biri toplumsal dönüşüm hedefi kapsamında özel alana dahi müdahale eden adımlardı.

Bu tepki Gezi ile kendini toplumsallaştırdı. Gezi Parkı’nın dönüştürülme projesi kapsamında ağaçların kesilmesine karşı süreci takip eden az sayıda kişi ve kurumun tepkisi ile başlayan protestolar kısa sürede tüm Türkiye’ye yayıldı.

Gezi protestoları, evet parkın korunması amacıyla başladı ama iktidarın bunu bastırma girişimi ve orantısız şiddet iktidara karşı olan toplumsal tepkilerin ifade edildiği büyüklüğe ve yaygınlığa ulaştı.

İktidar bu tepkileri içerde farklı düşünceler olsa da anlamayı, diyaloğu değil yok saymayı, bastırmayı tercih etti.

Geriye baktığımda Gezi protestolarının en önemli özelliği; özgürlüğün içinde doğmuş, bunun için hiçbir çaba harcamamış laik kesimin çocuklarının siyasetle tanışması ve politikleşmesi olmuştur. Ama ne yazık ki, bunun devamı gelmemiştir.

Bu protestoların parçası olmuş gençleri partisine davet eden dönemin CHP örgütleri bu gençlerin çoğunluğu ne yazık ki kısa sürede partiden uzaklaşmak durumunda kaldılar.

Bu açıdan, Gezi’de hak ve özgürlükleri için evinden çıkanların şimdi aynı kaygılarla geleceklerine sahip çıkmak üzere siyasete katılması gerekiyor.

İktidarın Gezi protestoları karşısında gösterdiği orantısız tepki, 2002 öncesinden başlayarak vaat edilen demokratikleşme ve sivilleşmenin de sonu olmuştur.

Nitekim 2009’dan başlayıp Habur’da biten Kürt Açılımı, ikinci kez 2012 sonlarında İmralı’da başlayan görüşmeler ve 3 Ocak 2013’de Ahmet Türk ve Ayla Akat Ata’nının İmralı’ya gidişi başladı ama Gezi’de iktidarın anti-demokratik tavrı, çözümü demokratikleşmeden geçen çözüm sürecinin de de facto olarak sonu olmuştur.

Nitekim takip eden aylarda 8 Mayıs 2013’te Türkiye’den çekileceğini açıklayan PKK, Eylül sonunda çekilmeyi durdurduğunu açıkladı.

AKP iktidarının içinden geldiği kültürel kimliği ve dini yorumu biricikleştirip toplumu homojenleştirme girişiminin bir parçası da eğitim sistemi idi. 4+4+4 sistemi bu süreçte ilk adım oldu. İkinci adım ise dershanelerin kapatılma girişimi oldu. Ve bu hamle 7 Şubat 2012’de dönemin MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın gözaltına alınma girişimi ile gün yüzüne çıkan ve o tarihe kadar bu yöndeki yorumları “fitne” olarak tanımlanan iktidar-cemaat gerilimi gün yüzüne çıktı ve 17-25 Aralık operasyonları ile bu gerilim doruk noktasına ulaştı.

Daha önemlisi de, iktidara karşı bürokratik darbeye girişenlerin hepsi iktidar tarafından göreve getirilmiş, görevlendirilmiş bürokratlar olmasıdır.

Nitekim 2014 başında Ergenekon-Balyoz Davaları ve bu davalarda tutuklananlar konusunda dönemin başbakan yardımcısı Yalçın Akdoğan’ın bir yazısında dile getirdiği “Cemaat ,TSK’ya kumpas kurdu” sözleridir. Bu yazı ile başlayan süreç, iktidarın devlet içinde askeri bürokrasi ile barışmasının ilk adımıdır.

Yine 2013 yılı içinde yaşananların en somut sonucu, iktidara yakın olsa da, kimi politikalarına eleştirel yaklaşan medya ve sivil toplum kuruluşlarının bu yaklaşımlarını bir kenara bırakıp, iktidarla ideolojik olmanın dışında söylem olarak da homojen hale gelmeleridir.

Özetle 2015 seçimlerine giden süreçte, iktidar 2011’den itibaren dış politikada Ortadoğu’da liderlik hayalinin peşinde giderken; iç politikada da yukardan aşağıya bir toplumsal mühendisliğe girişmiş ve bu yönde belli ölçüde de mesafe aldığını kabul etmek gerekiyor.

Sonraki yazıda 2015 seçimleri ve sonrasını ele alalım.

Murat Aksoy - Gündem | Yeni Arayış

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler