Gökhan Bacık: 7 yıl bolluk 7 yıl kıtlık
Gelişmekte olan ülkeler üzerine çalışan ünlü uzman G. O’Donnell yıllar önce yazdığı bir kitapta Brezilya ve Arjantiniçin “yatay kalkınma” kavramını kullanmıştı.
Gelişmekte olan ülkeler üzerine çalışan ünlü uzman G. O’Donnell yıllar önce yazdığı bir kitapta Brezilya ve Arjantiniçin “yatay kalkınma” kavramını kullanmıştı.
Yatay kalkınma modeli tüketimi artırmakiçin ithalatı teşvik etmek böylece iç pazarı tüketim üzerinden büyütmek ve buna dayalı bir popülizm demek.
İnsanlar, bu modelde çok para harcıyorlar, ev eşyalarını değiştiriyorlar. Bu modelin vatandaş için Nirvana noktası ise araba ve ev almak.
Ancak model bir zaman sonra kaçınılmaz olarak enflasyon, kronik işsizlik ve cari açık doğruyor.
Bir bakıma “yatay ekonomik kalkınma” modeli eskilerin dediği “7 yıl bolluk 7 yıl kıtlık” gibi bir şey.
Şartlar ve dünya dengelerinin imkan verdiği ölçüde bolluk içinde yaşanıyor amaekonomik dönüşüm için ne devlet ne halk risk alıyor. Böylece şartlar bozulunca hep beraber 7 yıl kıtlık içinde yaşanıyor.
Esasen bu modele “derviş modeli” demek mümkün. Dervişe sormuşlar: “Hayatını nasıl geçiriyorsun?” “Olunca yiyorum olmayınca sabrediyorum” demiş.
“Lüks tüketim-lüks kalkınma-lüks belediyecilik” modeli
Geçen on yılın kendisine verdiği zamanı ve parasal araçları tüketen Türkiye’yi muhtemelen “derviş gibi sabredeceği bir zaman dilimi” bekliyor.
Bir yandan lüks tüketim sorunu var. Düşünün devleti yönetenlerin bir numaralı ekonomi konusu faizlerin düşük olması. Devlet, ekonomik dönüşüm yerine “insanlar düşük faizle tüketici kredisi kullansın” gibi tali bir siyasetin peşinde.
Ama asıl kriz lüks kalkınma modelinde. “Her kasabaya bir hastane, her ile bir organize sanayi bölgesi” gibi tamamen popülist bir lüks kalkınma modeli ile kıt kaynaklar saçılıyor.
Eldeki küresel dinamiklere göre “önümüzdeki iki yüzyılda hiçbir önemi olmayacak şehirlere” organize sanayi bölgeleri yapılıyor. Bu tip “ölü stratejiler” söz konusu şehirlerde yaşayan insanlara da faydasız.
Maalesef popülist amaçlarla yapılan pek çok organize sanayi bölgesi ya zamanlaişlevini yitirecek yahut “un fabrikaları” gibi iş kollarına teslim olacak. Elbette arazi rantını unutmamak gerekiyor. Pek çok yerde organize sanayide arsa alım satımıyapmak (ki buna Ankara OSTİM de dahil) iş yeri açıp üretim yapmaya göre daha kârlı olabilir!
Benzer bir biçimde lüks belediyecilik de “ülke kaynaklarını israf sistemi” haline gelmiştir.
“Sokakta 50 bin kişiye pilav yediririm” diyenden “İlçenin en büyük tepesine 2012 model orijinal Selçuklu kalesi” yaparım diyene kadar tuhaf icraatları olan bir belediyecilik gelişti.
Aslında Türkiye’de belediyecilik bir tür “parlak fikir deneme alanıdır.” Bir belediye başkanı ile yarım saat oturun hayatınız boyunca duyabileceğinizden fazla “uçuk proje” duyarsınız.
Çıkış nerede?
Türkiye’nin “lüks tüketim-lüks kalkınma-lüks belediyecilik” üçgeninde varacağı yer “7 yıl bolluk 7 yıl kıtlık” anlayışıdır.
O nedenle bütün yatırımcının ve vatandaşın ümidi “bir koalisyon kurulsun dünyaya güven versin ve başkalarının parası ülkemize gelsin” olarak özetlenebilir.
O nedenle “dolar kaç lira olur” sorusu sıradan vatandaştan kalburüstü ekonomisteherkesin sorduğu sorudur.
Türkiye’nin önümüzdeki 30 yıl içinde vergi ödeyen, meslek sahibi, eğitimli, günlük gazete okuyan fazladan en az 5 milyon kişi daha yetiştirmesi gerekiyor. (200 yıllık modernleşme tarihimizden sonra bugün itibari ile günlük gazete tirajı 5 milyoncivarında!)
Ama bunun için önce bir siyasal uzlaşı ve daha sonra toplumsal sabırladesteklenecek ekonomik dönüşüm stratejisi gerekiyor.
Bunu popülizmin şerbetini sevmiş siyasetçi ister mi? Bunu para harcamakla mutlu olan vatandaş ister mi?
Allah’tan Amerikan Doları “huzuru seviyor” çünkü Türkler kavga edince yükseliyor
BUGÜN
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği