Gökhan Bacık: Yunanistan krizine Türkiyeden bakmak
Bankalarını açamayan, AB parası olmadan krizden çıkma şansı olmayan Yunanistanın Başbakanı Alexis Tsipras, %61 lehine sonuçlanan referandumdan sonra eşine az rastlanan bir hamasi konuşma yaptı.
Bankalarını açamayan, AB parası olmadan krizden çıkma şansı olmayan Yunanistan'ın Başbakanı Alexis Tsipras, %61 lehine sonuçlanan referandumdan sonra eşine az rastlanan bir hamasi konuşma yaptı.
Tsipras burada “AB'nin nasıl şekilleneceğine biz karar veriyoruz.” dedi. Doğrusu, referandumda Tsipras'ın büyük destek alması, Yunanistan'ı müzakerelerde AB nezdinde güçlendirmiştir. Ancak neredeyse on yıllardır AB ekonomisine bağlı yaşayan Yunanistan'ın, AB'nin nasıl şekil alacağına karar verdiğine inanmak biraz safdillik olur.
Sadece piyasa borcu 125 milyar Euro olan bir ülkeyi bu hale kim getirdi? Ancak Yunanistan'ı bir açıdan “takdir etmek” gerekiyor. Yunan siyasetinin ve toplumunun ürettiği bir iflası “Avrupa'ya küfrederek ve kızarak” geçiştiriyorlar. Yunanlılar neden AB'ye kızıyor? Parayı kim harcadı? Krediyi kim aldı? Bundan on beş yıl kadar önce ilk defa Atina'ya gittiğimde duyduklarım şunlardı: Çalışma süresi az bir ülke, pek çok alanda bir iki maaş ikramiye fazladan alıyorsunuz, Avrupa fonları ülkeye akıyor... Yunanistan, ünlü masaldaki ağustos böceğini hatırlatan bir hayat tarzı yaşamaktaydı.
2001-2009 yılları arasında aslında Yunanistan büyük bir fırsat kaçırdı. Bir açıdan bu dönem, Türkiye örneğini de hatırlatıyor. Bu dönemde Yunanistan'da düşük enflasyon söz konusuydu. Faizler düşük düzeydeydi. Ancak bugünkü rakamlara bakacak olursak o olumlu dönemi Yunanistan borçlanmak ve kamu harcamalarını artırmak için kullanarak fiilen israf etmiş.
Aslında 2001 yılında Yunanistan, Euro'ya girince dönemin olumlu küresel şartları da hesaba katılınca her şey yolunda gitmekteydi. Ancak 2008 itibarı ile başta diğer AB ülkeleri olmak üzere küresel aktörlerin ekonomileri durağanlaşınca “Yunanistan rüyası” sona ermeye başladı. Yunanistan ciddi bir şey üretmiyordu ve ekonomisi büyük oranda dış fonlara bağlıydı. Nitekim, bugün Yunanistan'dan alacaklılar listesinde mesela Almanya kökenli kurumlar var. Listede ECB (Avrupa Merkez Bankası), Avrupa hükümetleri kurumları da bulunuyor. Bu şunu gösteriyor: Yunanistan, uzun bir süredir Avrupa'dan sürekli borçlanmış.
DIŞ BORCU İÇ TÜKETİMDE KULLANMAK!
Aslında borç almak teorik olarak mantıklıdır. Çünkü borç alan başkasının parasını kullanır. Böylece Türkiye, Yunanistan gibi tasarruf yapmayan ve çok üretmeyen ülkeler oturduğu yerden başka ulusların vatandaşlarının tasarruflarını borç alarak kullanmaya başlar. Ancak burada bir nokta var: Kimse kimseye babasının hayrına borç vermez! Zamanı gelince borcu verenlere faizi (bazen ekonomik ve siyasi eklemeler içerecek biçimde) geri ödemeniz gerekir.
O nedenle borcun nasıl kullanıldığı hayati derecede önemli bir konudur. Mesela ne Yunanistan ne Türkiye bol borç kullanan ülkeler olarak bu para ile “bir sektörde uzmanlaşalım, küresel düzeyde ürün çıkaran ekonomiler” olalım demezler. En tehlikelisi ise dış borcun iç tüketimde kullanılmasıdır.
Yabancı sermayenin bunalımı
Yunanistan konusunda ortada bulunan borcun neredeyse çoğunluğu AB hükümetlerine ve kurumlarına aittir. Burada elbette şunu sormak gerekiyor: Çok eğitim almış ve parayı yöneten küresel bankacılar, finansçılar böyle bir ülkeye nasıl oldu da yüz milyarlarca dolar para vermeyi kabul ettiler?
Mesela Estonya'nın bile Yunanis-tan'dan büyük alacakları var. Estonyalı insanların tasarruflarını bankacılar ve finansçılar nasıl Yunan piyasasına yönlendirdi?
Kendisi az üreten ve dış finansmana ihtiyacı olan ülkeler bir tür uyuşturucu müptelası gibi bu paranın gelmesi için her “fedakârlığı” yapmaya başlarlar. Yabancı sermayede stopaj muafiyeti dahil pek çok kazanç için elbette ülkenize gelir. Ancak Yunanistan örneği bir yeni dönem açabilir: Yabancı sermaye “iyi para kazanıyoruz ama paramızı istediğimiz zaman bu ülkeden çıkaramayız” endişesine kapılıyor.
Örneğin Türkiye piyasasına büyük paralar ile giren pek çok yabancı bu günlerde çıkmak istiyor ancak elindeki kâğıtları alan olmadığı için tıkanmış durumda. Türk borsasının memlekette ne olursa olsun ciddi düşmemesinin bir nedeni de yeni alıcı grubunun çıkmaması. Küresel sermaye için sanırım Yunanistan ve Türkiye bir tür ders haline geliyor.
Yunanistan'ın borçlarına dönecek olursak en büyük alacaklı Almanya'dır. Bunun önemli siyasi sonuçları olacaktır. Almanya bugün fiilen Avrupa kıtasını politik ve ekonomik olarak domine etmiştir. Merkel fiilen bütün Avrupa'nın lideridir. Yunanlıların geleceğini de bir ölçüde Merkel belirleyecektir. Yunan ekonomisinin sorunları artık Alman hükümetinin ajandasında günlük konu halindedir.
Yunanistan, Euro'dan çıkabilir. Bu kulağa hoş geliyor. Ama tekrar kendi parasını bassa kim bu paraya itibar eder? Yeni Yunan parası, eski büyük hanlarda çay içmek için esnafın kullandığı “marka” gibi bir para olur! Artık Yunanistan için bir mucize pek mümkün değil. Pazarlık ne olursa olsun Yunanistan'ın uzun sayılabilecek bir süre zor bir hayata kendini alıştırması gerekiyor.
Avrupalı alacaklar Yunanistan'da öncelikle kendi paralarını kurtarmaya çalışıyor. Bunu unutmamak gerekiyor. Daha önemlisi ise küresel sermaye için Yunanistan büyük dersler verdi. Bu derslerin belki de en büyüğü “iyi kazandırıyor diyerek ekonomik üretmeyen bir ülkeye üşüşmemek gerekiyor” olduğudur.
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği