Uğur Kömeçoğlu: Derin İslamcılar AKP’ye kumpas mı kurdu?
AKP 2011de yüzde 49la seçim kazandığında onu tek başına iktidara taşıyan kritik oy yüzdesi Kürtlerden (dindar Kürtlerden) gelmişti.
AKP 2011'de yüzde 49'la seçim kazandığında onu tek başına iktidara taşıyan kritik oy yüzdesi Kürtlerden (dindar Kürtlerden) gelmişti.
Bu oy oranının yüzde 8-9 civarında olduğunu tahmin etmek mümkündür. Erdoğan'ın dindar Kürtleri arkasına aldığı dönemde (2011 seçimlerine giden süreçte) Öcalan'la görüşmeler yapıldığına dair bir kamuoyu algısı yoktu. Türkiye'de Kürt sorununda bir paradigma değişikliğini haber veren süreç Öcalan'la değil Erdoğan'la kendini göstermişti. Erdoğan'ın 2005'teki Diyarbakır konuşması bir başlangıçtı. Daha sonra adına önce Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi sonra demokratik açılım denen adımlarla Erdoğan bu ilk süreci devam ettirdi. İşte dindar Kürtleri AKP'ye doğru çeken süreç Erdoğan'ın (Öcalan'sız olarak) üstlendiği Kürt açılımıydı. 2011 seçimlerinden önceki Kürt açılımının temel özelliği, Öcalan'ın resmin içine belirgin biçimde alınmamasıydı. Erdoğan adeta tek başına “dindar Kürtlerin” lideri olmuştu. Elbette Oslo görüşmeleri de vardı ve Öcalan resmin içine girmek için çaba gösteriyordu ama imaj, algı ve izlenim düzeyinde 2011 seçimlerinde halkın gözünde Kürt açılımının lideri hâlâ tek başına Tayyip Erdoğan'dı. Dindar Kürtlerin çoğu Öcalan'ı “Kürtlerin lideri” olarak görmediği için (bunun istatistiki bilgisini aşağıda vereceğim), Öcalan'ın alternatifini yakalamışlardı. Öcalan'la görüşmeler yapıldığına dair geniş kamuoyu algısı ise çok sonra oluştu, 2012'nin son günlerinde, 2013'ün başlarında bu durum ilk defa kamuoyuna duyuruldu.
Hipotezim şu: 2011 seçimlerinden sonra gelişen süreçlerde AKP'nin dindar Kürtleri kaybetmesinin en önemli nedenlerinden biri, dindar Kürtlerin çoğu Öcalan'a güvenmediği halde Öcalan'la yol kat etme çabasıdır. Erdoğan Öcalan'la yürümeseydi dindar Kürtleri kaybetmeyebilirdi. Ben AKP'nin bu yorumu yapamadığını ve Öcalan'ın AKP'ye kumpas kurduğunu düşünüyorum. Erdoğan'a sürekli İmralı'yı işaret eden partililer ve görevlilerden bazıları da bu kumpasın içinde yer almış olabilirler. Erdoğan'ın bu oyunu çözebilecek bir donanımı yoktu. Uzmanlık geliştirdiği bir alan değildi. Muhtemelen danışmanlarının kurbanı da oldu. AKP'nin içinden ve dışından gelen dar ama derin bir odak başkanlık vaadiyle Erdoğan'ı bu oyunun içine çekti. Hâlbuki Erdoğan tek başına dindar Kürtleri kendisine çekebiliyordu. Buna müsaade edilmedi. Güneydoğu İslamcılara terk edilemezdi. Elbette Erdoğan kendi hayal ve hırslarının da kurbanı oldu, dindar Kürtlerin liderliğini kendisinin sürdürebileceğini düşünemez noktaya geldi.
Bu yorum hiç yapılmadığı için ilk başta okuyucuya ikna edici gelmeyebilir. Ancak desteksiz atış yapmaktan ziyade yorumu analize taşımaya çalışacağım.
Çözüm dedikleri, bir başkanlık hikayesi mi?
Çözüm sürecinde Öcalan AKP'yi nasıl cezbetmişti? Bunu anlamak için 23 Şubat 2013 tarihli görüşme notlarından Öcalan'ın bir ifadesine bakalım. Öcalan diyordu ki: “2001-2004'te biz eylemi 'tak' diye kestik. Hükümet anlamadı, 'terör bitti' dediler. (Altan Tan'a dönerek) Sayın Tan bilirsin, İslamcıların 40 yıllık rüyasıydı, biz rüyalarını gerçekleştirdik. Biz AKP'ye iktidarı altın tepside sunduk.” Bu ifadelerde Öcalan, iktidarı sunmak derken aslında (eğer isterse) kritik bir oy potansiyeline sahip olan Kürt seçmene tesir edebileceğini de ima ediyordu. AKP'nin oltaya gelmesinin sebebi bu sözlerin açılımında gizlidir (yani bu söylemde saklıdır). Hâlbuki Öcalan'ın 2013 Şubat'ındaki nihai amacı 2011'den sonra gücü gittikçe azalan PKK'ya zaman kazandırmak, yine 2011'de Suriye'de oluşan fırsat nedeniyle işleri iyice artacak örgüte uzunca bir süre “toparlanma fırsatı” vermek, ihtiyaç duyulan insan ve kaynak mobilizasyonunu sağlamaktı. (Şimdi bazı AKP'liler PKK'nın bunu başardığını kabul ediyorlar). İşte bu oyuna geldiler. Öcalan tabii ki tek başına değildi. AKP içindeki dar bir odak ve yüksek bürokrasiden bir kişi partiyi bu oyunun içine çekti. Erdoğan'ın kurduğu garip hayalleri ve bununla ilişkili irrasyonel hırsları işlerine yaradı.
2012-2013 döneminde AKP kurmaylarının terör örgütünün kurucu lideri olan Abdullah Öcalan'la uzlaşma meselesi hangi noktaya gelmişti? Şubat 2013 görüşme notlarında kendisine başkanlık sistemi hakkında soru yöneltilen Öcalan bu soruya ne cevap veriyordu? Hatırlayalım:
Soru: Bir de başkanlık meselesi var. Kamuoyu bu konuda çok hassas.
Abdullah Öcalan: Başkanlık sistemi düşünülebilir. Biz Tayyip Bey'in başkanlığını destekleriz. Biz AKP ile bu temelde bir “başkanlık ittifakına” girebiliriz…
Soru: Sizin durumunuz ne olacak?
Abdullah Öcalan: (Gülerek) Ne ev hapsi, ne de af. Bunlara gerek kalmayacak. Herkes, hepimiz özgür olacağız.
Öcalan Erdoğan'a zayıf karnından, başkanlık damarından yanaştı. Öcalan açık ve net “AKP ile başkanlık ittifakına girebiliriz” diyordu. Çözüm çözüm dedikleri sürecin manası buydu. Öcalan'ın önerdiği “başkanlık ittifakına” girdiler mi girmediler mi? Cevaben en büyük gösterge şudur: Öcalan “başkanlık ittifakını” vaat ettikten hemen sonra PKK'ya tam 2,5 sene boyunca bir müdahale yapılmadı. Çözüm süreci bundan başka bir şey değildi.
İktidar dindar Kürtleri kaybetti
Öcalan'ın “başkanlık ittifakı” dediği işbirliğinin gerçekleştiğini teyit eden demeçler AKP kurmayları tarafından verildi. Örneğin, Yiğit Bulut dedi ki: “Abdullah Öcalan Türkiye'nin önünü açıyor.” Öcalan'a yönelik övgüler ve “ittifakı” gösteren demeçler sadece Yiğit Bulut'tan değil Beşir Atalay, Yalçın Akdoğan, Mehmet Metiner, Yasin Aktay gibi isimler tarafından da medyaya servis edildi. Demeçler arşivlerde mevcut, alıntılamaya gerek yok. İki başörtülü yazarın desteği de ihmal edilmemişti. Çok kullanışlıydılar. Dediler ki: “Bebek katili dediğiniz adam bize geleceği gösterdi”, “Öcalan öldürmeyi değil yaşatmayı seçti”. Hani şu; “Sanığın eylemlerinin yoğunluğu ve sürekliliği… Ayrım gözetilmeden binlerce masum insanın öldürülmüş olması; ‘amaç suç' için işlenen ‘vasıta suçlardan' yüzlercesi…” ile mahkûm olan Öcalan hakkında yaşatmayı seçti diyerek bahsetmişlerdi. (Tırnak içindeki ifade Öcalan'ı mahkûm eden gerekçeli karardan alınmıştır.)
AKP kurmayları ve yazarları o demeçlerle kamuoyunu terör örgütü lideri Öcalan'a “ısındırma işini” üstlenmişti. Kendilerine verilen sufle aynıydı. Sırf örgüt lideri başkanlığı desteklediği için.
Peki, görüşme kayıtlarında “AKP ile başkanlık ittifakına gireriz” diyen Öcalan'ın bahsettiği o destek, reel oy planında nasıl gerçekleşecekti? Öcalan'ın gerçekten kontrol edip yönlendirebileceği ve AKP'ye altın tepside sunabileceği bir oy miktarı var mıydı ki “AKP ile başkanlık ittifakından” bahsediyordu? Gerçekten Kürtlerin lideri olarak mı algılanıyordu Kürtler tarafından? Kürtlerin yarıya yakını muhafazakâr bir kitle ise Öcalan bu muhafazakâr Kürtlere de etki edebiliyor muydu? Çok imkân dâhilinde değil. AKP'nin kendi içinden oyuna getirildiği nokta budur. Bilgesam'ın bir araştırma raporunda (AKP'nin oy aldığı) dindar Kürtlerin dörtte üçü Öcalan'ın “Kürtlerin lideri” olduğuna katılmamış. Beşir Atalay “Öcalan Kürtlerin lideridir” söylemini yayarak Erdoğan'ın 2015 seçimlerinde dindar Kürtlerin liderliğine oynamasını engellemiştir. Üstelik “kendini dindar olarak tanımlayan” Kürtlerin “PKK/Öcalan'a güven düzeyi” daha da düşük; bu oran yüzde 10'da kalıyor (Türkiye'de Kürtler ve Toplumsal Algılar, 2012, s.53). Demek ki dindar Kürtlerin yüzde 75'i Öcalan'ı Kürtlerin lideri olarak görmezken yüzde 90'ı da Öcalan-PKK çizgisine güvenmediğini belirtiyor. Beşir Atalay AKP'li olarak dindar Kürtlerdeki bu güven eksikliğini Erdoğan'ın lehine çevireceğine “Öcalan Kürtlerin lideridir” demiştir. Dindar Kürtler Öcalan'a güvenmezken dindar AKP'nin kurmayları neden güvenmiştir? “Öcalan bunları yakalasaydı sopayla kovalardı” diyenler kimi kime kırdırıyorlar?
Dün çözüm, bugün neden savaş!
“Kendisini dindar olarak tanımlamayan” Kürtlerde bile PKK/Öcalan'a güven düzeyi yüzde 36'da kalıyor aynı araştırmada. AKP'nin bu sosyolojiyi berhava etmesi sağlanmıştır. İslamcı görünümlü derin aktörler (derin İslamcılar) başarılı olmuştur. AKP'deki üst akıl Öcalan'la bu kadar raks etmenin ateşle oynamak anlamına geldiğini biliyordu. AKP Kürt sorununun toplumsal olduğunu ve siyasette artık 40 senedir iyice uzmanlaşmış bir terör örgütü lideriyle masaya oturmanın bir kumpas olduğunu nasıl fark edemedi? Bu sürecin sorumluları kimlerdir? Bugün AKP kurmayları sorunun sadece savaşarak çözülemeyeceğini de çok iyi biliyor. Bunu bildikleri halde örgütün kaynaklarına yoğunlaşmayıp ve Kürt sorununun toplumsal kökenine inmeyip niye şimdi mevzi bir savaşı sürdürüyorlar? Haftalar önce Öcalan'la görüşüp yeniden çatışmasızlık ortamını tesis etmeyi çok iyi bilirlerdi hâlbuki. Çünkü amaç kaos yoluyla halkı kendilerine mecbur etmektir.
Gezici araştırma şirketinin raporuna göre Türkiye'deki seçmenin yaklaşık yüzde 18-19'u Kürtlerden oluşuyor. Hürriyet Daily News gazetesinin şimdiki genel yayın yönetmeni Murat Yetkin seçimlerden önce “Kürt seçmenlerin yarısının [geçmişte] AKP'ye oy verdiği biliniyor.” diyordu dindar Kürtleri kastederek. (Radikal gazetesinde “Kürt oyları kilit rol oynayacak” başlıklı yazısında.)
Yüzde 18-19'luk Kürt oylarının yaklaşık yarısının geçmişte AKP'de toplandığını düşünürsek Öcalan işin içine girmeden önce AKP, dindar Kürtleri kendisinde toplayabiliyordu demektir. Yazının başında AKP'yi 2011'de tek başına iktidar yapan oyların yaklaşık yüzde 8-9 kadarının Kürt seçmenlerden geldiği iddia edilebilir demiştim. Bu büyük kazanca rağmen AKP içindeki oligarşik grup, dindar Kürtlerin güvenmediği Öcalan'la başkanlık üzerinden yürümek istedi ve parti 2015'te 9 puan kaybetti. AKP'nin dindar Kürtleri kaybetmesinin nedeni Öcalan'la başkanlık pazarlığına girilmesidir. AKP'nin 9 puanlık kaybının sebebi dindar Kürtlerin Öcalan'a güven duymamasıyla ilgilidir. Kürt seçmenlerin oylarını çıkarırsanız AKP'nin 2011'deki oyunun bile bugünkünden çok farklı olmadığını görebilirsiniz.
İstediğiniz hata payını ekleyin Kürt seçmenlerden oy gelmedikçe AKP yüzde 40 bandını aşamaz ve aşamadı. AKP hâlâ Öcalan ve parti içindeki etkili bir grup tarafından oyuna getirildiğini, Öcalan'ın gücü azalan bir PKK'ya büyük bir ustalıkla zaman kazandırdığını anlayamıyor. Öcalan şimdi çıkıp 2015'teki oy kaybını ben yapmadım Demirtaş yaptı derse, bu da AKP'yi halen daha avucunun içinde tutmak için geliştirdiği bir taktik olacaktır. Ve elbette AKP'yi avucunun içinde tutmak isteyen içerdeki “dar kadronun” da taktiği bu söylemi kullanmak olacaktır. Nitekim kullanıyorlar.
Zaman
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği