Gökhan Bacık: Türkiye içine düştüğü krizlerin dibine kadar gider
Siyaset Bilimci Prof. Dr. Gökhan Bacık, son dönemde medyaya yönelik gerçekleştirilen hükümet operasyonlarını değerlendirdi.
Siyaset Bilimci Prof. Dr. Gökhan Bacık, son dönemde medyaya yönelik gerçekleştirilen hükümet operasyonlarını değerlendirdi. GriHat'a konuşan Bacık, Türkiye’nin içine düştüğü krizlerden çıkma kabiliyetinin oluşmadığını belirterek, ‘’Türkiye içine düştüğü krizlerin dibine kadar gider’’ dedi. Bacık, ‘’Türkiye’de ‘fiilen tatbik edilen hukuk ile resmi hukuk’ arasında bir güreş var.’’ yorumunda bulundu.
‘’TÜRKİYE’DE BUNLAR DA OLUR MU DEDİĞİMİZ ŞEYLER OLMAYA BAŞLADI’’
Koza İpek Grubu şirketlerine ve medyasına yönelik operasyonu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bu konuda o kadar çok şey söylenebilir ama ben şunu söylemek istiyorum; bu olup bitenleri yapanlar, bu olup bitenlere göz yumanlar ortaya koydukları Türkiye tablosunun sürdürülebilir olduğunu düşünüyorlar mı? Türkiye’ye uzaktan baksanız mesela Norveçli bir öğretmensiniz. Turizm yapmak için Türkiye’ye gitmek ister misiniz? Bir yatırımcısınız; yatırım yapmak ister misiniz? Yani bütün bu olanların biz mağdur tarafında olarak biz bu olup bitenleri kenara itiyoruz. Bunlar önemli değil. Bunlara katlanılır. Geçmişte de olmuştur. Türkiye’de gazete basmak 19. Yüzyıldan beri yapılıyor. İlk defa olmuyor. Fakat burada şunu söylemek istiyorum. Bütün bu olup bitenlere katkıda bulunanlar neyi ortaya koyduklarının farkındalar mı? Bu sürdürülebilir mi bu onları rahat ettirecek mi? Eserlerine bakarak ne kadar güzel bir Türkiye kurduk. İşte bu bizim yıllardır bizim peşinden koştuğumuz ve bu onların gece yatarken kafalarını yastığa koyduklarında kuracakları bir Türkiye mi? Bu gerilim nereye kadar sürdürülebilir. Birde şunu söylemek isterim; otoriterleşme her seferinden sizden daha yüksek bir otoriterleşmeyi ister. Bir zaman sonra siz kendiniz de kontrol edemezsiniz. Türkiye’de bir sene önce olur mu böyle şeyler diyeceğimiz şeyler olmaya başladı.
‘’İNSANLAR BU DÖNEMİ 12 EYLÜL ARA REJİMİYLE KARŞILAŞTIRIYOR’’
Türkiye’de son dönemde artan otoriter uygulamalar normalleşmeye mi başladı?
Türkiye’de eğer siz bir medya, bir ilkokulun kapısında silahlı adamlarla basma esnasında görüntü verirseniz. Bakın Türkiye’de bir ayda yüzden fazla insan hayatını kaybetti. Yani Türkiye’de işler gerçekten kötü, ekonomik durum kötü. Dolayısıyla bütün bunlar toplumda çok uzun sürede restore edilebilecek travmalar oluşturur. Bir siyasetçi hata yapabilir. Toplumun bir kesimi hata yapabilir. Fakat bunların üzerine giderken bunları travma haline getirirseniz bunu nesilden nesile aktarılacak bir miras haline getirirsiniz. Adnan Menderes dediğinizde akılda bir sembol haline geliyor. Deniz Gezmiş dediğiniz zaman akılda bir sembol haline geliyor. Böyle travmatik politik Kerbelalar üretmemiz gerekiyor. İnsanlar bunu nesilden nesile aktaracak. Şimdi buradaki temel soru şudur bakın Türkiye’de kısa zaman içerisinde olup bitenlere bakın siyasi transferler yapılıyor. İnsanlar 12 Eylül ile ara rejimle karşılaştırıyor Türkiye’yi. Türkiye’de bugün uluslararası algıya bakın Türkiye’nin dış politikası fiilen kepenk kapatmıştır. Ben uluslararası ilişkiler hocasıyım, dış politikayla ilgili aylardır soru almıyorum. Soru bile sormuyor insanlar daha ziyade ekonomi istikrarsızlık. Ben yakın zaman içerisinde İstanbul’dan Bandırma’ya deniz otobüsüyle gittim. Hoca olduğumu öğrenince insanlar şunu soruyor. ‘İç savaş çıkar mı’ Türkiye’de bunu soruyorlar. Daha önce ‘hocam ekonomi ne olur, Türkiye’nin Suriye politikası ne olur’ diye soruyorlardı. Toplumda böyle bir gerilim üretiyorsunuz. Dolayısıyla kaldırdığınız toz yaptığınız işe daha büyük zarar verecek.
‘’OTORİTERLEŞMENİN TEMEL HEDEFİNDE MEDYA HEP OLMUŞTUR’’
Medyaya baskı ve sansür ile ne hedefleniyor?
Gayet tabi otoriterleşmenin temel hedefleri vardır. Bir tanesi üniversitedir, bir tanesi medyadır, bağımsız sermayedir. Çünkü otoriterleşmek isteyen bir sistem içerisindedir. Şimdi bakın ben 2015 yılında bir siyaset bilimci olarak bir gazetenin bahçesinde ‘özgür medya demokrasi için şarttır’ diyorum. Bu 2015 yılında Amerika’da bir üniversite bahçesinde ‘dünya yuvarlaktır’ demek gibi bir şey. Yani bunları hala tartışmamız, bunları tartışıyor olmamız bunun bir yorum tarafı yok. Buna siyaset biliminde çok affedersiniz geri kalmışlık deniyor. İçine kendimizi de katalım geri kaldığımız için bu haldeyiz. Şimdi ne yani biz dünyanın düz olduğuna ya da yuvarlak olduğuna ikna olacağız. Medyanın özgür olduğuna ikna olacağız. Sonra iki yüz sene sonra sivil anayasa yazacağız. Sonra beş yüz sene sonra da uzaya mı gideceğiz. Yani bu uğraştıklarımızla nereye varabiliriz. Dönüp birde parçası olduğumuz topluma bakalım. Dolayısıyla bunlardan bir yere varılmaz. Yani şöyle söyleyeyim bu siyaseti güdenler, bunlarla bir şeyleri yıkabilirsiniz ama buradan bu yapıdan bir şey çıkma ihtimali yok. Sürdürülebilir insanların benimseyeceği meşru bir yapı çıkamaz. Dolayısıyla Türkiye’de otoriterleşme bakın şunu çok açık söyleyeyim ayakta kalmak için otoriterleşirseniz ayakta kalamazsınız. O artık otonom bir dinamik haline gelir ve sizde zarar vermeye başlar. Şimdi Türkiye’nin algısına bakın, barışına bakın Türkiye ne halde. Yani Türkiye’nin doğusuna bakın batısına bakın. Ben bir aile reisi olarak, komşu olarak, bir hoca olarak çocuklarımla Hakkari’ye piknik yapmaya gidebilecek miyim. Bana bugün gazeteyi basanlar önce şunu söylesin Türkiye’nin kaç vilayetinin yolları kapalı. Yani bugün böyle bir tabloyla karşı karşıyayız. Dolayısıyla bir devlet güvenlik bu dili öne çıkararak bu kadar demokrasi için, sosyal barış için hayati önemdeki işlere halel getirmek uzun vadede çok zarar veriyor. Burada altını çizmek istediğim nokta şu; bunu yapanların bu stratejisinden ortaya bir şey çıkmaz.
‘’FİİLEN UYGULANAN HUKUK İLE RESMİ HUKUK ARASINDA GÜREŞ VAR’’
7 Haziran öncesi bu tür baskıların sonuç vermediği sandıkta görülmesine rağmen neden ısrar ediliyor?
Şimdi benim kanaatim şu Türkiye’de bazı aktörlerin yaptıkları fiili bir hukuk düzeni oluşturdu. Bu anayasal tanımın dışında. Nitekim sayın Cumhurbaşkanı ‘fiili bir düzene geçtik’ dedi. Dolayısıyla eski düzene geçersek hukuksal bir sorun yaşayacağız. Aslında Türkiye’de ‘fiilen tatbik edilen hukuk ile resmi hukuk’ arasında bir güreş var. Dolayısıyla hadi bakalım normalleşin derse insanlar bundan zarar görecek. Ya biz normalleşip eski düzene döneceğiz ya bu dayatılan hukuka tabi olacağız ya da bu iki grup bir araya gelip bazı camlar kırıldı bu bina zarar gördü uzlaşalım denilecek. Ama ben üzülerek size şunu söyleyeyim Türkiye’nin yakın siyasi tarihine bakarsanız girdiği krizlerden çıkma yeteneği çok yok Türkiye’nin. Türkiye girdiği krizlerin dibine kadar gider. Büyük ihtimalle Türkiye’de otoriterleşme artacak. Bu krizinde sonuna kadar gideceğiz ve büyük ihtimalle bu jenerasyonun bizim jenerasyonun gördüğü en büyük çarpmalardan birini göreceğiz diye düşünüyorum. Toplumsal bir ekonomik olabilir. Dolayısıyla burada şöyle söyleyeyim sokakta bir benzetme var Türkiye’nin frenleri patladı. Ben buna şunu da söyleyebilirim artık direksiyonu da kontrol edemiyor.
‘’TÜRKİYE’NİN PAKİSTANLAŞMA, LÜBNANLAŞMA KAPASİTESİ VAR’’
1 Kasım’da seçim var
7 Haziran’da milli irade bize şunu söyledi: ‘hiçbirinize tek başına iktidar yetkisi vermiyorum.’ Doğal olarak süreç tükenirse erken seçime gidilir. Ama biz niye erken seçime gittiğimizi biliyoruz şuanda. Takdir halkın yani biz bulunduğumuz yerden toplumun kararına iyi veya kötü diyemeyiz. Ben iyi veya kötü bulabilirim. Toplum eğer bu gidişatı beğeniyorsa, toplum bu dış politikayı, iç politikasını, toplumsal bölünmeyi, insanlar artık alış veriş yaptıkları kurumları ayırmaya başladılar. Türkiye, Pakistanlaşmaz, Türkiye Lübnanlaşmaz doğru ama Türkiye’nin kendi kültürel kodlarına uygun çalışma üretme yeteneği var. Türkiye’nin kendine uygun bir Pakistanlaşma kapasitesi var. Geçmişte yaşadık bunları. Bir akademisyen olarak söylüyorum birincisi karar toplumundur. İkinci düzeyde de Türkiye’de özgür medya ya vermeksizin devlet imkânlarını seçimlerde kullanmayı bırakmaksızın efendim toplumun takdiri de denilemez. Yani insanlar rakiplerinin ellerini bağlayarak yarışmaktan haz almamalı. Siz rakiplerinize medya hakkı vermiyorsunuz, onların sermaye gruplarına saldırıyorsunuz, muhalefete zaten devlet televizyonlarında imkânı vermiyorsunuz, sonrada bu milli iradedir diyorsunuz. Bu çok da ikna edilecek bir durum değil.
‘’TÜRKİYE’DE 4 YIL ÖNCESİNE KADAR VAR OLAN SOSYAL YAPI DEĞİŞDİ’’
Türkiye’de sırayla muhalif ve özgür medyanın üzerine gidilmesi hakkında ne diyorsunuz?
Türkiye’de dört yıl önceye kadar bir sosyal yapı vardı. Sol, sağ, seküler, dindar blok parçalandı. Bu parçalanmanın erken evresinde medyaya müdahale olunca insanlar hala evet sizde mağdursunuz ama geçmişte bunları yaptınız deniliyordu fakat bu parçalanma netleşti. Artık Türkiye’de dindarlar, sekülerler, kemalizm ayrımı bitti. Bunun yerine bir kısım seküler bir kısım dindar olan daha demokratik, bir kısmı ulusalcı ama bir kısmı İslamcı olan daha devletçi bir bloklaşma ortaya çıktı. Ben artık yeni sosyolojinin çalışmaya başladığını bundan sonra başta siyasiler şunu bilmeli ki, toplum bu tepkilere sahip çıkacak. Yani şöyle insan tipleri var dindar, beş vakit namazını kılıyor ama gidip medyaya karşı müdahale için Cumhuriyet Gazetesi alıyor, ona destek çıkıyor. Üç yıl önce dağılan o sosyolojinin getirdiği kafa karışıklığı netleşiyor. Türkiye’de daha bir net demokratik tepki algısı ortaya çıkıyor. Bu son derece hayırlı, bu yeni sosyolojinin Türkiye’de önümüzdeki yıllarda daha çok çalışacağını düşünüyorum. Bunu siyasetin iyi algılaması gerekiyor. Türkiye’de Kemalizm eleştirisinin artık neredeyse modası geçmiş. Türkiye’de bugün medya basılırken, kreşlere polis giderken, 1930’ların Kemalizm’ini bir siyaset bilimci olarak anlamsız görüyorum.
‘’BEN HOCAYIM YURTDIŞINDA DOMATES HAKKINDA KONUŞSAM BİLE İNSANLAR IŞİD’İ SORUYOR’’
Bugün Gazetesi’ne attığı sansasyonel manşetin günü operasyon kararı çıktı
Türkiye’yi yönetenler ara sıra Filipinler medyasına baksınlar, Kongo medyasına baksınlar, Hindistan medyasına baksınlar, Avrupa medyasının Türkiye’yi çekemediğini de düşünmüş olsak, Afrika medyasında, Rus medyasında, Arap medyasında Türkiye’nin dış medya algısı, özellikle Suriye konusunda inanılmaz algılar var. Türkiye’yi yönetenler biz bu işlere karışmadık diyebiliyorlarsa bile algı başka türlü oluşmuş durumda. Ben bir üniversite hocası olarak yurt dışına konferansa gidiyorum. Domates hakkında konuşsam bile ilk elini kaldıran size IŞİD ile ilgili sorular soruyor. Türkiye’yi yönetenler bunun farkında olmalılar. Bu algı satın alınmış durumda. Eğer bu algı yanlışsa bunu çözecek daha ikna edici adımlar atsınlar, daha net siyasal dil kullansınlar. Yani siz Suruç’ta IŞİD’in 30 Türk-Kürt vatandaşı katletmesinden sonra büyük toz kaldırıp bütün yoğunluğunuzla Kürt Sorunuyla uğraşırsanız sizi ikna edici bulmazlar. Biz Suruç olayında nasıl uyandık. Şu söylemle o gün dünyaya baktık. Evet Türkiye IŞİD konusunda büyük manevra yaptık artık ona yoğunlaşacağız. Bütün merkez buraya yoğunlaşacak. Sonra Kürtlerle başka bir süreç başladı. Yani Türkiye bunun farkına varsın sadece Batı dünyası değil, Kuzey Afrika medyası, Orta Afrika medyası, Uzak Doğu, Japon, Rus medyasında da Türkiye’nin Suriye meselesinde farklı algısı var. Bu algıyı çözmeleri gerekiyor. Bunu çözmezlerse şöyle bir muameleye tabi tutuluyorsun; başka bir ülkeye gittiğiniz zaman yolda siz nereye gidiyorsunuz diye soruyorlar. Bu algı Türkiye’yi boğuyor. Türkiye Suriye meselesinde hele hele şu sıralar efendim biz ılımlı savaşçılarla filan… Bunlar uzun vadede Türkiye’ye çok büyük zarara verir. Bu tamamen Nasreddin Hoca’nın diken ektik. Diken büyüyecek bunlara koyunlar takılacak bu parayı kazanacağız gibi dış politikada karşılığı olmayan şeylerdir. Türkiye bu meselede çok net tavırla bu karmaşadan kendini ayırmalıdır. Ama maalesef bu ne açıklamalara yansıyor ne de işte bu tür haberlerle insanı ürpertecek şekilde pratiğe yansımadığını görüyoruz.
‘’TÜRKİYE’NİN AKTÖRLERİ SON ÜÇ YILDIR KÖTÜ OYUN KURUYOR’’
Bir taraftan medya susturulmak isteniyor diğer taraftan özel teşebbüsün durulması çabası var. Tüm bunlarla neyi amaçlıyor siyasi irade?
Türkiye’de bir kısım insan bunları yapanların çok büyük bir oyun kurucu olduğunu, ama ben oyun kuramadıklarını düşünüyorum. Türkiye’deki temel aktörler son üç yılda kötü oyun kurmaktadırlar. Mesele seçimlere iki ay kala siz muhalif bir partiden o partiye rağmen bir kişiyi transfer etmek çok kötü bir stratejidir. Bunu bir siyaset dehası olarak görmek, yani bu işlerle bir yere varılsaydı Türk futbolu üç tane Şampiyonlar Ligi kaldırırdı. İşte belli bir yaşa gelmiş insanları transfer ederek ikinci turda elenen bir tradisyon.
‘’TÜRKİYE’DE OLAĞAN SİYASET ALANI TÜKENDİ’’
Bütün bunlar 1 Kasım’daki seçimin ertelenmesine yönelik olabilir mi?
Bence Türkiye’de bir parti için olağan siyaset alanı tükendi. Normal yollarla ikna edemiyorsunuz sürekli morfin basıyorsunuz. Hep şapkadan olağanüstü bir şeyler çıkarmanız gerekiyor. Bunun çok büyük bir siyasi dehaca olduğu fikrinde değilim. Sokaktaki herkes seçimlere iki ay kala bu tür hareketlerin ne anlama geldiğini bilir. Geçici hükümet kurmak için 276’ya ihtiyacınız yok. Sokaktan bile bakan yapabilirsiniz. Türkiye’de böyle bir kriz yok. Dolayısıyla şunu demek istiyorum. Türkiye’de fikir verenler bence şapkadan tavşan çıkaramıyorlar. Bu durum onları hep daha agresif, daha olağan dışı bir stratejiye yönlendiriyor. Bu sürecin artık onlarında kontrolünden çıktığı kanaatindeyim. Bunlar büyük stratejiler değil. Şimdi bakın bunla devam edersek ne olacak, daha da itibarsızlaşacağız daha da fakirleşecez. Bugün sadece internete girip Türkiye’deki ve dünyadaki dolar yatırımcılarının perspektifine bakın. Bu süreç devam ederse daha çok otoriterleşeceğiz, daha az demokratikleşeceğiz. Demokrasi yoksa marka değeri yoktur. Sizin bir tane küresel markanız yok. Çünkü küresel ekonomiye amelelik yapıyorsunuz. Özgürlük yoksa marka yok. Özgürlük yoksa yabancı sermaye yok. Özgürlük yoksa futbolda da başarı yok. Özgürlük yoksa yüz metre yarışında da başarı yok. Özgürlük yoksa üniversite yok. Bu açıdan biz muhalif olarak görülebiliriz. Biz büyük remi göremiyor olabiliriz ama bu iş yapan tarafta çok sevdiğimiz arkadaşlar var. Çok iyi eğitim almış insanlar var. Bunların bu tabloya bakarak yaptıkları şeyin bir şeye benzemediğini, bu kalkan tozdan sonra güzel bir mimari olmayacağını görmeleri gerekiyor. Bu şekilde bir stratejiyle ortaya iyi bir iş çıkarma örneği dünya siyasi tarihinde yok.
‘’MEDYAYA BASKI GERİ KALMIŞLIĞIN ALAMETİDİR’’
Kılıçdaroğlu’nun “Yeter artık Türkiye’yi dünyaya daha fazla rezil etmeyin” yorumuna katılır mısınız?
Tabiki katılıyorum bu standart bir bilgidir. Dünyanın her yerinde gelişmişlik, demokratiklik, insanilik, aklilik alameti özgür basındır. Herhangi bir medyaya baskı hükümet yanlısı medya dahil baskı geri kalmışlık alametidir. Dünyaya rezil olmaktır.
Turgut Delier / GriHat
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği