Yılmaz Odabaşı: Aydınlar toplandılar, imzalayıp kınadılar(!)
Sanatçıların, yazan-çizen ya da medyada etkin konumlarda bulunanların kendi kulvarları dışına çıkmamaları, siyasal sorunlara dair bir tavır ve duruş içinde olmamaları öteden beri sistemin de tercihidir.
Sanatçıların, yazan-çizen ya da medyada etkin konumlarda bulunanların kendi kulvarları dışına çıkmamaları, siyasal sorunlara dair bir tavır ve duruş içinde olmamaları öteden beri sistemin de tercihidir.
Olabildiğince suya sabuna dokunulmaması, ressamın sadece resim çizmesi, şairin şiir yazması, müzisyenin şarkı söylemesi, gazetecinin arı kovanlarına çomak sokmadan habercilik yapması dışında medya mensupları ve kültür sanat insanlarından toplumsal sorunlar karşısında pek vicdani bir pratik beklentisi yoktur.
Aksi bir tutum sıklıkla yadırganır da. “Sen gazetecisin sadece haberini yap” ya da “şair adamsın ne işin var siyasal konularla” gibi yaygın bir algı vardır. Oysa değil yalnız yaşadığımız ülke, yaşadığımız dünyadan da her koşulda sorumluyuzdur. Ne kadar tanıksak, o kadar sorumluyuzdur.
Daha genel anlamda eğitimcinin sadece eğitimle, inşaatçının sadece inşaatla, doktorun yalnız doktorlukla, kadın hakları savunucularının sadece kadın haklarıyla ilgilenmesi ve kimsenin kendi kulvarı dışında düşünmemesini, ötesine bir duyarlık göstermemesini öğütler bu sistem bize.
İmza lobileri
Bu topraklarda aydın ve sanatçı tavrı da Jön Türk’lerden beri böyle şekillenmiştir. Cumhuriyet dönemi boyunca aydınların, sanatçıların pısırık mırıltılardan ibaret edilgen tutumu, askeri darbe dönemlerinde zaman zaman Aziz Nesin gibi yazarların cesur ve yüksek sesli restlerine de tanık olmuştur.
12 Eylül sonrası cezaevlerinde tecrit koşullarının seçeneksizliğinde yeğlenen, sadece o koşullarda bir işlevi olabilen açlık grevleri, darbeden sonra dışarıda sanki tek eylem biçimi o olmak zorundaymış gibi uzun yıllar çok istismar edildi.
Dışarıda canı sıkılan üç kişi bir araya gelip filan talebimiz için açlık grevi yapıyoruz diyerek bir birkaç döviz asıp oturuyorlardı. Giderek kimsenin bu açlık grevlerini ciddiye almayacağı boyutlarda suyu çıkarıldı bu eylem biçiminin.
80’lerin sonundan itibaren bu kez de “aydınlar toplandılar, imzalayıp kınadılar” dönemi başladı. Ucuz, kestirme bir yöntemdi. Birileri oturduğu yerden ahbaplarını arayıp bir metne imzasını ekliyor, kısa yoldan ‘duyarlı aydın’ olmakla kalmıyor, birileri lobisinin, imzasının reklamını yapıyor ve üstelik hem ‘duyarlı’ hem de ‘aydın’ olduklarını topluma mütemadiyen hatırlatıyorlardı.
Örneğin “biz aşağıda imzası bulunanlar barış istiyoruz” derken, sanki o metne imza koymayan herkes savaş yanlısıymış gibi ‘imzalayıp kınadılar’ı ucuz bir reklam yöntemi ve tek eylem biçimi sayarak gün be gün daha da işlevsiz, anlamsız hale getiriyorlardı.
Örneğin barış isteyen bu imza metinlerinde tüm barış yanlıları bir araya gelmiyor, ulusalcılar kendi lobileriyle, liberaller ayrı, medya ünlüleri ayrı lobileriyle imza metinleri hazırlayıp ayrı ayrı barış istiyor, kendileriyle aynı şeyleri düşünenlerle yan yana gelmeyi akıllarından bile geçirmiyorlardı.
Jön Türk’lerden bugüne aydın edilgenliği
Sözde muhalefet ettikleri güçler medyasıyla, kolluk kuvvetleriyle, sistemin bütün olanaklarıyla büyük toplumsal yıkımlara, yaralara yol açarken, onlar ise bu marjinal bildirilerin birkaç gazete ve internet haber sitesinde görünmesiyle bir ego tatmini sağlıyor ve bir tarihsel-toplumsal görev ifa ettikleri yanılsamasıyla basit bir vicdani bir avuntudan öteye geçmeyen gülünesi bir aymazlığı ifşa ediyorlardı.
Bir zamanlar Jön Türkler, asıl amaçlarının devletin içinde bulunduğu kötü durumu düzeltmek olduğunu belirtmişlerdi. Ancak kendi aralarında dahi bir fikir birliği oluşturamamış, sistemin kendisiyle bir sorunları olmamış, padişahlık rejimini yıkıp yerine cumhuriyet rejimini getirmeyi dahi düşünmemiş, yani padişah yönetimini bile reddetmemişlerdi.
Bu yüzden “aydınlar toplandılar, imzalayıp kınadılar” ve sonra evlerine dağıldılar tutumunun, bu güruhun bu pasif, benmerkezci pratiğinin Jön Türk’lerden bugüne ne algısal ne de yaşadığımız çağa uygun bir aydın pratiği olabildiğine kendilerinin dışındakilere inandırması hayli zor.
İnsanlar güpegündüz katledilirken: “Aydınlar toplandılar, imzalayıp kınadılar ve dağıldılar” ifadesi ve onların dar alanda kısa paslaşmaları, hem çok işittiğimiz hem de Türkiye’de olup biten büyük toplumsal sancılar, yıkımlar karşısında ne gülünesi ve çok basit bir aydın pratiği değil mi?
“Aydınların aydınlatamadığı bir halkı soytarılar aldatır” diyen Cemil Meriç’in, adeta onlara seslenen bu sözü da çok anlamlı bu yüzden.
Meydan
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği