Eser Karakaş: Bir çöküşün kilometre taşları
Yorum yazımın başlığını “Bir yükselişin ve çöküşün kilometre taşları” olarak da koyabilirdim ama yükseliş döneminin
Yorum yazımın başlığını “Bir yükselişin ve çöküşün kilometre taşları” olarak da koyabilirdim ama yükseliş döneminin kilometre taşlarını çok vurguladık. Karınca kararınca bu döneme desteğimizi vermeye gayret ettik ama yükseliş dönemi artık muhtemelen geride kaldı; AK Parti’den bahsettiğimi vurgulamaya gerek yok herhalde.
Başlıkta kullandığım “çöküş” ifadesi de yine muhtemelen bazı arkadaşlara, kısmen de haklı olarak, çok sert ve gerçekçilik dışı gelebilir. 13 senelik kesintisiz bir iktidar dönemine, yani azımsanmayacak bir metal yorgunluğuna, son dört senedeki çok vahim siyasi ve ekonomik hatalara rağmen, tek başına iktidara gelebilir mi, anayasayı değiştirecek çoğunluğu elde edebilir mi, bilemem ama AK Parti’nin birinci parti çıkacağına kuşku yoktur. Bu partiyi izleyen ikinci partiden on puana yakın önde olabileceği ihtimali güçlüdür. Böyle bir partinin siyasal serencamında içinde bulunduğu aşamaya “çöküş” demek ne anlama geliyor, bu konuyu açmaya gayret edeceğim.
“Çöküş” ifadesini ağırlıklı olarak demokratik bir toplumda siyasi destek, TBMM çoğunluğu anlamında değil, yönetim etkinliği ve adaleti anlamında kullanıyorum. Görülen o ki, büyük siyasi desteğine rağmen AK Parti artık Türkiye’yi etkin ve adaletli bir biçimde yönetememektedir, evrensel demokrasi ve hukuk ilkeleri büyük ölçüde arka plana itilebilmektedir. Bu satırların Zaman gazetesinde yayınlanacağı hafta içinde Türkiye liglerinde futbol oynanamamaktadır, bir süre de yine Twitter gibi artık temel bir haberleşme özgürlüğünden mahrum kalınmıştır. Sadece bu iki konu bile yönetim zafiyetini ve demokrasi açığını göstermek için yeterlidir kanısını taşımaktayım. Ortaya çıkan yönetim ve demokrasi/hukuk açıkları 7 Haziran seçimlerinde oy oranlarına nasıl yansır, bunu saptamaktan bugün için acizim ama sürecin bir çöküşe doğru gittiğine kuşku olmadığı kanısındayım. Zira 21. yüzyıl Twitter’ın kökünün kazınabileceği bir yüzyıl değildir. Bu komik, çağdışı iddianın sahiplerinin de siyaseten kalıcı olmaları mümkün görünmemektedir.
ÇÖKÜŞÜN ULUSLARARASI BOYUTU
Gelelim gözlemlediğimi düşündüğüm çöküş sürecinin kilometre taşlarına… Bu çöküş sürecinin kilometre taşlarını da iki farklı küme içinde ele alabiliriz: Uluslararası ve iç kilometre taşları kümesi. Öncelikle de uluslararası boyutlarını ele almak istiyorum. AK Parti iktidarının büyük başarılara sahne olmuş ilk döneminin noktalanması ve çöküş sürecinin başlamasının altında hukuk çıtasının aşağıya çekilmesi ve küresel ilişkilerde yapılan yanlışlar var. Bu yorum yazısında bu yanlışlardan üç tanesini öne çıkaracağım. Hem dış, hem iç sorunların ortak paydası hukuk çıtasının aşağı çekilmesidir. Bu çıtayı yukarıya iten AB ilişkilerinde frene basılmasıdır. Sayın Erdoğan’ın AB ile itişmelerin başladığı dönemin daha ilk günlerinde “Kopenhag kriterlerinde önümüze sorun çıkarılır ise biz de yola Ankara kriterleriyle devam ederiz.” ifade ve temennisinin Türkiye’yi nerelere getirdiği ortadadır. Hapisteki gazeteciler, haklarında dava açılan karikatüristler, kapatılan haberleşme araçları, yapılmayan, yapılamayan hukuk reformları, özgürlüklerin değil de iyi tanımlanamayan bir güvenlik anlayışının ön plana çıkarılması bir anlamda hep Kopenhag kriterleri yerine Ankara kriterleri adıyla yine tanımsız bir dizi önlemin ön plana çıkarılmasının ürünleri ve sonuçlarıdır.
“Üst akıl” kavramı, Türkiye’de son aylarda çok sık, olumsuz anlamda telaffuz edilmektedir. Bu kavramı telaffuz edenlerin çok önemli bir bölümü bu ifadeyi bir dış gücün, odağın ya da devletin meşruiyet dışı müdahaleleri anlamında kullanmaktadır. Oysa, üst akıl muhtemelen Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik, hukuksal, askeri uluslararası sistemin mantığı demektir. Tüm olumsuzluklara rağmen hatırlayalım; Türkiye Avrupa Konseyi’nin kurucu üyesidir, AİHM’nin yargı yetkisini kabul etmiştir, AB ile gümrük birliği sürecinin içindedir, AB ile tam üyelik müzakereleri sürdürmektedir, Dünya Ticaret Örgütü’nün kurallarına uymak durumundadır. Ayrıca, çok sayıda altında imzası bulunan uluslararası sözleşme vardır ve NATO üyesidir. Bu tür uluslararası mükellefiyetleri üstlenmiş bir ülkenin Başbakanı, yarı şaka, yarı blöf, yarı şantaj yollu dahi olsa, buna çok da emin değilim doğrusu, “Şanghay Beşlisi’ne üye olalım” ifadesini kullandıktan sonra içinde bulunduğu ekonomik, siyasal, hukuksal, askeri sistemle sıkıntı yaşamaya başlar ve bu sıkıntılar vatandaşlara daha düşük büyüme oranları olarak döner. Çünkü artık sistem, isterseniz üst akıl da diyebilirsiniz, size kaynak, teknoloji, bilgi aktarmada mütereddit davranacaktır. Savunma sanayii alanında Çin füzeleri edinme, ihalede bu ülkeye yönelik bir sınırlamaya gidilmemesi, sistem ve NATO açısından kabul edilebilir bir durum değildir. Türkiye egemen bir devlettir. Demokratik süreçlerde seçmen bu yönde bir irade ortaya koyarsa Şanghay Beşlisi’ne de üye olunabilir, savunma sanayiinde Çin füzeleri de tercih edilebilir ama bu tercihler ile NATO üyeliği birlikte olamaz. Birilerinin anlamak istemediği budur. Kendi adıma bu cümleye Allah korusun diye başlamam gerekiyor ama NATO’dan çıkarız, AB sürecine nokta koyarız, uluslararası sözleşmeleri askıya alırız. O zaman bu yeni tercih belki, evet belki çekincesi ile söylüyorum, mümkün olabilir. Ancak bugün, Türkiye’nin içinde bulunduğu mükellefiyetler kümesi içinde Şanghay Beşlisi üyeliğini telaffuz dahi etmenin, Çin’den füze almanın sonuçları ortadadır. Büyüme oranı dünya ortalamalarının dahi altına düşmüştür. Çünkü dış kaynak girişi sıkıntıya girdiğinden ekonomi yönetimi ancak finanse edebilecekleri bir cari açık üretecek büyümeyi göze alabilmektedirler. Oysa, 2004-2008 arası Türkiye küresel sistemle barışarak büyük dış kaynak çekebilmiş ve bu kaynaklar sayesinde yüksek cari açık üreten büyümeyi gerçekleştirebilmiştir. Temennim, ülkemizin yöneticilerinin, Çin füzesini NATO savunma sisteminin içine sokmak istemenin, NATO üyesi bir ülkenin Şanghay Beşlisi üyeliğini telaffuz etmesinin, AB sürecini bu kadar kolay harcamanın maliyetlerini, sonuçlarını iyi idrak etmeleridir. Siyasal tercihini AB, NATO gibi kurumlardan Şanghay Beşlisi’ne, silah tedarik tercihini de Çin füzelerine çevirmenin hukuk devleti yansımaları daha şimdiden belli gibidir. Türkiye hukuk devleti çıtasını, örnekler ortadadır, AB standartlarından Şanghay Beşlisi standartlarına çekme sürecinin eşiğindedir. Yönetimde etkinlik ve adaletten uzaklaşıldığı, küresel sistemle kavga başladığı ölçüde seçim başarılarının sonuna yaklaşıldığı, yaklaşılacağı da kesin gibidir.
Yorum sahifesinde bana tanınan yerin sonlarını zorluyorum. Çöküş sürecinin iç kilometre taşlarını tartışmayı da başka bir yazıya bırakmak istiyorum.
ZAMAN
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği