Son dakika
Ahmet KARDAM Köşe Yazısı Ahmet KARDAM

"TKP YÖNETİCİLERİNDEN ARKADAŞ SOHBETLERİ (2003-2007)" Kitabı Üzerine

TÜSTAV'ın değerli üyeleri ve dostları,

Berdan Dere ile Erden Akbulut'un yayına hazırladıkları "TKP Yöneticilerinden Arkadaş Sohbetleri (2003-2007)" başlıklı 952 sayfalık kitap TKP-TBKP tarihi üzerinde çalışacak araştırmacılar ve bu tarihi merak eden herkes için eşi bulunmaz kaynaklardan biri olacaktır. TKP ve TBKP'de yöneticilik yapmış 12 kişinin, oluşturdukları "[email protected]" e-posta grubunda yaptıkları yazışmaların moderatörlüğünü ben yapmıştım. Yaklaşık 4,5 yıl süren ve 15 Haziran 2007 günü sona eren bu yazışmaların tamamını grubun ortak kararıyla TÜSTAV yönetimine teslim etmiştim. Bu e-posta iletilerinin TÜSTAV tarafından kitaplaştırılarak yayımlanmasının ardından, ilgili e-posta grubun moderatörü olmam nedeniyle okurların, bazen eleştiriler de içeren, çeşitli sorularının muhatabı oluyorum. Bu soruların genellikle iki grup altında toplandığını söylemek mümkün.

Birinci grubu, TKP'nin belli bir tarihteki belli bir kararına ya da eylemine ilişkin sorular oluşturuyor. Bunlar genellikle yanıtlarını benim bilemeyeceğim sorular oluyor. Soru sahiplerinin merak ettikleri yanıtların en azından bazılarını Nabi Yağcı'nın "Elele Özgürlüğe" başlıklı kitabında bulabileceklerini düşünüyorum.

İkinci grup sorular, "Arkadaş Sohbetleri" mektup grubunun neden sadece bu 12 kişiden oluştuğuna, buna kimin veya kimlerin nasıl karar verdiğine ilişkin sorulardan oluşuyor. Bu haklı sorunun yanıtı ne yazık ki kitabın "Sunuş" yazısında yer almıyor. Gerçi her ne kadar kitapta yer alan yazışmalardan bu mektup grubunun neden ve ne amaçla bu 12 kişi tarafından kurulduğu anlaşılabiliyorsa da, gene de bu soru en başta, "Sunuş" yazısında yanıtını bulabilirdi - bu hepimizin eksikliği.

"Arkadaş Sohbetleri" grubunu oluşturan 12 kişi zaten genellikle uzun yıllardan beri birbirini tanıyan, birlikte mücadele etmiş ve 2000'li yıllarda da arkadaşlıklarını devam ettiren, çoğunlukla TKP ve TBKP'de yöneticilikler yapmış, birbirlerine güvenen, "dostlukları sınavdan geçmiş" kimselerdi. Hayatın olağan akışı içinde birbirleriyle zaten görüşen ve/veya yazışan bu kişiler, doğal sohbet konusu olan geçmişe ait siyasi mücadele anılarını böyle bir mektup grubuyla yazlı hale getirmeye, deneyim ve bilgileriyle tarihe tanıklık etmeye karar verdiler. Kimse onları "seçmedi", kimse onlara böyle bir "görev vermedi". Onlar zaten bir "arkadaş grubu"ydular ve zaten sohbet ettikleri konuları yazılı hale getirmeye, olabildiğince "sistemli bir tanıklık" haline getirmeye karar verdiler. Kitap okunduğunda görüleceği gibi, zaman zaman grubun genişletilmesi, yeni kişilerin katılması da tartışıldı. Ama grubun ne yolla nasıl genişletileceği konusuna yoğunlaşma ve yeni katılmalar, zaten belli bir mesafe alınmış tanıklık sürecinin kesintiye uğramasına neden olacaktı. O nedenle, başlangıçtaki 12 kişiyle devam edildi.

Bu eksikliğimize rağmen, Moskova'daki TKP arşivinin Rusya devleti tarafından bütün ısrarlı taleplerimize rağmen TÜSTAV'a verilmemesinin yarattığı boşluğu bu tanıklıklarımızla, gücümüz yettiğince, doldurmaya çalışmış olduk. Arkadaş Sohbetleri grubunun iki üyesi Erden Akbulut ile Berdan Dere arkadaşlarımızın TÜSTAV arşivine teslim edilmiş bu e-posta yazışmalarını yayına hazırlamaları ve TÜSTAV'ın da kitaplaştırması sayesinde bu tanıklıklar arşivin "karanlığından" çıkıp yararlanmak isteyen herkesin zahmetsizce ulaşabileceği bir kaynak haline getirilmiş oldu.

Bazı okurlar bu kitabı bir "tarih yazımı" çabası olarak görüp, öyle bir şey olmadığı eleştirisini getiriyorlar. Arkadaş Sohbetleri grubunun amacı hiçbir zaman bir "tarih yazmak" olmadı. Biz sadece TKP'nin arşiv belgelerinin Moskova'da alıkonulması karşısında, o boşluğu kısmen doldurabilmek amacıyla, birbirimizin anlatımlarını elimizden geldiğince karşılıklı denetleyerek kolektif bir tanıklık ürettik. Amacımız böyle bir kitap üretmek değil, sadece tanıklıklarımızı TÜSTAV arşivine bırakmaktı. Bu tanıklıkların kitap haline getirilmesi bizim değil, TÜSTAV yönetiminin kararı oldu. Dolayısıyla bu kitap bir "tarih yazımı" olarak değil, sadece TKP tarihini araştırmak isteyenlerin isterlerse yararlanabilecekleri kolektif tanıklıklar olarak okunmalı, öyle yargılanmalıdır.

Ama benim kanımca, sayfa sayısı neredeyse 1.000'i bulan bu "dev" kitabın kullanışlılığını sınırlayan temel bir eksikliği var. TKP'nin 1973 atılımından TBKP'ye kadar uzanan Türkiye Komünist hareketinin herhangi bir dilimindeki herhangi bir konuda bilgi edinmek isteyen kişi bu 952 sayfanın tamamını okumak zorunda kalacaktır! Hiç küçümsenemeyecek bu sorunu aşmanın bir yolu vardı; o da kitaba bir "kişi adları" ve bir de "konu" dizini koymaktı. Bugüne kadar birkaç kitaba dizin hazırlamış birisi olarak bunun ne kadar büyük emek isteyen çok zahmetli bir iş olduğunu çok iyi biliyorum. Buna rağmen, bu eksikliğe işaret etmekten kendimi alıkoyamıyorum. Çünkü bu eksiklik hâlâ giderilebilir. "Ad" ve "konu" dizini mevcut kitabın sayfa numaralarına referansla ayrıca hazırlanıp küçük bir broşür haline getirilebilir. Eğer bu da yapılabilirse, kanımca eşi benzeri olmayan bu çok değerli kitap taçlanmış olacaktır.

Bu eksikliğine rağmen Arkadaş Sohbetleri'nin kitaplaştırılması kararının çok isabetli olduğunu düşünüyor, buna emek veren Erden Akbulut ve Berdan Dere'ye teşekkür ediyorum.

Ahmet Kardam

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. 28/29 Ocak Karadeniz Katliamı'nın 101. Yılı
  2. “KOCAELİLİ TBKP'LİLERE ÇAĞRI
  3. “NABİ YAĞCI'NIN "ELELE ÖZGÜRLÜĞE" KİTABININ 2. BASKISININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
  4. Katledilmesinin 97. Yılında MUSTAFA SUPHİ efsaneden gerçeğe
  5. AKP'nin oy desteği ne yüzde 45, ne yüzde 43; yüzde 36!