Köşe Yazarı
Halil BERKTAY
Yazıları
- (14) Osmanlı İmparatorluğu neydi, ne oldu Neden geri kaldık” literatürü, “nasıl oldu da hayatta kaldık” literatürünü kat be kat aşıyor. Osmanlılar küçük küçük yenilip adım adım daralırken, parça parça toprak kaybederken zaman kazandılar.…
- 13) Sömürgelerde olmayan neler oldu, Osmanlının “uzun 19. yüzyıl”ında Pierre Loti (asıl adıyla Julien Viaud), o sırada genç bir deniz subayı. Selanik’e gönderilen Fransız savaş gemilerinden izliyor bütün korkunç olayı. Yaptığı ve ağaç baskısı The Illustrated London…
- (12) Sömürgelerde Olan Neler Olmadı, Osmanlının “Uzun 19. Yüzyıl”ında 1914’te Avrupa-merkezli sömürge imparatorluklarının denizaşırı sömürge ve dominyonları Dünya karalarının yüzde 42-45’ini buluyordu. Çin, İran ve Osmanlı İmparatorluğu ise siyasî bağımsızlık ve…
- (11) Hayır, ekonomi değil; her şeyin başında siyaset, işgal ve ilhak geliyor 1500 sonrasında Avrupa’nın denizaşırı fetihleri, yalnızca toprakların ele geçirilmesi değil; teknolojik, tarihsel ve kültürel uçurumun üzerine kurulan yeni bir sömürü ve tahakküm düzeniydi. Modern…
- (10) KABAHAT LENİN’DE Emperyalizmin nedeni ne olursa olsun öncelikle siyasî ve askerî bir olay olduğunu neden doğru dürüst söyleyemiyoruz? Kabahat Lenin’de. Lenin’in “emperyalizm tekelci kapitalizmdir” tanımı hedefi çok…
- *(9) Sömürgecilik, siyasi bağımsızlık, özel olarak kültür meselesi Tarihin nasıl ilerlediği konusunda idealizme kapılmayalım. Kültürler ve medeniyetler arası etkileşimde, ahlâkî yargılarla bakmayabilirsek, (bütün şiddet ve zulüm gösterileriyle birlikte)…
- (8) OSMANLININ SÖMÜRGELİKTEN FARKSIZLIĞI İMÂSI, HANGİ YANLIŞLARIN ÜZERİNE OTURUYOR? Reaktif anti-kolonyalizmin ucu, aslında kolonyalizmden çok moderniteden yakınan, içten içe keşke olmasaydı diye düşünen, şu veya bu şekilde modernite öncesine geri dönüşü düşleyen, bu anlamda çok…
- (7) KURTULUŞ, MÜCAHEDE, MÜCADELE, İSTİKLÂL HARBİ, TÜRK-YUNAN SAVAŞI Mustafa Kemal böyle mi koydu 1919-1922’nin adını? Tanımsal anlamda, bu bizim kurtuluş savaşımızdır gibi bir şey mi söyledi? Bir formül mü sundu ve tekrarladı, yerleştirmeye çalıştı? Hayır, böyle bir…
- *(6) Birbirinden Habersiz İki “Düşman Kardeş”: Yunanistan ve Türkiye
- 5) Savaşın Adı ve Örgütün Adı Sömürgelik koşullarından türemezken “mış” gibi yapıp bu yolla meşruiyet arama cereyanı, 1960’ler ve 70’lerde Türkiye’ye de dayandı. Önce Türk, sonra Kürt aşırı-solunu etkiledi. THKO ve THKP-C gibi…
- (4) Yan Pist: Sol ve Maksimalizm on zamanlarda hangi konuya el atsam, kendimi böyle bir retrospektif içinde buluyorum. Yalnız esas problemi, çıkış noktamı (şu somut örnekte, Türkiye’nin sömürgelik nedir yaşamadığını ve dolayısıyla…
- (3)1945 sonrasında Üçüncü Dünya, Marksizm ve Ulusal Kurtuluş savaşları Sosyalizmin itibarsızlaşmasını 1960’larda yükselen, 70’lerde ivmesini henüz koruyan anti-emperyalizm telâfi ediyor; Batı toplumları için sosyalizm cazibesini yitirirken, Batı-dışı toplumlarda 20.…
- *(2) 20. Yüzyılın ilk yarısında, “Ulusal Kurtuluş Savaşı” olgusu ve kavramı mevcut değildi 20. yüzyılın ilk çeyreğinde Kurtuluş Savaşı diye bir terim, böyle bir kategori mevcut değildi. Çünkü sömürgelik hallerinden çıkış çabaları ancak gelecekte yaşanacaktı.
- Hangisi doğru (1) Ulusal Kurtuluş Savaşı mı, Milli Mücadele mi? Mustafa Kemal (Atatürk) hiçbir zaman 1919-1922’nin adını (ulusal) kurtuluş savaşı koymadı. Milletin kurtuluş mücadelesinden çok genel anlamda söz etti. Spesifik bir tanım olarak ortaya atmadı.…
- PKK ve Türk solcuları (4) “Dağlarında gerilla var memleketimin” 12 Mart döneminin THKO’suna, THKP-C’sine, TİİKP’sine, TİKKO’suna kıyasla hem çok daha ciddî ve sabırlı, hem çok daha zalim, katı ve hunhar davrandı Apocular, silâhlı mücadele konusunda. Öyle gidip…
- PKK ve Türk solcuları (3) Silâh, savaş, “Önderlik İlkokuldaydım. Herhalde ikinci veya üçüncü sınıfta, ilk 10 Kasım kompozisyonumu yazıyordum. İlk olmuş olması gerektiğini, bu işin usul ve âdâbı hakkındaki, şimdi anlatacağım cehaletimden…
- Yarısı biten sürecin kalan yarısına dair Barış umudunun sürekli kılınabilmesi için güven ortamının oluşturulması ve her iki tarafın da duyarlılık göstereceği bir süreç yönetimi elzemdir.
- PKK ve Türk solcuları (2) “Adam öldürmeyi oyun mu sandın?” Bir Eski Tüfek evinde büyüdüm. Daha baştan Leninist bir ortamdı. Bense gittim, Maoist oldum. Babam (Erdoğan Berktay), hep söylerim, bütün çelişkileriyle, herhalde çelişkileri sayesinde, kendi…
- PKK ve Türk solcuları (1) Silâh ve şiddet fetişizmiyle dolu otuz yıl Amblemler. Kopyala-yapıştır. Üst solda Kızıl Ordu Fraksiyonu (Almanya, 1970). Üst ortada Kızıl Tugaylar (İtalya, 1970). Üst sağda Sendero Luminoso ya da Peru Komünist Partisi (1969). Alt solda THKO…
- Trump’ın, yeni tip Hitler ve bilinçsiz Leninist olarak portresi Bu Trump var ya. Küçümsemeyin. Ne olacak, bildiğimiz Amerikan kapitalizmi ve emperyalizmi; öncekilerden farklı ve daha kötü ne yapabilir ki… demeyin. Hitler’in 21.yüzyıl Amerikan modeli bu adam.…