Köşe Yazısı
Mehmet TIRAŞ
OTOKRASİNİN 18.MADDE OLARAK RESMİ…
“Yetkinin tek tek kişide toplanması ve belirleyici olması” anlamına Otokrasi denince, sağında solunda kısacası etrafında salkım saçak dolaşan diğer kavramları da sıra sıra hatırlayalım mı?
“Rekabetçiliği yok sayan” rejimler “otokrasi” ile ülkelerini yönetiyorlar.
Plütokrasi: zenginlerin ve sermaye sahiplerinin iktidara ortak olmaları.
Nepotizm; Akraba kayırmacılığının uygulamaları.
Kronizm:Dost ve yandaş desteklemeleri.
Oligarşi:Siyasal ve ekonomik gücün küçük ve ayrıcalıklı bir avuç grubun elinde toplanmasına…
Otokrasi:Yetkinin tek kişide toplanması ve belirleyici olması.
Diktatörlük: demokratik denetim olmaksızın baskıcı ve yöntem anlayışına yönelmesi.
Tiranlık: Zorbalığa dayalı baskıcı iktidarını dayatması.
Totalitarizm: Devletin ve toplumun tüm alanlarını kontrol etmeye hakim olmak.
Faşizm: Aşırı milliyetçi, otoriter ve baskıcı ideolojik yönetim biçimine baş vurması.
Teokrasi: Dini otoritenin devlet yönetimini belirlemesine yönelmesi.
Kakistokrasi:En kötü,en liyakatsız kişilerin yönetime gelmesi.
Gerontokrasi:Yaşlılar sınıfının siyasette egemen olması.
Patrimonyalizm: Devleti yönetenlerin ,devlet kurumlarını kişisel malı gibi yönetmesi.
Klientalizm:Siyasal destek karşılığında çıkar dağıtımı sistemini kurması.
Popülizm:”Halk adına” söylemiyle kurumları zayıflatabilen siyaset tarzı.
Partikrasi:Siyasal partilerin devlet kurumları üzerinde aşırı hakimiyet kurması,
Meritokrasi karşıtı düzen/anti- liyakat sistemi: Yetkinlik yerine sadakat veya aidiyetin esas alınması.
Komporatokrasi:Büyük şirketlerin devlet politikaları üzerinde belirleyici güç kazanması.
Millitokrasi/Stratokrasi:Askeri yapının siyaseti domino etmesi.
Mafya devleti:Organize suç ile devlet yapılarının iç içe geçmesi.
Anakrasi:Ne tam demokratik ne de tam otoriter:istikrarsız ve kırılgan yönetim yapısının ortaya çıkması.
Teknokrasi:Teknik uzmanlar yönetimi.
Demagojiye dayalı yönetim: Halkın duygularını manipüle ederek siyaset üretme pratiği.
Favorotizm:İktidara yakın kişilere uygulanan aracılık muamelesi yapmak.
Bunlar otokratların çağdaş çoğulcu ve katılımcı bir demokrasiyi boğan ilkel metotları.
Otokratlar rakipleri ile eşit yarışmasalar da görünürde seçimli bir demokrasiyi kabul ediyorlar ama “Kuvvetler Ayrılığını” asla…
Yani eşit vatandaşlık hukukunu istemiyorlar…
Evrensel hukuk onların faşizme karşı en büyük düşmanları…
Neden?
Çünkü otokratlar sandıkta yenemedikleri rakiplerini “yargı yolu” ile hukuku boğarak “milli irade” gaspı yapmaya devam ediyorlar.
Neden?
Çünkü Anayasal haklarını arayan vatandaşlara, siyasi rakiplerine karşı ”polis ve ordu” gibi devlet gücünü insanların üstüne hukuku yok sayarak çekinmeden sürüyorlar.
21.yüzyıl hiç beklenmedik bir şekilde “otokratlarla-demokratlar” arasında bilek güreşine döndü.
Otokratların en kıdemlisi olan;
Azerbaycan’ı 33 yıldır Aliyev ailesi yönetiyor.
Vlademir Putin 27 yıldır Rusya’yı tek başına yönetiyor.
Türkiye’yi 25 yıldır Erdoğan yönetiyor ama 2018 yılından bu yana “Otokrat” bir zihniyet ülkeye egemen oldu.
Bizde “siyasal iktidar ve ortağı Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçtikten sonra” baskıcı yöntemlere başvurur oldu.
Sistemin özünde hukuksuz hapishaneler var.
Zaten otokrat yönetimlerin iktidarda olduğu ülkelere baktığınızda cezaevleri birer toplama kampına dönüşmüş durumda.
Tutuklu ve hükümlü sayısı ise her geçen gün daha da artmakta.
Türkiye’ye bakın…
Türkiye’de siyasal iktidar cezaevi yetiştiremiyor.
AKP iktidara geldiğinde cezaevlerinden tutuklu ve hükümlü sayısı 58 bin iken, Ağustos 2026 tarihi itibarı ile cezaevlerinde tutuklu ve hükümlü sayısı 430 bin kişiye çıkmış durumda.
Bu yöntemin en belirgin hukuksal belgesi AİHS 18. Maddesi: Suçsuz insanların keyfe keder hapishaneye atıldığını tespit eden madde.
AİHS’nin en can alıcı maddesi olan 18.maddesini 2018-2026 yılları arasında ihlal etme şampiyonu Azerbaycan,ardından Rusya geliyor ve maşallah Türkiye üçüncü sırada.
Bu ülkeler doğal olarak aynı zamanda “kuvvetler ayrılığını” askıya almış olan ülkeler.
İktidara gelenler “Kuvvetler Ayrılığını Askıya Alınıyorsa” o ülkede temel hak ve özgürlükler de askıya alınıyor.
Toplumsal sorunlar,eşitsizlik,yoksulluk derinleşiyor ama yolsuzluk ve hırsızlık ralli yapıyor.
Siyaset çalacaksa tabii ki hukuk istemez.
Kuvvetler Ayrılığını askıya alan Otokrasi ile yönetilen bu üç ülkenin “hukuk ve basın özgülüğü” endeksindeki yeri de bunu gösteriyor:
-Rusya,hukuk endeksinde 143 ülke arasında 119.sırada yer alırken, Basın özgürlüğünde 183 ülke arasında 174.sırada yer alıyor.
-Azerbeyca,hukuk endeksinde 143 ülke arasında 90.sırada yer alırken, Basın özgürlüğünde 183 ülke arasında 167.sırada yer alıyor.
-Türkiye,Hukuk endeksinde 143 ülke arasında 118.sırada yer alırken, Basın özgürlüğünde sıralamasındaki yeri ise, 183 ülke arasında 163.sırada.
“Kuvvetler Ayrılığını Ayak Bağı Olarak” gördüğünüzde toplumu kötürüm hale getirmeye karar vermişsiniz demektir.
Kötürüm olan toplum bir arpa boyu yol alamaz.
Alamıyoruz da zaten.
Son on yıldır Türkiye’de “Refah ve Özgürlükler“in hali ortada…
Yağlı sarmaşıklardan kayar gibi aşağıya doğru kaymaya devam ediyoruz.
Yargı kararlarını uygulamayıp, muhalefeti rejim karşıtı ilan edip, yasamayı da işlevsiz hale getirdin mi, otokratların değme keyfine…
Ama ya toplum…
Topluma gelince, toplumun başını ellerinin arasına alıp durumunu değerlendirme zamanı gelmedi mi?
Geldiyse meseleye “kuvvetler birliği” ve “kuvvetler ayrılığı” üzerinden bakarak başlamalıyız.
“Kuvvetler ayrılığını” askıya alarak hiçbir toplumsal sorunu çözemeyiz.
Aksini iddia etmek.
Toplumun aklı ile alay etmektir.