Köşe Yazısı
Melih ALTINOK
Charlie sizce şöyle bir kapakla çıkabilir mi?
Çarşambadan beri Türkiye'dekiler de dahil tüm dünya televizyonları kesintisiz olarak Paris Katliamı özel yayını yapıyor.
Cuma'da ekranlarda bir araba camı sileceği, baca ve çatılardan ibaret görüntüler "uzman yorumları" izledik. Paris'ten bildiren muhabirler "bir şeyler olduğunu" düşünen izleyicilere ne olduğunu anlatamadılar belki. Ama Warhol'un "bir gün herkes 15 dakikalığına meşhur olacak" sözünün canlı kanıtı o sileceğin ve kırmızı kiremitlerin yükselişine şahitlik ettiler, yeter. Akşam saatlerinde ise, Fransız Yeni Dalga sinemasına bir Hollywood desteği gelmiş olmalı ki aksiyon eğrisi hızla yükselmeye başladı. 12 kişinin katledildiği operasyonu MOSSAD'a taş çıkartacak şekilde kotarmış olsalar da pasaportlarını olay mahalline bırakmayı ihmal etmeyen profesyonellerin peşine düşülmüştü. Tıpkı 11 Eylül'de çifte su verilmiş çelikleri eriten ateşin içinden çıkan terörist pasaportları gibi... Silecek ve çatıların gerçek olduğu dünyanın dört bir yanından gönderilen gazetecilerce de teyit edildiğine göre, bir markette sıkıştırılan biri kız, 25-30 yaşlarında dört gencin katliamın faili olduğu da sorgulanamazdı. ABD ve Avrupa devletleri "terörist bunlar" diyorsa, sorgulamak az gelişmiş ülkelerin geri kalmış solcularına mı düşecekti? Çok geçmeden "Charlie'yi basan 3 teröristin" ölü ele geçirildiğini izlemesek de öğrendik. Dört sivil rehinenin ölümünde becerikli Fransız gendarmerie'sinin ne kadar rolü olduğu da kadraja girmemişti. Zira yönetmen ayrıntılara takılmıyordu. Ya bu da tıpkı dünyanın gözleri önünde ve kameralar eşliğinde sıkıştırılan Boston bombacılarından birinin (yönetmen diyorsa doğrudur) kadraj dışında ölü ele geçirilmesi gibi... Evet Charlie Katliamı'nın aynı zamanda tek canlı şahidi de olan teröristler ortadan kaldırıldığı için elimizde kocaman bir "açık uç" var. Ama bu deneysel sinema eserinin önermesi tartışılması teklif dahi edilemeyecek şekilde yerli yerinde: "Bütün Müslümanlar olmasa da bazı Müslümanlar çok tehlikeli; o hâlde öz eleştiri şart!" Akıbetine üzüldüğüm kurbanı sevmek zorunda mıyım? Yo öz eleştiri derken sakın aklınıza Mathieu Kassovitz'in Fransız gettolarında itinayla suça itilen, hayatları karartılan göçmenleri anlattığı Protesto (la Haine/1995) türünden bir film gelmesin. Evet, nefret konuşulsun isteniliyor. Ama daha ziyade kışkırtıcı satirinin meşruiyeti sorgulanamaz Charlie dergisinin "özgür ve hınzır" yazarlarının hazin bireysel sonları çerçevesinde. Bu bir kent hikâyesi; kahvelerini yudumlayan ünlü, huzurlu, streil insanları konu alan. Evet evet "okuduğumuz" çağdaş batılı bireyin, aralarına sızmış hurafelerin kölesi doğuluların taassubuna karşı verdiği savaştan bir sahne çünkü. Bu yüzden "filmle ilgili" konuşurken, bir insanın öldürülmesini tasvip etmemek gibi dillendirilmesi bile gereksiz en temel insani şerhi düşmeden cümle kuran doğulular linç ediliyor. Üstü örtülü şekilde teröre destek vermek, ifade ve düşünce özgürlüğüne karşı olmakla suçlanıyor. İşte sık sık "kayıtsız şartsız terörü lanetliyoruz" türünden buram buram kompleks kokan açıklamaların nedeni de bu entelektüel tahakküm. Kayıt ne şart ne? Oryantalistlerin, Anti İslamcıların üzerine yakıştırdığı yafta mı? İnsanın teröre, katliama zaten ne kaydı ne şerhi olabilir ki? Ayrıca bir katliamı lanetlerken, kurbanların niteliklerinin önemi var mı? Tanınmaları, solcu ya da sağcı olmaları neyi değiştirir? Ya da öldürülmelerine karşı olmak kurbanların ideolojilerini, dünya görüşlerini kabulü de mi gerektirir? Charlie'nin yayınlarını pek çok liberal ve solcu Fransız gibi "tersinden ırkçı, ayrımcı bulan" bir Müslüman ya da doğulu, derginin yazarlarının öldürülmesini lanetlemeden önce fikrini de değiştirmek, hiç olmazsa gizlemek zorunda mıdır? Aynen öyle olmalıdır! Aksi takdirde, bu filmin de hedeflediği katarsis yara alır. Batıda yükselen ırkçılık, İslam ve göçmen karşıtlığı da konuşulmaya başlanır. Farklı dinleri ve etnik grupları şeytanileştirdiği halde sahip olduğu kültürel hegemonya sayesinde hâlâ "çiçek çocuğu" kalmayı başaran Avrupa hümanizminin simleri dökülür.