Köşe Yazısı
Necati KUR
3 MART 1924 YASALARI
Hukuk devletinin ve Cumhuriyetin temeli 3 devrim yasası diye de adlandırıldı.3 Mart 1924 yılında meclise geldi . Yasalar Cumhuriyetin ve Hukuk Devletinin yol haritası olmuştur.
İkili Hukuk ve ikili Eğitim sistemi ile birlikte Hilafet de kaldırılarak; Demokratik,laik bir Cumhuriyetin kurulmasında önemli bir yol alınmıştır.
Ayni gün kabul edilen yasalar neydi .
1. 429 S.Y. Şer'iye ve Evkaf ve Erkanı Harbiye-i Umumiye Vekaletlerinin İlgasına Dair Kanun.(Din İşleri ve Vakıflar Bakanlığı ile Genel Kurmay Bakanlığının Kaldırılmasına Dair Yasa)
Bu yasayla ilgili öneri ,Siirt mensubu Halil Hulki ve elli arkadaşı tarafından verilmiştir. Yasanın gerekçesinde " din ve ordunun siyasetle ilgilenmenin bir çok sakıncalar doğuracağı. Bu gerçeğin bir çok uygar ülkede, temel ilke kabul edildiği" belirtilmiştir. "Yeni bir yaşam sağlamakla yükümlü olan Türkiye Cumhuriyeti, siyasal yapısında bu bakanlıkların olması uygun değildir" Ayrıca "vakıfların ulusa devredilmesi ve buna göre yönetilmeleri". uygun görülmüştür.
2.430 S.Y. Tevhidi Tedrisat Kanunu (Eğitim Sisteminin Çağdaş İlkelerine Göre Birleştirilmesi Hakkında Yasa)
İki Mart 1924 Saruhan mebusu Vasıf Bey (Çınar) ve arkadaşlarının verdiği öneri. Ertesi günü "Tevhidi Tedrisat Kanunu olarak kabul edilecekti. "Yasanın gerekçesinde "ulusun düşünce ve duygu yönünde bütünleşmesi için , devletin tek bir eğitim sistemi uygulamasının çağdaş ve en geçerli sistem olacağı belirtilmiş."Gerekçeye göre , " Türkiye'deki tüm bilim ve eğitim kurumlarının sorumlusu Milli Eğitim Bakanlığı olacaktır. Din işleri ve Vakıflar Bakanlığı tarafından yönetilen mektep ve medreselerin Milli Eğitim Bakanlığına devredildiği hükme bağlanmıştır.
Adım adım yürütülen çalışmayla, artık işlevi kalmamış olan halifeliğin kaldırılmasına sıra gelmiştir.
3. 431 S.Y. Hilafetin İlgasına ve Hanedanı Osmaninin Türkiye Cumhuriyeti Memaliki Haricine Çıkarılmasına Dair Kanun. (Halifeliğin Kaldırılmasına ve Osmanlı Hanedanına Mensup Olanların Yurt Dışına Çıkarılmasına Dair Kanun)
Bu yasanın önerisi Urla mebusu Şeyh Saffet Efendi'ye verdirilmiştir. T.C. dahilinde Hilafet Makamının varlığı. Türkiye Cumhuriyetini iki başlı olmaktan kurtaramadı. Bağımsızlığında ve ulusal yaşamında ortaklık (şirk) kabul etmeyen Türkiye'nin, şeklen ve üstü kapalı (zahiren ve zımnen) bile olsa ikiliğe tahammülü yoktur. Yüzyıllardan beri Türk Ulusunun felakete sürüklenmesine neden olan Hanedanın, Hilafet kisvesi altında Türkiye'nin varlığına daha etkili şekilde tehlikeli olacağı tecrübelerle kesinlik kazanmıştır.Hilafet, islamda, hükümet görevi görmek üzere konulmuş. "Dünyevi ve dinsel işleri üstlenmiş olan hilafetin yanında birde halifeliğin olmasına gerek yoktur" denilmiştir.
Mecliste görüşmeler sürerken öneri hayli gürültüler koparmış. Başta Gümüşhane Milletvekili Zeki Bey olmak üzere, bazı hanedan yanlısı kişiler ,Halifeliğin kaldırılmasına karşı çıkmışlardır.
3 Mart 1924 günü yasalar kabul edilmiş. 431 Sayılı yasayla Halife görevden alınmış. Hilafet, Hükümet ve Cumhuriyet kavramı içinde bulunduğundan, Hilafet makamı kaldırılmıştır. Halife ve Osmanlı Saltanatından olan erkek ve kadınlar,on gün içinde Türkiye'yi terk etmesi gerekiyordu.Bilindiği gibi Halife Abdülmecit Efendi, 4 Mart 1924 günü Türkiye'den çıkarılmıştır.
Özet olarak,rövanşı almak isteyenlerle mücadele devam ediyor. Hesaplaşma,eşitlik ,özgürlük ,adalet, barış ve demokrasiden yana olanların aleyhine gelişmekte.. 03.11.2025
EĞİTİMCİ – YAZAR / Necati Kur