Çaresiz bir diktatör nasıl görünür?
Rejim zaten seçim makamlarını, yasama organını, mahkemeleri, polisi, ordusu ve seçim sonuçlarını etkileyebilecek neredeyse her kurumu etkin biçimde kontrol ediyor. 2021’de Ortega, başkanlık için ciddi adayların neredeyse tamamını, yüzlerce eleştirmen ve muhalefet üyesini hapsetti. Birçoğu hain ilan edildi, Amerika Birleşik Devletleri’ne sürüldüler ve vatandaşlıkları ellerinden alındı.
19 Temmuz’da, Nikaragua’da Somoza diktatörlüğünü sona erdiren Sandinista Devrimi’nin 47. yıldönümünde, Başkan Daniel Ortega seçimlerin artık iktidara giden bir yol sunmayacağını ilan etti.
“Bunu unutsunlar,” dedi; muhtemelen 2007’de iktidara dönüşünden bu yana mücadele ettiğini iddia ettiği birçok komplocu, yıkıcı ve haine atıfta bulunarak.
Bu açıklama büyük bir infial yarattı. Birkaç gün içinde Rosario Murillo — Ortega’nın eşi ve ortak başkanı olmasının yanı sıra rejim propagandanın baş sorumlusu — haberi yumuşatmaya çalıştı. Seçimlerin devam edeceğini, ancak yabancı çıkarları engelleyen ve sözde hainlerin ile emperyalist uşaklarının iktidar için yarışmasını önleyen yeni kurallar altında olacağını söyledi.
Ulusal Meclis Başkanı, cumhurbaşkanlığı süresinin altı yıldan yedi yıla çıkarılmasını ve ek yedi yıl daha yenilenebilmesini sağlayacak bir reformdan bahsetti sizce de başkanlığı bir araba kiralama sözleşmesine benzeten gerçeküstü bir fikir değil mi. Süreç tam olarak ne olursa olsun, rejimin koca-karı ikilisini ölümlerine kadar iktidarda tutmak için gereken her şeyi yapacağı açık.
Rejim zaten seçim makamlarını, yasama organını, mahkemeleri, polisi, ordusu ve seçim sonuçlarını etkileyebilecek neredeyse her kurumu etkin biçimde kontrol ediyor. 2021’de Ortega, başkanlık için ciddi adayların neredeyse tamamını, yüzlerce eleştirmen ve muhalefet üyesini hapsetti. Birçoğu hain ilan edildi, Amerika Birleşik Devletleri’ne sürüldüler ve vatandaşlıkları ellerinden alındı. Peki neden yönetilen bile olsa serbest seçim kurgusunu terk ediyorlar?
Bir cevap, Bayan Murillo’nun başkan olma hırsında ve tek aday olursa ne olabileceğine dair kaygısında yatıyor olabilir. Bu oyundaki aktörleri onlarca yıldır tanıyorum ve yöntemlerini biliyorum. Bayan Murillo’nun hileli bir seçimi bile kaybetmekten korktuğuna; sandıkta tek başına görünmekten çekindiğine inanıyorum.
Bayan Murillo muazzam bir güç biriktirdi. 2017’de Ortega’nın başkan yardımcısı oldu ve sekiz yıl sonra, güçler ayrılığını ortadan kaldıran ve çifte devlet üzerinde mutlak kontrol sağlayan bir anayasa değişikliğiyle ortak başkan ilan edildi.
Ortega’nın ölümü üzerine onun yerine geçeceği de açıkça ortaya kondu. Ortega görünür biçimde zayıflamış ve giderek tutarsız hale gelirken, ondan beş yaş küçük olan Murillo, nihayet zirveye yükselmesine her zamankinden daha yakın.
Ne Ortega ne de özellikle Murillo serbest ve adil bir seçimi kazanabilir. Ortega 1990’da on yıldan fazla iktidarda kaldıktan sonra başkanlık seçimini kaybetmiş, 2007’de ise yalnızca yüzde 38 oy alarak başkanlığı yeniden elde etmişti. Ülke içinde artık bağımsız kamuoyu yoklamaları yapılmıyor olsa da, şu anda Kosta Rika’dan faaliyet gösteren tanınmış Nikaragualı sivil toplum kuruluşu Hagamos Democracia’nın bir anketine göre, Nikaragualıların yüzde 95,8’inden fazlası geleceğe olumsuz bakıyor ve yüzde 66,4’ü imkânı olsa ülkeyi terk etmek istiyor.
Ortega’nın meşruiyetinden geriye kalanlar, devrim yıllarına ve kendi devrimci kimlik belgelerine dayanıyor. Adı bu bağlantı ne kadar çarpıtılmış olsa da Somoza hanedanına karşı mücadeleyle, 1979 zaferiyle ve Sandinista Devrimi mitolojisiyle özdeşleşiyor.
Buna karşılık Murillo’nun gücü Ortega’yla olan bağından kaynaklanıyor. Onun tarihine, devrimci otoritesine ya da Sandinista tabanının bir kısmıyla kalan duygusal bağlantısına sahip değil ve kendi başına da oldukça sevimsiz. Derinden dindar ve çoğu zaman batıl inançlı bir toplumda, sık sık “la Chamuca” yani cadı diye anılıyor; çünkü ezoterik sembolleri ve mistik dili sıkça kullanıyor.
Hem korkutucu hem de şüphe ve alay konusu olarak görülüyor. Murillo ise durumunu mükemmel şekilde anlıyor gibi görünüyor. Kocasını sürekli övüp kendisini onun mirasının koruyucusu olarak sunarken, Sandinista hareketi içinde ardıllığını sorgulayabilecek ya da siyasi bir alternatif sunabilecek herkesi yöntemli biçimde temizledi.
Şubat 2023’te başlayan toplu vatandaşlıktan çıkarma uygulamaları, yalnızca siyasi muhalefeti değil, potansiyel rakiplerin yasal varlığını bile ortadan kaldırma stratejisine uyuyor. Benim de aralarında olduğum yüzlerce Nikaragualı keyfi biçimde vatandaşlıktan çıkarıldı. Birçoğumuz ülkeden kovulduk, mallarımıza el konuldu ve kamu görevine gelmemiz kalıcı olarak yasaklandı. Mesaj net: Siyasi olarak rekabet edebilecek herkes vatandaşlıktan yoksun bırakılma riskiyle karşı karşıya.
Tasfiyeler geleneksel muhalefetin ötesine uzandı. Murillo konuşmalarını Tanrı, İsa ve Meryem Ana referanslarıyla doldururken, rejimin baskısını eleştiren rahipleri ve piskoposları hapsetti ya da sürgüne gönderdi.
Hükümet Katolik kurumları dağıttı, dini faaliyetleri kısıtladı ve kilise hiyerarşisinin büyük kısmını ülkeden uzaklaştırdı. Baskılar, devrime hizmet etmiş ve hatta yönetici çifte bir zamanlar yakın olmuş insanlara da ulaştı. En çarpıcı örnek belki de General Humberto Ortega’nın, yani Daniel Ortega’nın kardeşinin durumu.
Humberto, Anastasio Somoza Debayle’ye karşı ayaklanmanın baş stratejistlerinden biriydi ve daha sonra Sandinista Halk Ordusu’nun başındaydı. Mayıs 2024’te verdiği bir röportajda aile içi ardıllık olasılığını açıkça sorguladı. Murillo’nun veya Ortega’nın çocuklarının Daniel’in ölümünden sonra iktidarı elinde tutmasının son derece zor olacağını savundu ve bir halefin seçim sürecinden çıkması gerektiğini vurguladı.
Saatler içinde yerel medya, Nikaragua polisinin elektronik cihazlarına el koyduğunu ve onu ev hapsine aldığını bildirdi. Aylar sonra bir askeri hastanede ölümüne kadar sürekli gözetim altında tutuldu. Humberto’nun akıbeti, hiçbir devrimci kimlik belgesinin, hizmet geçmişinin ya da Daniel Ortega’ya yakınlığın, Murillo’nun ardıllığını sorgulayan kimseyi korumayacağını gösterdi.
Hem Ortega hem de Murillo, neredeyse yarım yüzyıl önce Somoza’nın başına geldiği gibi iktidardan düşme riski altında olduklarını kesinlikle anlıyor. Murillo’nun sahte bir seçimden daha güvenceli bir şeye ihtiyacı var. Hiçbir gerçek muhalifin aday olamayacağı, beklenmedik hiçbir siyasi hareketin ortaya çıkamayacağı ve manipüle edilmiş olsa bile hiçbir seçim sonucunun ülkeyi miras alma iddiasına dair kamusal bir yargıya dönüşemeyeceği bir sisteme ihtiyacı var.
Nikaragua’nın demokrasisi, uzun yıllar boyunca birçok insanın güvence altına almak için mücadele ettiği demokrasi, onun ne pahasına olursa olsun başkanlık kuşağını takınma kararlılığıyla birlikte ölüyor.
* Gioconda Belli (Nikaragualı şair ve romancı)
Çeviren: Çağatay Arslan
Orijinal Link: https://www.nytimes.com/2026/08/04/opinion/nicaragua-ortega-murillo-elections.html
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor
Her Taraf Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği