Mehmet Ali Alçınkaya: Küresel sermaye karşısında işçi sınıfı, demokratik cumhuriyetin inşası için yeni dayanışma biçimleri arıyor…
ULUS DEVLETLERİN YERİNE KÜRESEL DÜNYA, DEMOKRATİK CUMHURİYETİN İNŞASI, ÜRETİM ARAÇLARININ VE ÜRETİM GÜÇLERİNİN NİTELİKSEL DEĞİŞİMİ, İŞÇİ SINIFI, KOMÜNAL YAŞAMIN İNŞASI, SENDİKAL ÖRGÜTLENME VE SENDİKAL ANLAYIŞ, DİSK'İN BİR DÖNEMİ SONA MI ERİYOR?
Yirmi birinci yüzyıl, kapitalist dünya sisteminin teknolojik, ekonomik ve siyasal yapısında köklü dönüşümlerin yaşandığı tarihsel bir evreyi ifade etmektedir. Dijitalleşme, yapay zekâ, otomasyon, biyoteknoloji ve küresel sermaye hareketliliği, yalnızca üretim araçlarının niteliğini değiştirmemiş; emek süreçlerini, sınıfsal ilişkileri, sendikal örgütlenme biçimlerini ve ulus devletin işlevlerini de yeniden tanımlamıştır. Bu dönüşüm, emek-sermaye ilişkilerinin küresel ölçekte yeniden düzenlendiği bir dönemi ifade ederken, demokrasi, sosyal adalet ve ekonomik eşitlik tartışmalarını da daha görünür hâle getirmiştir.
Bu bağlamda Demokratik Cumhuriyet yaklaşımı, yalnızca siyasal rejimin demokratikleşmesini değil; emeğin haklarının güvence altına alındığı, yerel demokrasinin güçlendirildiği, ekonomik karar alma süreçlerinin toplumsallaştığı ve farklı kimliklerin eşit yurttaşlık temelinde bir arada yaşayabildiği demokratik bir toplumsal düzeni ifade etmektedir.
Küresel Kapitalizm, Ulus Devlet ve Demokratik Cumhuriyet;
Küresel üretim ağlarının genişlemesiyle birlikte sermaye ulusal sınırları aşmış, üretim süreçleri küresel ölçekte yeniden örgütlenmiştir. Buna karşın emek piyasaları büyük ölçüde ulusal hukuk sistemleri içinde parçalı kalmıştır. Bu yapısal asimetri, sermayeye hareket serbestisi sağlarken emek kesimlerinin pazarlık gücünü zayıflatmaktadır.
Ulus devlet önemini korumakla birlikte, demokratik meşruiyetini güçlendirebilmesi; katılımcı demokrasi, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, hukukun üstünlüğü, sosyal devlet ilkesi ve çoğulcu yurttaşlık anlayışı doğrultusunda yeniden yapılanmasına bağlıdır. Demokratik Cumhuriyet perspektifi, bu dönüşümü siyasal, toplumsal ve ekonomik boyutlarıyla birlikte ele alan bütüncül bir model önermektedir.
Üretim Araçlarının Dönüşümü ve İşçi Sınıfının Yeniden Yapılanması;
Dijital üretim teknolojileri, yapay zekâ ve otomasyon sistemleri, emek süreçlerinin niteliğini köklü biçimde değiştirmektedir. Sanayi toplumunun büyük ölçekli fabrikalarına dayanan klasik işçi profili yerini; hizmet sektörü çalışanları, bilişim emekçileri, lojistik işçileri, platform çalışanları, bakım emeği üreten kadınlar ve güvencesiz istihdam edilen milyonlarca emekçiden oluşan çok katmanlı bir işçi sınıfına bırakmaktadır.
Dolayısıyla günümüzde sınıf mücadelesi yalnızca üretim araçlarının mülkiyeti üzerinden değil; dijital denetim, veri tekelleri, algoritmik yönetim, çalışma güvencesi, sosyal haklar ve gelir dağılımı üzerinden de şekillenmektedir.
Dünyada İşçi Sınıfının Güncel Durumu;
Küresel ölçekte işçi sınıfı, neoliberal politikalar, taşeronlaşma, platform ekonomisi, kayıt dışı istihdam ve esnek çalışma biçimlerinin yaygınlaşması nedeniyle önemli yapısal sorunlarla karşı karşıyadır. Buna rağmen emek hareketi yeni mücadele biçimleri geliştirmektedir. Platform çalışanlarının uluslararası grevleri, lojistik sektöründeki örgütlenmeler, kadın emekçilerin eşitlik mücadeleleri ve genç emekçilerin dijital dayanışma ağları, çağdaş işçi hareketinin yeni dinamiklerini oluşturmaktadır.
Bu gelişmeler, işçi sınıfının zayıfladığı değil; üretim ilişkilerindeki değişime paralel olarak yeniden biçimlendiğini göstermektedir.
Dünya Sendikal Hareketi ve Enternasyonal Dayanışma
Üretimin küreselleştiği bir dünyada sendikal hareketin de uluslararası ölçekte dayanışma ağları kurması zorunlu hâle gelmiştir. Çok uluslu şirketlerin küresel üretim zincirlerine karşı yalnızca ulusal ölçekte yürütülen mücadeleler çoğu zaman yetersiz kalmaktadır.
Bu nedenle uluslararası sendikal iş birlikleri, ortak kampanyalar, küresel çerçeve sözleşmeleri, deneyim paylaşımı ve eş zamanlı eylemler, çağdaş sendikal hareketin temel araçları hâline gelmektedir. Enternasyonal dayanışma, farklı ülkelerdeki emekçilerin ortak hak ve özgürlükler temelinde birlikte hareket edebilmesini sağlayan stratejik bir mücadele zemini oluşturmaktadır.
Memur Sendikal Örgütlenmesi ve Kamu Emekçilerinin Mücadelesi;
Sendikal hareket yalnızca özel sektör işçileriyle sınırlı değildir. Eğitim, sağlık, yerel yönetimler, adalet, üniversiteler ve diğer kamu hizmetlerinde görev yapan milyonlarca kamu emekçisi de çağdaş emek hareketinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Kamu hizmetlerinin piyasalaştırılması, performans odaklı yönetim anlayışı, sözleşmeli ve güvencesiz istihdam biçimlerinin yaygınlaşması, kamu emekçilerinin çalışma koşullarını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu nedenle memur sendikacılığı, yalnızca ücret artışı talep eden bir yapı olmaktan çıkarak; liyakat, mesleki özerklik, kamusal hizmetlerin niteliği, demokratik çalışma yaşamı ve sosyal haklar ekseninde daha kapsamlı bir mücadele yürütmek durumundadır.
Kamu emekçilerinin sendikal örgütlenmesi, demokratik toplumun güçlenmesi açısından da önem taşımaktadır. Çünkü nitelikli kamu hizmeti ile çalışanların örgütlenme özgürlüğü birbirini tamamlayan iki temel ilkedir. Grev hakkı, gerçek anlamda toplu sözleşme mekanizması, sendikal çoğulculuk ve idari baskılardan bağımsız örgütlenme ortamı, demokratik kamu yönetiminin vazgeçilmez unsurlarıdır.
İşçi sendikaları ile memur sendikaları arasında geliştirilecek ortak mücadele anlayışı, emek hareketinin toplumsal etkisini artıracak; ücret, sosyal güvenlik, çalışma yaşamı ve demokratik haklar konusunda daha güçlü sonuçlar alınmasını sağlayacaktır.
Komünal Yaşam ve Demokratik Ekonomi;
Komünal yaşam anlayışı, ekonomik faaliyetlerin yalnızca piyasa mantığıyla değil; toplumsal ihtiyaçlar, dayanışma, ekolojik denge ve demokratik katılım ilkeleri doğrultusunda örgütlenmesini öngörmektedir. Kooperatifler, yerel üretim ağları, kadın üretim kolektifleri ve dayanışma ekonomileri, demokratik ekonominin kurumsal örnekleri olarak değerlendirilebilir.
Bu yaklaşım, emeğin yalnızca üretimin bir girdisi değil, toplumsal yaşamın kurucu öznesi olduğu anlayışını esas almaktadır.
DİSK'in Tarihsel Misyonu ve Sendikal Hareketin Geleceği;
Türkiye sendikal hareketinde DİSK, sınıf temelli mücadele, demokratik hakların savunulması ve toplumsal muhalefetin örgütlenmesinde tarihsel bir rol üstlenmiştir. Ancak üretim ilişkilerindeki dönüşüm, yalnızca DİSK'i değil, bütün sendikal yapıları yeni örgütlenme modelleri geliştirmeye zorlamaktadır.
Bugün DİSK'in geleceği; sanayi işçileriyle birlikte kamu emekçilerini, güvencesiz çalışanları, platform işçilerini, kadınları, gençleri ve göçmen emekçileri kapsayan bütüncül bir sendikal perspektif geliştirebilmesine bağlıdır. Aynı şekilde memur sendikalarının da kamu çalışanlarının demokratik haklarını savunan, toplumsal muhalefetle dayanışan ve emek hareketinin ortak hedefleri doğrultusunda iş birliği kuran bir çizgiyi güçlendirmesi önem taşımaktadır.
Dolayısıyla "DİSK'in bir dönemi sona mı eriyor?" sorusu, yalnızca tek bir konfederasyonun geleceğine değil; Türkiye'de sendikal hareketin değişen üretim ilişkileri karşısında nasıl yeniden yapılanacağına ilişkin daha geniş bir tartışmayı ifade etmektedir.
Sonuç olarak;
Küresel kapitalizmin yeni evresi, ulus devleti, üretim araçlarını, emek süreçlerini ve sendikal örgütlenmeyi yeniden düşünmeyi zorunlu kılmaktadır. İşçi sınıfı ile kamu emekçileri arasındaki ortak mücadele zemini güçlendirilmeden, emek hareketinin karşı karşıya bulunduğu yapısal sorunların aşılması mümkün görünmemektedir.
Demokratik Cumhuriyet perspektifi; siyasal demokrasiyi ekonomik demokrasiyle, yerel yönetimleri toplumsal katılımla, sendikal hakları sosyal adaletle ve özgür yurttaşlığı ortak yaşam kültürüyle birleştiren bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır. Geleceğin sendikal hareketi ise yalnızca ücret pazarlığı yapan bir yapı değil; demokrasi, barış, insan hakları, ekolojik sürdürülebilirlik, toplumsal cinsiyet eşitliği ve evrensel emek haklarını savunan güçlü bir toplumsal aktör olmak durumundadır.
Bu nedenle özel sektör işçilerinin, kamu emekçilerinin ve dünya emek hareketinin ortak talepler etrafında buluştuğu enternasyonal bir dayanışma perspektifi, yalnızca sendikaların geleceği açısından değil; daha adil, demokratik ve özgür bir toplumsal düzenin inşası açısından da tarihsel bir önem taşımaktadır.
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Sözlü Tarih TARİHSEL MÜCADELELERİMİZİ ÇARPITARAK DEĞİL, BİRBİRİMİZİ ANLAYARAK KONUŞMALIYIZ!
Sözlü Tarih TALİP ÖZTÜRK MEZARI BAŞINDA ANILDI
Sözlü Tarih LAZ İSMAİL BİLEN (MARAT)
Sözlü Tarih KEMAL TÜRKLER, DOĞUMUNUN 100. YILINDA SEMPOZYUMLA ANILACAK
Sözlü Tarih CELÂL İNAL: HEDİYE SÜNBÜL’ÜN ARDINDAN
Sözlü Tarih MUSTAFA HAYRULLAHOĞLU (DENİZ) YOLDAŞI; KATLEDİLİŞİNİN 43. YILDÖNÜMÜNDE: UNUTMADIK, UNUTTURMAYACAĞIZ!..