Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Yaşasın adalet! ki insanlık ölmesin…

 “Adalete dayanan kanun göğün direğidir, 

kanun bozulursa gök yerinde duramaz.” 
[Yusuf Has Hacib]

Adalet, insan umudunun son sığınağıdır; komşusundan, alışveriş yaptığı esnaftan, idarecisinden vesair kimseler tarafından bir haksızlığa maruz kaldığını düşündüğünde ona sığınır. Her ferdin vicdanında bir “adalet sığınağı” vardır. Toplumun kollektif vicdanını temsil etmesi için de devletin tebaaya kutsattığı mahkemeler tesis edilmiştir. Bu ‘sığınaklarda’ toplumsal vicdanın kendilerine emanet edildiği, hükmünün karşısında “boynun kıldan ince olduğu” hâkimlerin ise evvelemirde “emin” olmaları umulagelmiştir…

Malumunuzdur; süt bozulunca çökelek, yoğurt ekşimeye başlayınca ayran yapılabilir; ama kaymak yahut tereyağı bozulmamalıdır; çünkü bozulursa ona yapılacak bir şey yoktur, çöpe atılır. Buradan hareketle “adalet”i tereyağına benzetmek, abes olmasa gerektir ve net olan şudur: adalet bir süt ürününden ziyade tahakküm ettiği vatandaşların hepsi için bir anne sütü gibidir ve bozulmamalıdır…

“Adalet, ağaçları sulamaktır” diyor Mevlana, “Zulüm ise dikene su vermektir.” Adalet’in terazisi hakkın değil gücün elinde olursa akıbetiniz gülistan değil kaktüs tarlası olabilir uyarısını yüzlerce sene öncesinden yapıyor.

Çünkü denilmiş ki; 
‘Bulunmazsa adalet milletin efrâdı beyninde 
Geçer bir gün zemine, arşa çıksa pâye-i devlet’ 
V
atandaşlar arasında adalet ve eşitlik kaybolunca, itibarı arşa çıkmış olsa da devlet bir gün yerin dibine geçer (İskender Pala, Kadılar Kitabı).

Ama dünya, adalete değil kuvvete dayanmaya başladıktan sonra “adalet” de kurumsallaşıp yargıya dönüştü ve o da zaman zaman kıblesini kuvvete çevirdi, çeviriyor… Yani heyhat ki tereyağı bozuluyor, tuz kokuyor…

…

İki hafta önce (8-9 Eylül) Diyarbekir’de düzenlenen Kürdistan İslam Konferansı’nda bir mela’dan dinlemiştim: Suriye’nin Fransız mandasından kurtuluş mücadelesinde önemli bir yeri olan İbrahim Hanano (Henanu) Fransızların eline düşer ve idam edilmesi istemiyle Fransız Divan-ı Harb’inde yargılanır. Avukatı Abdulfettah Sakal; onun “halkı ve ülkesinin hürriyeti için mücadele eden” bir insan olduğu, bunun için de insanların suçlanamayacağı minvalinde savunma yapar ve neticede Hanano beraat eder. Mahkeme bitiminde avukatı Hanano’yu Fransız yargıçla tokalaşması için yanına götürür; fakat yargıç tokalaşmaz ve şöyle der: “Biraz önce yargıç kürsüsünde oturuyordum ve adaletle hükmetmek zorunda idim. Fakat şimdi cübbemi çıkardım ve sıradan bir Fransızım. Elinde Fransız kanı olan biri ile tokalaşmam!”

Bu hikâyeyi dinledikten sonra zihnimden bir “yargılamalar silsilesi” geçti: Dün (1993) Kars Digor’da yürüyüşe geçen halkın üzerine ateş açarak 17 kişiyi öldüren, 63 kişiyi yaralayan özel harekâtçılara “meşru müdafaa”dan beraat verirken, bugün (2010) beylik tabancası ile ateş açıp bir çocuğu öldürdüğünde “bölgesel şartlar” sebebiyle askere beraat veren yargıyı düşündüm…

1645 yıllık Mor Gabriel Manastırı’nın topraklarının 2012’de yargı kararı elinden alınışını, geçenlerde KCK davasından yargılanan gazetecilere “Kürtçe konuşacaksanız niye söz hakkı vereyim” diyen hakimi, hükümdarın “biz yargıya zaten gerekeni söyledik, gereğini yapıyor” fermanından sonra bir milletvekilinin raftan inip cezası kesilen dosyasını… Ceza karşısında “düşman hukuku uyguluyorlar” diyen milletvekilinin bunu yeni anlamış olmasına mı şaşırmalı yahut yukarıdaki hikâyede geçen “düşman hukuku” meselesine dahi oturmadığına mı?

Bu hukuksal film şeridinden sonra Ziya Paşa’yı konuşturmalı:
“ Kadı ola davacı ve muhzır dahi şâhid,
Ol mahkemenin hükmüne derler mi adalet?”

Meali; davacının kadı, mübaşirin de şahit olduğu mahkemenin hükmüne adalet denilebilir mi?

TESEV için hazırlanan, yargının hâl-i pür melâlini resmeden çalışmalara, bilhassa Demokrat Yargı Derneği’nden hukukçuların makalelerine tekrar göz gezdirdim. II. Adülhamit’in, Yıldız Sarayı’nda muhaliflerini katlettirmek üzere kurdurduğu “Çadır Mahkemesi”nden bugüne, bu topraklarda “adalet”in en az 131 yıldır sırtını iktidara dayadığı (Kemal Şahin, 16.9.2012, Radikal İki) eski hâl’in muhal olduğunu herkese gösteriyor da yerine gelen yeni hâlin de pek hal olmadığı açıkça görülüyor…

Sevgili Faruk Özsu’nun şu “içeriden” satırları, “Türk Yargısı” sosyolojisini çok net resmediyor: “Türk yargısı, “taşranın kültürel ve davranış kodlarına hapsolmuş, güce tapan, toplum ve birey düşmanı, antientelektüel, ortalamacı, ahlakçı, asosyal bir cemaattir” (25.09.2011, Radikal İki).

Anlayacağımız; ağaçları kesip zulmü suluyoruz, diken tarlasına dönüyor dünyamız…

Kendinden olmayanı düşman belleyen bir anlayış ve daha iyi göz yaşartan gazla, daha iyi dinleyen cihazlarla, daha yüksek duvarları olan hapishanelerle, daha ihtişamlı “adalet sarayları” ile ve de böyle dar bir cemaatle toplumsal huzur ve barış sağlanabileceğini düşünenlere akıl sağlığı temenni eder, “devletin hazinesi”nin “adalet” olduğunu söyleyen Konfüçyüs’e rahmet dilerim…

Şimdi yazının epigrafına dönelim ve diyelim ki:
Çatırtılar geliyor gök kubbemizden d/uyuyor musunuz?!

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’