Savaşa mı giriyoruz? Dünya nasıl bakıyor?
Türkiye'nin dünyadaki rolünün hem öne çıktığını hem de dengesizleştiğini, önemseyenlerin de antipati duyanların da arttığını söyleyebiliriz.
New York’a doğru havalanırken Meclis’te tezkere hazırlıkları yapılıyordu. Sabah kalktığımda Reşat (Çalışlar) merak içinde başta Avrupa olmak üzere dünyanın değişik ülkelerinde, sosyal medya sitelerinde neler olup bittiğini araştırmıştı. Onun sayesinde yol kargaşasına rağmen gelişmeleri daha yakından izleme olanağını buldum.
Gerçekten bir savaşın eşiğinde miyiz? Batı dünyası, Suriye ile Türkiye arasındaki çatışmaya açık gelişmeleri nasıl yorumluyor?
Savaş ortamının yarattığı psikolojiyi çok güzel ifade eden bir sözle başlamak istiyorum:
“Barışa olan isteğin azalmaya başladığı noktada, haklı savaşlardan bahsedilmeye başlanır.” Umarım böyle bir hava içine girmeyiz, umarım Türkiye kendince ‘haklı’ bir savaşın içine çekilmez.
ABD, “Türkiye’nin arkasındayız” tutumu içinde, sorumluluk sahibi olan tüm ülkelerin Beşşar Esad’ı istifaya çağırmasından yana. Alman Dışişleri Bakanı Westerwelle ise “Suriye’nin şiddetini kınıyoruz” diyor, ancak bölgedeki tehlikeli duruma dikkat çekip sağduyu vurgusu yapıyor.
Avrupa kamuoyu, çatışmanın sakinleştirilmesini istiyor, çatışmaların kendi ülkelerinde huzursuzluğa yol açması ihtimalinden kaygılanıyor. Avrupa kamuoyunda Türkiye’yi doğrudan haksız görenler ve devletlerinin Türkiye ile olan işbirliğinden rahatsız olanlar da var. Savaş ve NATO karşıtlığının etkili olduğu Avrupa ülkelerindeki Türkiye imajının bir kırılma yaşadığı da düşünülebilir.
‘Türkiye’nin çifte standartlı yaklaşımı’nı eleştiren Katalanca soysal medya yorumlarını, konunun en ince detaylarına inen Portekizce tartışmalarını görünce, konunun bizim tahayyül sınırlarımızı da aşan boyutta enternasyonallik kazandığını hissediyorsunuz. Latin Amerika gibi süreçten daha dolaylı etkilenecek ülkelerde bile Suriye’deki gelişmeler (siyasetle doğrudan ilgili olmayan sıradan insanlar da dahil olmak üzere) yakından takip ediliyor.
‘3. Dünya Savaşı’ kavramı sadece bizdeki komplo teorisyenleri tarafından değil, dünyanın çok çeşitli yerlerindeki insanlar tarafından da ortaya atılıyor.
Türkiye, çok değişik coğrafyalardaki çeşitli muhalif bireylerin gözünde, ‘güçlünün yanında duran’ bir imaja, bir ‘sert ülke’ imajına sahip, hatta neredeyse ‘gücün karanlık yüzü’nü çağrıştırıyor. “Ekonomik çıkarlarımız sürece dahil olmamızı gerektirebilir ama savaşa karşıyız” yaklaşımındakilerin gözünde de Türkiye, bir anlamda ekonomik çıkarlarla özdeşleşiyor.
Alman dünyasındaysa “Türkiye gibi oportünist ve fırsatçı bir ABD müttefikinin NATO’da yer almasına ihtiyacımız yok” gibi sert yorumlar görebiliyoruz. Ancak Türkiye’yi (ve Erdoğan’ı) oportünizmle suçlayanlara karşı argümanlar üretenler de var. “Ortadoğu’daki kontrolsüz güç sahibi liderler arasındaki çatışmalardan artık bunaldık. Bunların hepsini bir stadyuma kapatalım da birbirleriyle dövüşsünler” gibi tepkilerle de karşılaşılabiliyor.
ABD-Avrupa farkı
ABD ile Avrupa arasında, hem devletler hem de toplumlar düzeyinde bir farklılık söz konusu. Gelişmeler, ABD’de ve Avrupa’da farklı kavramlarla ve dillerle tartışılıyor. Örneğin bazı Avrupa gazeteleri, Türkiye’yi ‘kendisine yapılana karşılık veren’ bir ülkeden çok, çatışmaya ‘aktif ve bilinçli şekilde müdahil’ bir ülke olarak tanımlıyorlar. ‘Suriye’nin Türkiye’ye saldırısı, savaştan hoşlanan Türkler tarafından bir bahane olarak kullanıldığı ve bunun eski bir savaş taktiği’ olduğu gibi yorumlar da var.
İspanya ve Latin Amerika’daki savaş karşıtları, “Ortadoğu’da yaşanacak insan kasaplığına ortak olmak istemiyoruz. Medya olayları manipüle ediyor ve İspanya’yı da olayların içine çekmeye çalışıyor” şeklinde yorumlar yapıyor.
Yaşanan süreçle birlikte, Türkiye’nin dünyadaki rolünün hem öne çıktığını hem de dengesizleştiğini, Türkiye’yi (ve AK Parti hükümetini) önemseyenlerin de ona antipati duyanların da arttığını söyleyebiliriz. Yaşananlar karşısında, insanlığın (Ortadoğu’ya en uzak yerlerde yaşayanların bile) paylaştığı en belirgin ortak duygu ise korku.
Kaynak: [email protected]
http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=1102983&Yazar=ORAL-CALISLAR&CategoryID=98