Davutoğlu’nun gözden kaçmış Atina ziyareti üzerine
Birkaç sene öncesine kadar Türk Dışişleri bakanının Yunanistan ziyareti veya mukabili çok büyük ilgi, hatta heyecanla, karşılanırdı. Artık durum farklı. Geçen çarşamba günü Ahmet Davutoğlu, Atina’yı günübirlik ziyaret etti. Ziyareti, Ege’nin her iki tarafındaki medyanın büyük ilgisini toplayamadı. Anlaşılan, her iki ülkede de gündem, Türk-Yunan ilişkilerinden ibaret değil. Atina, çoktan beri ekonomik krizinin çözümüne odaklanmış durumda. Birkaç haftadır, Yunanistan hükümeti, borcunun yeni taksitini alabilmek için şart olarak konulan yeni tedbirler paketine karşı çıkacak tepkileri sakinleştirmeye çalışıyor. Zaten önceki gün Almanya Şansölyesi Angela Merkel kriz sonrası birkaç saatlik olsa bile ilk Atina ziyaretini gerçekleştirmişti. Bu ziyaretin esnasında en popüler tartışma konusu ise, ziyaretin Yunan hükümetinin Troyka ile görüşmelerinde kolaylık sağlanıp sağlanmayacağı. Aynı zamanda aşırı sağ ve aşırı sol partiler tarafından Almanya karşıtı mitingler yapılıyordu. Öylece hareketli bir günden sonra, Davutoğlu’nun gelişi olaysız ve rahat geçti. Bu kere, Yunan milliyetçiliğinin öfkesi Türkiye’ye değil, yeni oluşan “öteki” Almanya’ya doğru yönlendirildi. Ankara’nın endişesi ise batıdan değil, güneydoğu sınırından kaynaklanıyor. Suriye iç savaşının bölgesel yan etkileri ve Türkiye’ye sıçraması elbette ilgi odağına dönüşmüştü. Atina’dan döner dönmez Ahmet Davutoğlu, Yunanistan’a ziyaretinin sonuçları değil, biraz önce patlayan Rusya uçak krizi hakkında bilgi verdi. Atina ziyaretinin sonuçlarına ilgi gösterilmezken, onlar küçümsenecek kadar önemsiz değil. Hatta onun olumlu bir tarafı olabilir. Bir açıdan Türkiye Dışişleri Bakanı’nın Yunanistan ziyareti, her iki tarafta da büyük manşet yapılmaması, ilişkilerin normalleşmesinin bir tezahürü olarak algılanabilir.
Ziyaretin en önemli sonucu, Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin ocak ayında Türkiye’de yapılacağının kesinleşmesi idi. Ticaret, turizm, enerji gibi sektörlerde ekonomi işbirliğinin pekiştirilmesi için kesinlikle olumlu bir haber. İkili ticaret hacminin son on senede aşırı yükselişine rağmen satürasyon noktasından hâlâ uzak olduğu bir gerçek. Turizm sektöründe işbirliği potansiyeli de sınırsız. Deniz turizminde işbirliğini sağlamak, ekonomik gücü yükselen Amerika ve Asya ülkelerinden gelen turistler için ortak paket geliştirmek, Türk ve Yunan turistlerinin karşılıklı seyahatlerini kuvvetlendirmek, sözkonusu potansiyelin bazı örnekleri. Ziyaretin ikinci ilginç bir noktasına gelirken, Davutoğlu’nun Yunan halkına hitaben verdiği güven ve destek mesajı olumlu karşılandı. Son olarak, Davutoğlu, İstanbul Rumlarının yoğun iskân ettikleri Paleo Faliro semtini ziyaret edip İstanbul Rum dernek mensuplarıyla görüştü. O görüşme, Türkiye hükümetinin Türkiye içi ve Türkiye dışında yaşayan Rum toplumuyla ilişkilerinin iyileşmesinin daha bir göstergesi oldu.
Peki, Ege sorunları tamamen halının altına mı itildi? Uzlaşma sürecinden bu yana alıştığımız gibi her iki taraf hemfikir olmadıkları konusunda hemfikir oldu. Olumlu bir gelişme bulmak istersek, bu diplomatik seviyede senelerce yapılan inkişafî görüşmelere yeniden başlanacağı açıklaması oldu. Hâlbuki özellikle Yunan medyasında geniş yer bulan ve kamuoyunda Türkiye’nin imajını adeta zedeleyen it dalaşları ve egemenlik itiraz hamlelerinden kurtulamayacağımıza emin olabiliriz. Türkiye ve Yunanistan hükümetleri, yapıları tamamen farklı olan, ama aynı aciliyet nitelikli krizler yönetmeye çalışırken, ikili sorunlarını görmezden gelmek için bir daha bahane buldular. Tabii ki, ekonomik işbirliği çok önemli. Onun pekiştirilmesi, diplomatik sorunların çözülmesi için şart olan ortak bir zemin hazırlanmasına ciddi katkıda bulunabilir. Fakat eninde sonunda siyasî niyet veya volontarizm önemini kaybetmez. 2004 yılında AKP hükümeti, tarihî nitelikteki hamlesiyle Kıbrıs’ta Annan Planı’na destek verirken, Yunan tarafı yeterince hazırlıklı bulunmadığı gibi, Ege’de çözüm oluşturulabilmesi için her iki taraf eşzamanlı ve aynı kararlılıkla kalıplaşmış “milli pozisyonlardan” çıkmak zorunda. Bu işin kriz zamanlarında normalden daha siyasî riskli ve maliyetli olduğundan dolayı, yakın gelecekte olumlu bir gelişme çok zor meydana gelir.
[email protected]