Eğitim değilse de öğrenim şart
Dostoyevski’nin Delikanlı adıyla Türkçeye çevrilen romanında bir baba tiplemesi var. Yahudi, Hıristiyan, İslam kaynaklarını samimiyetle kullanan biri. Bir gün şöyle diyor: “Allah, Kur’an’da bir yerde ‘insanlara farelere baktığın gibi bak’.” Çevirmen dip not düşmüştü: Yazar, orijinal metinde de “Allah” diyor.
Kur’an’da böyle bir ayet yok. Epey düşündüm; acaba hangi ayet Rusçaya böyle kötü çevrilmiş olabilir diye; anlaşılmadığı için. Sanıyorum buldum: “...onlar hayvanlar gibidir; hayır onlar çok sapıktır.” Olsa olsa bu ayet olabilir. Ve evet bu ayetteki “hayvan” sözcüğü fareyi de kapsar; fare demese de.
Her ne düşünürsek düşünelim, Dostoyevski’nin eline geçen çeviri fevkalade bir cehaletin ürünü. Şuraya gelmek istiyorum: Bu konuda Dostoyevski kınanamaz; İslam’ı, Kur’an’ı bilmiyor diye. Bir Hıristiyan ortamında, Rusya’da yetişmiştir ve eline ne verilmişse onu bilmektedir.
“...Bildiğimiz gibi Yahudilik anneden geçer, İslam ise babadan. Bir annenin doğurduğu çocuk zaten doğum ânında Tanrı karşısında dini belli bir insan olarak belirmektedir. Bebeğin dininden şüphe edilemez. Ama İslam babadan geçtiğine göre, babanın kim olduğundan yani Tanrı’ya karşı bir sahtekârlık yapılıp yapılmadığından emin olunmalıdır. Başka dinden bir babanın çocuğunu İslam ümmetinden biri olarak tanıtmak Tanrı’ya karşı işlenmiş büyük bir günahtır.”
Bunlar kaydedildikten sonra (herhalde yazara mantıklı görünüyor) şöyle bir çıkarsamada bulunuluyor:
“Bu günahtan uzak durmanın en kestirme yolu ise kadını baskı altına almak ve mümkün olduğu kadar başka erkeklere kapatmak, onlarla gizlice görüşmesini imkânsız kılmaktır.”
Bu satırların yazarı bir buçuk asır öncesinin Rusya’sında yaşamış biri değil. Müslümanların diyarında doğup büyümüş, elan burada yaşayan, yaşı benimkinden fazla biri. Üstelik yazar, yönetmen, musikişinas, siyasal geçmişi olan biri. Yanlış bilmiyorsak Müslüman biri.
Eskiden beri, bırakın İslam hakkında bilmeden konuşan solcuları, konuşmayanları bile ayıplardık: Senin bir davan var ve bu din her zaman senin karşına çıkacak; bu dini bilmek zorundasın. Ama evet onlar efendiydi ve “bilmiyorum” derlerdi.
Yukarıdaki satırları, Zülfü Livaneli, Vatan gazetesinin 14 ekim nüshasında yayımladı.
Hayret ve dehşetle okudum: Andığım nitelikleri taşıyan biri İslam hakkında bunları nasıl söyleyebildi. Oysa bir mahalle imamına sorsaydı, İslam’ın babadan oğla geçmediğini öğrenebilirdi. İslam Hukuku’na göre çocuk babanındır ama İslam babadan oğla geçmez.
Padişahlıkla mı karıştırdı acaba. Ziya Paşa’nın dediği gibi: “Evvel yoğidi; işbu rivayet yeni çıktı.”
Livaneli, Hz. Süleyman’ın Neşideler Neşidesi’ni (şiirlerin şiiri) de Süleyman’ın mezmuru diye anıyor.
Oysa neşide şiir, darbımesel hükmünde şiirdir. Kenarda kıyıda bir şarkı anlamı da var ama herhalde mezmur değil, çünkü mezmur ilahi demek ve Kitab-ı Mukaddes’in Mezmurlar bölümünde Hz. Süleyman’ın da bir mezmuru var.
Matematik öğretmeni sınıfa girip problemi sormuş: “Çocuklar! Yumurtanın tanesi elli kuruş; Dünya’nın çevresi 40000 km. ise; benim yaşım kaç olur?” Bir çocuk yanıtlamış: “32 hocam.” Doğru yanıttan memnun olan öğretmen: “Bir de bu sonuca nasıl ulaştığını anlat bize” deyince, çocuk anlatmış: “Bu aynı soruyu, daha önce bana ablam sormuştu. O, on altı yaşında ve yarı deliydi.”
Yukarıdaki paragrafta bir tane bile doğru yok. Tanrı’ya karşı yapılan sahtekârlıktan tutun, çocuğun doğar doğmaz dininin belirlenmesine kadar. Bir hadiste şöyle gelmiş: “Her insan İslam fıtratı üzere doğar; sonradan anne-babaları, toplum onları şu veya bu dinden ederler.” Acaba diyorum Livaneli, kulağına gelen böyle bir rivayeti mi yanlış anladı. Ki bu hadisi, evet, Müslümanlar da iyi anlamıyor. Hadisten her doğanın abdestli, namazlı doğduğu gibi tuhaf bir sonuca ulaşıyorlar. Oysa konu edilenİslam varoluşsal İslam’dır; teklifî (kişinin sorumlu tutulduğu) anlamda, mahsus bir din olan İslam değildir. Ki bir varyantta: “Nasıl ki deve de kuyruğu kulağı tam olarak dünyaya gelir” ziyadesi, yorumu var. Bu konuda da gene bir mahalle imamına sorulacak olsa, basit bir ilmihale bakılacak olsa öğrenilecek olan doğru bilgi şu: Çocuk, akil baliğ oluncaya (aklı erinceye, şehvetleri oluşuncaya) kadar dinden sorumlu değildir; dinsizdir.
Sadede gelirsek: Ömrü İslam diyarında geçmiş, bir Müslüman entelektüelin kendi dini hakkındaki böylesine koyu bilgisizlik içinde olması, üstelik hiçbir endişe duymadan bunları yayınlayabilmesi, irkiltici. İnsanlar sizi okuyor, kanaat sahibi oluyorlar; vebali ağırdır.
Varın hesap edin diğer her konuda ne kadar bilgiyle konuşuyoruz.
[email protected]