Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

AHMET TÜRK’ÜN HALİD B. VELİD’İN YEZİDİ KATLİAMI SÖZLERİ ÜZERİNE

 Bir yazar için, ama özellikle bizim gibi yeterince tanınmayan yazarlar için en sıkıntılı şey kimi yazılarına başlarken “Allah için beni yanlış tanımayın” deme mecburiyetini hissetmesidir. İnancım gereği “bir insanın (nahak) yere öldürülmesi bütün insanların öldürülmesi gibidir” ilahi ilkesine iman ediyorum. Öldürülen insanın dini, düşüncesi, ırkı vs ne olursa olsun ilke budur. Ba’dehu;

Siyasetçi kendi alanında yani siyasetle ilgili konuşurken bile danıştığı  (danışman, müsteşar, müşavir gibi) kişiler vardır. Siyasetçi siyasetle ilgili konuşmasını dahi alanlarında uzman olan ekibiyle hazırlar ve kendisi de konuşmasını yapmadan önce metni son kez gözden geçirir. Ama eğer kendi alanı dışında, mesela tarih, astronomi, din vb gibi konularda bir konuşma yapacaksa bu mutlaka konunun uzmanlarınca hazırlanmalı.

Ahmet Türk’ün Diyarbakır’da düzenlenen Uluslararası Yezidi Konferansında yaptığı konuşması -başka toplumların da (Müslüman Arapların, Müslüman Kürtlerin) gözetilmesi gereken hakkına riayetten dolayı- uzmanlarca hazırlanmalıydı. Zira siyasetçinin kulaktan dolma bilgilerle başka toplumları ‘zalim ve katil’ kategorisine sokacak beyanatları her zaman isabetsiz olmuştur.

Önce Sayın Türk’ün ne söylediğine bakmakta yarar var:

Kürtlerin geçmişte Yezidilere karşı büyük haksızlıklar yaptığını iddia ederek, “Dedelerimizin ve atalarımızın elinde Yezidi kanı var. Geçmişteki hatalardan dolayı tüm Yezidilerden özür diliyoruz… En büyük Yezidi katliamı Halid bin Velid zamanında olmuştur” demiş. Yezidilerin katliamıyla ilgili elinde farklı bilgi-belge bulunmuyorsa Sayın Türk bu konulardaki bilgisini aksakallı büyüklerden duymuştur. Bu ‘duyum’ hiçbir zaman bilimsel ve gerçek değildir. Yazılı belgelerin bile zaman zaman gerçekleri yansıtmaması mümkünken yazılı olmayan söylenceler çoğu zaman gerçekleri dile getirmez. İşin doğası gereği sözlü gelenek (lehte olsun, aleyhte olsun) abartı ve tarafgirlikten kurtulamaz.

Mesela Ermenilerle ilgili olan biteni Erzurum’da yaşayan aksakallılardan dinlediğimde farklı, Bingöl’deki erdiş sipîlerden (aksakallı, Zazaki) dinlediğimde daha farklı, Hakkâri’deki ru sipîlerden (aksakallı, Kurmanci) dinlediğimde çok daha farklı sonuçlara ulaşılıyor. Hatta Diyarbekir’de 1975’lerde sık sık ziyaretine gittiğimiz Cemil dayı xalé Cemil ile Avşar amcadan konuyu çok farklı içerikte dinlerdik. Bu kadar tezat dolu yaşanmışlık olamayacağına göre söylence olarak aktarılan ‘tarihi sözlü bilgi’ ile dini/tarihi şahsiyetler, inançlar ve/ya halklar töhmet altında tutulmamalıdır.

Hadis âlimleri Resul-i Ekrem sav.’in kimi sözlerine (rivayet) de -derhal yazıya geçmediği için şüpheli yaklaşılmışlardır. Hadislerin “lafzını koruyarak gelmediği ve dolayısıyla mana itibariyle bize ulaşmasından dolayı” kimi hadis/rivayetleri makbul görmemeye kadar götürüyor.

Durum bu minvalde seyrederken “Halid Bin Velid hakkında “en büyük katliamı o yaptı” ifadesi tek başına ciddi sorunlar barındırır. Kim olursa olsun birileri haksız yere bir insanlık suçu işlemişse onu hiçbir şekilde savunmamız mümkün değil. Ancak böyle bir suçlamanın yapılabilmesi için yeterli kanıtın olması şarttır. Yoksa dileyen dileyeni dilediği şekilde suçlayacaktır ki o zaman yerküre üzerinde yaşamış temiz insanın kalması mümkün değil.

Eminim ki Sayın Ahmet Türk makbul bir belgeye ulaşarak bu konuşmasını hazırlamamıştır. Ya kendisine böyle anlatılmış ya da kendisi söylencelerden hareketle bu yargıya varmıştır.

İslam tarihinde haksızlık yapılmamıştır demek istemiyoruz, Müslümanların birbiriyle bile dünya durdukça izahı mümkün olmayan savaşları olmuştur. Cemel, Sıffin bunlardan sadece iki tanesidir. Halid Bin Velid’in Beni Cezime kabilesinden 30 (otuz) kişiyi öldürdüğü ve Resul-i Ekrem’in büyük bir üzüntüyle secdeye kapanıp ağladığı ve “ben Halid’in yaptığından beriyim Allah’ım” dediği, İmam Ali’yi taziye için kabileye gönderip 30 kişinin diyetini ödediği, Halid’i kınadığı da biliniyor.[1] Ancak Halid Bin Velid’in bir toplumu sadece dininden dolayı katliama tabi tuttuğu büyük bir bühtandır. Yanlışlar olmuş olabilir, ancak, bu ‘sırf başka bir dinden olduğu için’ bir halkı katliamdan geçirdiği iddiasını gerektirmez.

Konferansın açılış konuşmasında DTK Eşbaşkanı Ahmet Türk, “…Çok üzgünüm ki, dedelerimizin ve atalarımızın da elinde Yezidi kanı var. Dedelerimizin ve atalarımızın geçmişteki hatalarından dolayı yüzümüzdeki leke duruyor ve hepimiz damgalıyız. Geçmişteki hatalardan dolayı tüm Yezidilerden özür diliyoruz” demişti.

Ama Yezidilik tarihine baktığımızda Sayın Türk’ün açıklamasındaki yargının nasıl bir facia olduğunu görebiliriz:

“Yezidilik inancının öncülü şeyh Adiy’in Adaviler (Adaviyye) tarikatıdır. Yezidilerce, Yezidi inanç sisteminin kurucusu ve peygamber olarak kabul edilen şeyh Adiy Bin Musafır’dır. 1072 yılında Lübnan’da Baalbek’te doğan şeyh Adiy, 1116 yılındaki Mekke’ye hac ziyaretinden sonra 1162 yılında öldü.”[2] Yani vefatından 410 yıl sonra dünyaya gelen Şeyh Adiy’in kurduğu bir ekolün müntesiplerinin katlinden Halid bin Velid sorumlu tutuluyor.[3]

Şimdi Sayın Türk o sözleri Yezidilik inancını kastederek söylemişse şöyle bir soru sorma hakkımız doğar:

Vefatından 450 yıl sonra ortaya çıkan Yezidileri Halid b. Velid’in katletmesi ne kadar mümkün olabilir? Sayın Türk, ‘beni kim kandırdı’ sorusunun cevabını araması lazım. Böyle bir anakroni ve de yanlış durum asla masum görülemez ve hoş karşılanamaz.

Yok, eğer Ahmet Türk Ézidi/Zerdüştlüğü kast etmişse o zaman bu katliam ithamında bulunmadan önce Halid bin Velid’in Irak seferini iyice araştırması gerekirdi.[4] Çünkü kaynaklar kısa süre İrak’ta kalan Halid bin Velid’in böyle bir katliam yaptığını dair sağlıklı bir bilgi aktarmıyor. Tarafların karşı karşıya gelmesi sözlerini karşılayamadığına göre katliam nerede? Ézidilerin kendi yazdığı tarihlerinde buna dair bilginin varlığı da tarafımızda makbul değildir. Hele hele bu “tarihi belge” son dönemlere aitse tamamen ideolojik karalamadır ve kabul edilebilir bir tarafı yoktur.

Böyle bir süreçte Ahmet Türk kalkar Müslümanların saygın komutanlarından Halid Bin Velid’i ‘Yezidilerin en büyük katliamcısı’ olarak yargılarsa kusura bakmasın, bunu hoş karşılamadığımız gibi bu yargı doğru da değil.

Tarihi (yanlış ve eksik) bilgilerle siyaset çok da yan yana durmuyor.

Twitter: @ahmetay_


[1] İslam Ansiklopedisi, Halid bin Velid Maddesi c:15

[2] Yezidiler, İnanç Esasları Ve Ritüeller, Mehmet Akça.

[3] Konu ile ilgili Doç. Dr. Mehmet Azimli’nin eserlerine bakılabilir. Ör. Babeki isyanı

[4] Konunun geniş bilgisi İbn-i Esir ve Taberi Tarihine bakılabilir.

 

Kaynak:Kanal 5.com.tr

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’