Kürtlere Alternatif Arayışı -II- Kemal Burkay Mümkün mü?
Yazımızın I. Bölümünde 12 Eylül 1980 darbesinden önceki Kürt fraksiyonların darbe sonrasında PKK potasında eri(til)diğini, devletin de ayrı ayrı gruplarla değil bir tanesiyle uğraşmaya karar verdiğini yazmıştık. Ayrıca Sayın Burkay’ın yurtdışına çıkmadan önce de Alevi-sol söyleme sahip olduğunu belirtmiştik.
Kemal Burkay, mensubu bulunduğum inanç grubu kadar saygın olan Alevi kimliği ve kişiliği ile tanınır, bilinir. Ayrıca Sayın Burkay Avrupa’ya sığınmadan önce de sol-sosyalist kimliği ile ön plandaydı. Bunu böyle kabul etmeliyiz ki Sayın Burkay'ın partisinin Kürtler arasında ne derece tutunabileceğini konuşabilelim. Çünkü söz konusu Kürt siyasal hareketi, Kürt oluşumu, Kürt partisi olunca dini, düşünsel, etnik, hatta Kurmanc-Zaza-Sünni-Aleviliğe göre hedef kitle/siyasi hinterlant belirlemenin kaçınılmaz olduğunu biliyoruz. Keza taban/halk da bu tür yapılanmaların öncülerinin inancını, düşüncesini esas alarak tavrını belirliyor.
Kürt siyasetinde solu temsil eden BDP varken, Burkay gibi yine bütün ömrü boyunca sol geleneği esas alan ve geçmişte bir süre CHP’yi desteklemiş birisinin ağırlıklı olarak dindar Kürtlerle yeni bir Kürt siyasi hareketi başlatmasının zorluğu aşikârdır.
Söz konusu zorluğun sadece Kemal Burkay’ın şahsıyla alakalı olmadığını ve bu zorluğun önemli bir sebebinin de BDP oluğunu biliyoruz. Çünkü sol söylemi yüzeysel de olsa benimseyen Kürtler, sol söylemi referans alan BDP’de kendilerine yer bulmuşlardır. Dışarıda kalanlar ise kahir ekseriyetle daha dindar olan Kürtler olup Ak Parti, Saadet Partisi gibi muhafazakârlıklarıyla bilinen partilerde yer almaktadırlar. Bu, BDP’de yer alan Kürtlerin dindar olmadığı anlamına gelmemelidir. Ancak takdir edersiniz ki duygu, düşünce ve inançların derinliği farklı farklıdır. (Kaldı ki dindarlık, kişinin bize görüleninden ziyade Allah’ın bilgisindeki asıl halidir.)
Anlaşılan Burkay öncülüğünde bir oluşuma gidilecek ve hedef kitle olarak “dindar Kürtler” tercih edilecektir. Yoksa sadece Kemal Burkay’ın şahsında kısmen liberal, Alevi ve sol-seküler anlayışa sahip Kürtleri hedef kitle belirlerseniz peşinen “kepenkleri kapatmışsınız” demektir. Hayır, “hedef kitle bütün Kürtlerdir” diyorsanız bunun da kendi içinde sıkıntılarının olacağını söylemiştik. Solcu-Alevi birisinin öncülüğündeki oluşuma dindar Kürtlerin destek vermesini beklemek “dindar Kürtleri” yeterince tanımamaktan kaynaklı olduğunu söylemek zorundayız. Hedef bütün Kürtler ise o zaman tarihi olayları göz ardı eden bir “akl”ın yanlışlarını konuşmakla zaman kaybına katkı sunmuş oluyoruz.
Zira;
Şey Sait hareketinde Alevilerin tutumunu göz önünde bulundurmayan siyasi ve toplumsal bütün projeler ve/ya mühendisliklerin akim kalacağını benden duymuş olmanızı istemezdim. Hala bugün bile Şeyh Sait Hareketinde Alevilerin olumsuz ve devletçi tutumları Sünni Kürtlerin evlerinde, sohbetlerinde konuşulmaktadır. Sünni Kürtler 'Alevilerin Kemalizm’e ciddi destek verdiklerini, bu desteklerini onlarca yıl seçimlerde CHP'ye oy vererek sürdürdüklerine' inanıyorlar. Keza Dersim hareketinde de Sünni Kürtlerin olumsuz tutumları Alevilerce unutulmuş değil. Alevilere göre "Sünniler, Dersim katliamına ses çıkarmamakla Alevilere besledikleri düşmanlığı açığa vurmuşlardır." Son zamanlarda bölgede toplumun farklı kesimlerinden pek çok kişiyle konuştuğumda maalesef onlar da aynı olumsuz düşünceleri dile getirdiler. Bu tarihi yaşanmışlıklar siyasette çok uzun yıllar boyunca etkisini gösteriyor. Kürtlerin kurdukları siyasi oluşumların desteklenip desteklenmemesinde hem Şeyh Sait ve hem de Seyit Rıza hadiseleri belirleyici unsurdur.
Bunun dışında Kemal Burkay'ın başlatacağı hareketin Kürt coğrafyasında, mesela Tunceli'de farklı nedenlerden dolayı rağbet görmeyeceğini düşünüyorum. Sayın Burkay’ın Türkiye’ye dönüşündeki görüntü bölgede 'proje' diye anlaşılınca Tunceli reaksiyonunu tahmin etmek zor olmasa gerek. Çünkü Tunceli büyük ekseriyetle artık devlet aygıtını Ak Parti'den ibaret görüyor ve hiçbir şekilde Ak Parti'nin yararına olabilecek bir angajmana razı olmuyor.
Ayrıca devletin/hükümetin göz ardı ettiği önemli bir başka güç de özellikle bölgede ciddi örgütlenmesi olan İslami örgütlenmelerdir. Bu yapılanmalar son yıllarda yaptıkları ekonomik yardımlarla, düzenledikleri panel, konferans ve çalıştaylarla ve dini içerikli gösteri ve mitinglerle ciddi güç oldular. Bu grupların Kürt sorunu konusunda da “dini/islami çözüm” önerileriyle sorunu sahiplenmesi Kemal Burkay’ın işini daha da zorlaştıracaktır.
Bir de Sayın Burkay’ın -siyasette halk tarafından çok önemsenen- “siyasi karizma” eksikliği ve yaşının ilerlemiş olması (75) onun 'aktif öncülük' etmesini zorlaştıracaktır. Unutulmamalıdır ki başbakanın karizması Ak Partiye en az % 10 puan kazandırmaktadır.
Bu saydıklarımıza toplumda “Kemal Burkay bir devlet projesidir” kanısı da eklenince işin çok kolay olmayacağını söylemek için dâhi veya kâhin olmaya gerek yok. Sayın Burkay'ın Türkiye'ye dönüşündeki karşılama ve açıklamalar bu itiraza itirazı engellemektedir.
Son olarak, yukarıda söylediklerimizi PKK’nin bölgedeki gücü ile beraber okursak, Kemal Burkay ile ilgili düşünülen yeni bir Kürt oluşumunun sıkıntılarını görmek son derece kolay olacaktır. Çünkü PKK’nin oluşturduğu silahsız mahalle baskısı çok ciddi bir atmosfere sahiptir. Bu atmosferi dağıtacak kalemlerin medyadaki kıtlığı ve dolayısıyla olumsuz havayı dağıtacak ortamın oluşamayışı yine dezavantajdır.
Hiçbir yazı ve sohbetimde bu kadar olumsuzluğu bir arada zikrettiğimi hatırlamıyorum. Ama başta da söylemiştik; “artık bir cenazeye daha dayanacak gücümüz kalmadı”. Bu sebeple atılacak adımların zaman ve dolayısıyla kan kaybetmemize sebep olmamalı.
Düşüncelerimden, söylediklerimden “Kürtlerin (BDP dışında kalan kesimiyle) yeni bir oluşuma gidemeyeceği” kanaati hâsıl olur ise meramımı ifadede yetersiz kaldığımı kabul etmekten başka çarem kalmıyor. Çünkü Kürtlerin alternatif üretmelerinin gerekli ve mümkün olduğunu pratiğim ortaya koymaktadır. Kürt muhalefetini kuşatıcılıklarıyla Türklerin de hayrına, Kürtlerin de hayrına, her kes ve her kesimin hayrına İslamcıların üstlenmesi gerektiğine inanıyorum
Eğer buna “o zaman şimdiye kadar neden böyle bir oluşum meydana gelmedi?” sorusu ile mukabelede bulunursanız cevabım çok acı;
Devlet istemedi ve izin vermedi. Devlet zamanında bunu engellemek için de her legal, illegal yola başvurdu…
Evet,
Bugüne kadar atılan adımların istisnasız bütününü ya devlet engelleyip yok etti, ya da yok edilmesine göz yumdu. Acı gelse de maalesef vakıa bu… Türk kardeşlerimize yıllarca anlatamadığımız, anlatıp da inandıramadığımız acı gerçek bu.
Söyleyeceklerim şahsımı sıkıntıya soksa da –her zaman olduğu gibi- adalet ve barışı her şeyden üstün tuttuğum için tekrar tekrar ifade etmekten çekinmiyor, açık ve net söylüyorum;
Devlet bölgede Kürt sorununu hakkaniyet ölçülerine göre içselleştiren, demokrasi ve evrensel hukuk normlarını esas alan hiçbir oluşuma izin vermedi. İslami çözüm isteyenlere ise kat’i surette göz açtırmadı.
Bunun “nasıl”lığını merak ediyorsanız bugüne kadar –dürüstlüklerine şahitlik edeceğim birkaç kişi dışında- Kürt sorunu ile ilgili devletin medyasında boy gösteren “Kürtlere” bakmanız yeterli. Bunların söylediklerinin Kürtlerin kahir ekseriyetince kaale alınmadığı bilindiği halde “aynı nakarat” ile devletin medyasında arzı endam ediyorlar ve sonuç ortada. Bu sebeple davet edildiğim kimi programlara katılmayı da üzülerek reddettim.
Devletin izin vermeyişini, bölgede en sivil hareketlerin bile nasıl terörize edilmek istendiğini ve kısmen başarıldığını, TCK’nin bilmem hangi maddelerinden davalar açıldığını veya “irticai faaliyet” kapsamında bizlerin nasıl sıkıştırıldığını yine ancak biz biliriz. Yargısı yasaları zorlayarak, emniyeti mevzuatı zorlayarak, jandarması her şeyi zorlayarak, mülki amirleri tepeden zorlamak suretiyle “devlet” emdiğimiz sütü burnumuzdan getirdi. Bunun çok planlı ve bilinçli yapıldığını, kime ve neye hizmet ettiğini gayet iyi biliyoruz. Devlet zamanında;
Kürt sorununda sadece ve yalnızca kendisinin belirlediği muhalif yapılanmayla yaşama ve uğraşma kararı almışti.
Sözün özü;
Kemal Burkay iyi bir insan ve entelektüel olmakla birlikte Kürt sorunu özelinde Kürtler arasında hatırı sayılır bir yerde olmadığı gibi dindar Kürtler arasında da yeterli desteğe sahip değildir.
Şimdi,
Bütün bunları göz önünde bulundurduğumuzda Sayın Burkay öncülüğünde yeni bir Kürt siyasasını örgütlemenin başarılı olamayacağını,
Ancak, Sayın Burkay ile birlikte önemli bir entelektüel grup yapacakları düşünsel faaliyetlerle soruna katkı sunabileceklerini ifade etmek istiyorum.
Sonuç cümlesi yerine yeniden;
Kürt muhalefetini kuşatıcılıklarıyla Türklerin de hayrına, Kürtlerin de hayrına, her kes ve her kesimin hayrına İslamcıların üstlenmesi gerektiğine inanıyorum, ama nerde?
Twitter: @ahmetay_