Model ülke
Yıllar önce, 1990’lı yılların ortalarında Cumhuriyet gazetesinin Brüksel muhabiriydim.
Türkiye İçişleri Bakanı da Hikmet Çetin’di.
Brüksel’e gelmiş, NATO merkezinde Türk gazetecilere brifing veriyordu.
Bir meslektaşımız sordu:
“Yunan Dışişleri Bakanı’nın elini sıktınız mı?”
Yaşı yetmeyenlere açıklayayım.
O dönemde Türkiye basınında, memleketin sorunlu olduğu ülkelerin yöneticilerinin elinin sıkılıp sıkılmadığının, o ülkelerle ilişkilerin sıcaklığını ya da soğukluğunu ifade ettiği kanısı yaygındı.
Hikmet Çetin bir an duraksadı, arkasından cevabı yapıştırdı:
“Sıktım tabii, k...a tekme atacak hâlim yoktu ya!”
Geçtiğimiz günlerde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Berlin’de Almanya Başbakanı Angela Merkel tarafından ne kadar da iyi karşılandığı yazılıp çizildiğinde, aklıma hep Brüksel’de tanıklık yaptığım o olay geldi.
Merkel’in Alman meslektaşlarıma, “elini sıktım tabii, k...a tekme atacak hâlim yoktu ya!” dediğini duyar gibi oluyorum.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın “tek adam” olma hevesi çok eleştiriliyor.
Erdoğan’ın, 2010 yılı sonlarında başlayan bu eğilimi yakın zamana kadar sadece Türkiye’de dikkat çekiyordu.
Yurtdışında ise “van minut” efelenmesi, Mavi Marmara konusundaki kararlı tavrı, Ortadoğu ve Asya’ya yönelik açılımları sayesinde Erdoğan ve dolayısıyla Ankara özellikle Müslüman halkların beğenisini kazanmaya devam ediyordu.
Avrupa ve ABD ise AKP iktidarının ilk yıllarındaki muhteşem reformlar ve ordunun biraz olsun normal çalışma alanına çekilmeye zorlanması gibi etkenler sayesinde Erdoğan hükümetine olumlu bakıyordu.
Bu durum şimdi hızla değişiyor.
Bakmayın siz Berlin gezisi sırasında Alman Başbakanı Angela Merkel’in Erdoğan’a saygılı davranmasına.
Avrupa’da “Türkiye nereye gidiyor” sorusu her yerde soruluyor.
Nazlı kızların sevdalısına ikide bir arkasını dönüp kıymetini arttırmaya çalışması gibi, Ankara’nın da AB nezdinde kıymetini arttırmaya çalıştığı söylenebilir belki.
İlerleme raporlarının çöpe atılması gibi nedenlerden ben o kanıda değilim ama diyelim ki öyle.
Fakat o zaman bir de bunun için dış dünyaya verilen imajın başka bölgelerde açtığı yaraları düşünmek gerek.
Geçtiğimiz günlerde bunun iki örneğini yaşadım.
Önce Pakistanlı bir gazeteci, “Ben hep Erdoğan’a güveniyordum. Müslüman bir ülkenin yöneticisi olarak demokrasi yolunda yürüyerek tüm Müslüman dünyasına örnek oluyor diye düşünüyordum. Oysa şimdi Suriye’yi tehdit ediyor” dedi.
Ona göre, Hafız Esad da demokrat değildi ama çatışma ve müdahalelerle Suriye’ye demokrasi getirmeye kalkmak ile eski ABD Başkanı George Bush’un Irak’ta yaptığı arasında çok da büyük bir fark yoktu.
İkinci örnek ise alarm zillerini daha hızlı çaldırdı, çünkü dış politikayla, bölgesel olaylarla değil, doğrudan Türkiye’nin iç politikasıyla ilgiliydi.
Cumhuriyet Bayramı kavgalarının ertesi günü Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai’nin bir danışmanıyla konuşuyordum.
Ankara’da yaşanan olayları televizyonda izleyen danışman hayretler içindeydi:
“Bugüne kadar biz AKP’yi hep demokratik reformları ve bu alandaki cesaretiyle tanıdık”dedi ve “polisin, üstelik ülkenin kuruluş yıldönümünü kutlamak isteyenleri dövmesi çok garip. Neden yapıyorlar bunu?”
Üzerime marifetmiş gibi, imajı kurtarabileceğini düşündüğüm şeyleri sıraladım.
“O göstericiler arasında kargaşa çıkmasını arzu edenler de vardı” dedim, “hem sonra Cumhurbaşkanı’nın müdahalesiyle barikatlar açıldı” dedim, ulusalcıları anlatmaya çalıştım.
İkna edemedim.
“Anlaşılan AKP’nin ömrü dolmuş, bizim rol modelimiz de elden gitmiş” diye kestirip attı.
Eğer AKP ve özellikle de Erdoğan’ın nereye gittiği sorusu dünyaya da bu şekilde yansımaya başlarsa, bu hükümetin son on yıldaki en büyük dış politik başarılarından birini de rafa kaldırmamız gerekecek.