Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Demokrat Siyah-Cumhuriyetçi Mormon

 İnşallah yanılmamışımdır; bu satırlar okunduğunda, oy kullansam seçecek olduğum Obama, ikinci kez seçilmiştir.

Bu yazı Amerikan halkı oy verdiği sırada yazıldı. Yani, okunduğu vakit kimin seçildiği, Barack Obama’nın mı yoksa Mitt Romney’nin mi önümüzde dört yıl süreyle ABD’yi başkan sıfatıyla yöneteceği belli olmuş olacak.

Tek kutuplu (unipolar) uluslararası sistemde “tek süper güç” olarak ABD, küresel ölçekte, sistemin “merkezi”nde “yönetici” ve “düzenleyici” unsur olarak kendiliğinden yer almış olduğu için, seçim, Amerikan halkının tercihinin ötesinde tüm dünya ülkelerini ve halklarını da yakından ilgilendiriyor.

Bu olgu, bir şekilde, “Amerikan seçmeni” olmayan ve dünyanın her yanında yaşayan insanları da “Oy verecek olsam kime verirdim” sorusuyla yüz yüze bırakabiliyor. Nitekim, önceki gece bizim televizyon programını yöneten Ruşen Çakır bu soruyu ortaya atıverdi. Aralarında benim de bulunduğum, farklı siyasi eğilimlerdeki dört kişinin aynı tercihi ifade etmesi ilginçti.

Tercih, Barack Obama idi! Benim Barack Obama tercihimin ise basit gerekçeleri vardı.

Bir kere, “ilerici”, “solcu”, “liberal” gibi siyasi kavramlardan biri üzerinizde taşıdığınız etiket ise ya da “azınlık” mensubu iseniz, doğal olarak “Demokrat” olmanız beklenir ABD’de. Eğer, “dindar Protestan”, “muhafazakâr” veya katı bir “özel mülkiyetçi” ve “özel sektörcü”, “büyük sermaye yanlısı” iseniz size “Cumhuriyetçi”lik denk düşer.

ABD’de Türkiye’deki kavramların içine farklı ve karşıt anlamlar yüklenerek, zorlama biçimde kurulan “Cumhuriyetçi-Demokrat” denkleminin bir benzeri ABD’de de mevcut. Siyah iseniz ya da dini azınlık mezheplerinden birine mensupsanız, genellikle “Demokrat”sınız demektir. Gerçi, ideolojik ve siyasi farklılıklar, Demokrat ya da Cumhuriyetçi olma halinde çok belirgin olmayabilir ve ABD’de her iki partinin kesiştiği geniş yelpaze “bi-partisanship” yani iki partinin ulusal-ortak noktaları olarak ifade bulur ama yine de siyah (Afro-Amerikalı), Yahudi ve Katolik olmak, genellikle, Demokratların “kitle tabanı”nda yer almak vurgusu yapar.

Amerika Birleşik Devletleri, dünyaya emsal bir demokrasi olmakla birlikte, kuruluşundan beri “yönetici siyasi eliti” olarak WASP (White Anglo-Saxon Protestant) yani “Beyaz, Anglo-Sakson Protestan” olmayı esas aldı. Bu, hiçbir yerde yazılı olarak bulunmayan bir kural halindeydi. Türkiye’de “Türk-Sünni Hanefi” olmak zorunluluğuna benzer bir hal gibi. O yüzden, son derece zengin ve “elit” içinde sayılması gereken Kennedy ailesinden John F. Kennedy’nin başkan seçilmiş olması, İrlandalı-Katolik kökeninden ötürü çok önemsenmiş, Amerikan tarihinde bir “ilk” olarak kabul edilmişti. 
Kennedy, Demokrat idi ve o dönem Cumhuriyetçilerin Kennedy gibi bir “Katolik”i başkan adayı göstermesi düşünülemezdi.

ABD’de iki kez başkanlık seçimi izledim. Her ikisi de Washington’da. İlki, 1992’de Bill Clinton’ın George Bush karşısında kazandığı seçimdi. O sırada birlikte çalışmakta olduğum Cumhurbaşkanı Turgut Özal, kişisel dostluk geliştirmiş olduğu George Bush yanlısıydı. Washington’dan kendisiyle telefonla konuştuğum her seferinde, kendisine Clinton’ın çok önde olduğunu anlatmaya çalışırken, o, umudunu hiç kaybetmemiş bir şekilde, “Acele etme, hiç belli olmaz bu işler” diyerek George Bush’un kazanması isteğini ifade ederdi.

Bense, Bush-Clinton çekişmesinde kesin bir Clinton yanlısı idim. Demokrat bir grubun evinde seçim gecesini geçirdik ve Clinton’ın seçim kazandığını öğrenince hemen ateşli bir yazı yazmıştım. “Bizim kuşak”tan biri ilk kez ABD başkanı seçilmiş oluyordu. Clinton, benden bir yaş büyüktü, Başkan Yardımcısı Al Gore ile aynı yaştaydık. Ama “bizim kuşak”tan kasıt, aynı yaş grubunda bulunmamız değildi. Clinton, Vietnam Savaşı’na karşı olduğu için “askerden kaçmış” ve 68 kuşağının her türlü davranış kalıbı içinde bulunmuş birisiydi. Güneyliydi ve siyah bir aile tarafından büyütülmüş, bir siyah kilisesi olan Baptist Kilisesi’ne kayıtlı idi.

Onu “Amerikan Başkanı” olarak görmek için her türlü gerekçem vardı ve seçildiğinde gerçekten sevinmiştim, Turgut Bey, Bush’un seçilmemesine üzülürken.

1999-2000 yıllarını Washington’da yaşadım. “Yeni Binyıl”a, saatler gece yarısını gösterirken, Lincoln Anıtı önünde konuşma yapan Bill Clinton’ı dinleyen binlerce kişiyle birlikte The Mall’da girdim. Clinton’ın siyasi gücü çok azalmıştı ama onun için hâlâ “ABD’nin ilk siyah başkanı” deniyordu.

ABD’nin gerçekten ilk siyah başkanının seçildiği gece, yine Washington’da, yine Demokrat bir evdeydim. Barack Hussein Obama ise Chicago’daydı ve tarihi zafer konuşmasını heyecanla, Clinton seçiminin çok ötesindeki bir sevinç ve coşkuyla dinlemiştim. Tüm işaretler, Obama’nın McCain’e karşı zaferine işaret ediyordu ama “görmeden inanma” hesabı, Obama’nın seçildiği kesinleştiği anda sevinçten havalara fırladık. Dünyanın en güçlü ülkesi, babası da üvey babası da Müslüman olan, Kenyalı bir babanın, üvey babasının yanında Endonezya’da büyümüş bir çocuğu olarak, nüfusu 300 milyona yaklaşan koca ABD’de ikinci bir kişide bulunmayan tuhaf ismiyle Barack Hussein Obama’yı kendine başkan seçmişti. Sanki “hepimiz” adınaydı...

Gece yarısına doğru evden fırladık. Beyaz Saray’ın önünden geçip The Mall’a gittik. Birkaç yüz kişilik bir üniversite öğrencisi topluluğu, şiddetlenen yağmura aldırmadan Beyaz Saray’a yürüyerek sevinç kutlamaları yapmaktaydı. 
Orası ABD, dolayısıyla ne ortada en ufak bir taşkınlık vardı ve bundan ötürü ne de güvenlik önlemi olarak tek bir polis. Şarkı söyleyen az sayıdaki genç sadece. Asıl büyük kutlama Chicago’daydı çünkü. Washington, yeni ve siyah ve Demokrat başkanı, evlerde kutluyordu.

Ertesi gün, New York’a Penn Station’dan ayak bastığım an, Obama’nın seçilmesinin ne demek olduğunu gayet açık biçimde hissettim. Trenden inip taksi durağına yürürken, oradaki hamalların yüz ifadeleri o kadar belirgin değişik gurur çizgileri taşıyordu ki. Siyah taksi şoförümün sesinin tonu değişikti sanki. Siyah emekçiler, birdenbire son derece nazik, olağanüstü terbiyeli insanlar haline, bir anda dönüşüvermiş gibiydiler. Siyah olmak özgüven sözcüğüyle eşanlamlı hale gelmişti.

Ne Clinton ne de Obama, kuşkusuz, bizim gibilerin beklentilerini karşılamadı. Hatta Obama için “hayal kırıklığı” bile denebilir. Ne var ki, ABD denilen koca bir makine. Onu yönetmekten ziyade, o makine yöneteni yönetir. En azından, yöneteni sınırlayacak birçok mekanizma söz konusudur.

O yüzden de “hayal kurmazsanız” hayal kırıklığı da yaşamazsınız.

Yine de önüme Obama-Romney tercihi konursa, saniye tereddüt etmeden Obama derim. Her şeye rağmen, ben dünya 68 kuşağının bir ferdiyim; o, derisi siyah, adı Barack Hussein Obama olan bir Amerikalı. Tabii ki Barack Obama. İflah olmaz bir Cumhuriyetçi olan Fouad Ajami’ye birkaç ay önce, Romney’in “sapkın” olarak görülen ve çok mutaassıp bir Hıristiyan mezhebi olan “Mormon”luğunu hatırlatıp “Amerikan halkının bir Mormon’u başkan seçmesi mümkün mü?” sorusuyla, seçilmesi ihtimali olmadığını anlatmak istemiştim. Fouad Ajami, karşılığı, “Bir siyahı başkan seçen Amerika, bir Mormon’u seçmez diyebilir misin!” oldu.

Gerçekten de, Demokrat-Siyah ile Cumhuriyetçi-Mormon başa baş yarıştılar. Romney’in başkanlık şansı hiç de yabana atılır gibi değil.

İnşallah yanılmamışımdır; bu satırları okuduğunda, oy kullansam seçecek olduğum Barack Hussein Obama, ikinci kez seçilmiştir. Bir daha böyle bir isimde ABD başkanı bulamayız. Bir dört yıl daha pekâlâ tahammül edebiliriz..

Kaynak:http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=1106914&Yazar=CENGIZ-CANDAR&CategoryID=98
Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’