Başbakan, ölüm cezası ve bir 'itiraf'...
İdam cezasını geri getirme hevesi, yönetimde 'akıl ve izan'ın ve 'vic-dan'ın ortadan kalkmakta olduğuna dair tehlikeli sinyaller veriyor.
Tayyip Erdoğan, bir zamanlar ‘Ankara kriterleri’nden söz ederdi. 2000’li yılların ilk yarısıydı ve AB’ye katılım yolunun açılabilmesi için Türkiye’nin ‘Kopenhag kriterleri’ne uyumu ön şart olarak konmuştu. Başbakan, Türkiye’nin ‘demokratikleşme’de kararlılığını vurgulamak için, AB yolu kapansa bile, Kopenhag kriterleri olmasa bile ‘Ankara kriterleri’ni uygular, yolumuza devam ederiz; demokratikleşmede kararlıyız demeye getirirdi.
O vakitlerde, öyle bir şeyin olamayacağını, ‘Ankara kriterleri’nin ‘Mamak kriterleri’nden başka bir şey olamayacağını vurgular, ‘askeri vesayet rejimi’nden kurtulmamış bir ülkenin, AB çıpasına sahip olmadığı takdirde, yani ‘Kopenhag kriterleri’ni uygulayamazsa ‘Ankara kriterleri’ diye bir şeye bel bağlanamayacağını yazar çizerdik.
Türkiye, 2004’te AB’den ‘tam üyelik müzakereleri’ne başlama imkânını elde edince, ‘Kopenhag kriterleri’ de ‘Ankara kriterleri’ de unutuldu, kimse bunlardan söz etmez oldu.
Ancak Türkiye-AB ilişkilerinin tıkandığı birkaç yıldan bu yana, Türkiye ‘demokratikleşme’den adım adım uzaklaşmaya başladı ve AB’nin ‘demokratik normları’ yerine gerçekten ‘Ankara normları’ ikame edilmeye başlandı. Son günlerde, Başbakan’ın sık sık ‘idam cezasının geri getirilmesi gerektiği’ne ilişkin sözleri, bunun sonucudur.
Türkiye, ‘demokrasi’yi unuttuğu ölçüde ‘idam cezası’nı hatırlamaya başlamıştır.
Başbakan, Abdullah Öcalan’a gönderme yaparak “Bu ülkede on binlerce insanın ölümüne vesile olan bir teröristbaşına idam verilmiştir ama bu ülke, birilerinin, bazı malum yerlerin baskısıyla idamı dahi kaldırmıştır. Şu anda birçok insanımız kamuoyu araştırmalarında idam yeniden gelsin diyor. Aileye ait yetkiyi devlet kullanıyor. Böyle bir yanlış olur mu” diyerek kaba bir popülizme başvurabilmiştir.
Geçen haftaki ‘idam yanlısı’ sözlerini, birkaç gün önce Endonezya’da bir kez daha tekrarladı ve “Şu anda Avrupa’da idam kalktı ama Amerika’da, Japonya’da, Çin’de kalktı mı? Demek ki yeri geldiği zaman idamın bir haklılık sebebi de var” dedi.
Endonezya’dan yurda dönüş yolunda ‘idam yanlılığı’nı daha da açarak şöyle konuştu:
“Uluslararası camia AB’den ibaret değil. Mesela ABD, Çin, Rusya ve Japonya’da idam var. Ancak Norveç’te 71 kişiyi öldürmüş bir insanın 21 yıl hapisle cezalandırılmasını anlamak kolay değil. Olaya bir de öldürülenler açısından bakmak lazım. Siyasi suçlarla ilgili olarak değil ama terör ve ölüme sebebiyet verme kapsamında idamı tartışmak elbette mümkün olabilir.”
Türkiye’de ‘terör’le ilgili olduğu iddiasıyla suçlanarak, ömründe eline silah almadığı halde cezaevlerinde bulunan binlerce kişi var. Siyasi suç ile ‘terör’ sınırının gayet muğlak çizildiği –aslında siyasi suç kavramı bile demokrasilerde tartışmalıdır, hatta ‘siyasi suç’ diye bir kavram yoktur- bir ülke Türkiye. Bu haldeki bir ülkede, idamı geri getirmenin tartışılması bile, demokrasinin faşizme doğru uygun adım ilerlemesinden başka bir anlam taşımaz, başka bir sonuç getirmez.
Bazı konular ve kavramlar vardır ki bunları ‘halkoylaması’ ya da ‘kamuoyu anketleri’yle değerlendiremezsiniz. ‘Temel insan hakları’na ilişkin konular ve kavramlar, halkoylaması ve kamuoyu araştırmalarına sunulamaz.
Kaldı ki Türkiye, her şeye rağmen, AB yolunda bir ülkedir. Böyle bir ülke, ne Rusya’yı ne Çin’i ve hatta ne de ABD’yi kendisine ‘siyasi ölçü’ olarak alabilir.
Dahası Türkiye, idam cezasını ‘bazı malum yerlerin baskısıyla’ kaldırmış da değildir. Şahin Alpay’ın cumartesi günü Zaman’da yayımlanan mükemmel yazısında dikkati çektiği gibi idam cezası, Türkiye’nin kurucusu olduğu Avrupa Konseyi’nin 1954’te imzaladığı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin, buna ek protokollerin ve onayladığı başka insan hakları sözleşmelerinin getirdiği yükümlülükler çerçevesinde Ağustos 2002’de –savaş durumu hariç olmak üzere- ve Tayyip Erdoğan hükümetinin önerisiyle Haziran 2006’da tamamen kaldırmıştır.
Şahin Alpay, o yazısında şu satırlara da yer verdi:
“Demokrasi, sadece çoğunluk yönetimi değil, insan haklarıyla, temel hak ve özgürlüklerle sınırlı çoğunluk yönetimidir. Halkın ne kadar büyük çoğunluğu öyle istiyor olsa da parlamento insan haklarına aykırı kanun çıkartamaz... Yaşam hakkı temel insan haklarından biridir. Terörist öldürebilir, ama demokratik devlet ölüm cezası veremez... Af yetkisi, ailelere değil parlamentoya aittir. Ölüm cezasının suçtan caydırıcı etki yaptığı dünyanın hiçbir yerinde görülmemiştir. Başbakan, Amerika, Japonya ve Çin’i örnek göstererek Türkiye’nin Avrupa insan hakları rejiminden çıkmasını öneriyor olamaz...”
İdam cezasını geri getirme hevesi, bir yönüyle de, ülke yönetiminde ‘akıl ve izan’ın, en önemlisi ‘vicdan’ın ortadan kalkmakta olduğuna dair çok tehlikeli sinyaller vermesi bakımından önem taşıyor. ‘Açlık grevleri’ne, ‘süresiz ve dönüşümsüz’ biçimde milletvekilleri ve belediye başkanlarının da katılmaya başladığı bir ülke Türkiye.
‘Açlık grevleri’nin ilk dalgasının 60 günün üzerinde bulunduğu bir dönemdeyiz. Ölüm haberleri artık her an beklenebilir. Biri Siirt, diğeri Kandıra Cezaevi’nde, bir kadın ve bir genç bedenin ölüm haberini her an işitebiliriz.
Hal böyleyken, Başbakan’a yakın yayın organları, açlık grevlerini ihlal raporları yayımlıyorlar. Ölüm haberleri şu ara gelirse ne olacak? Açlık grevine giren milletvekilleri ve belediye başkanlarının ‘oruç yiyip yemediklerini’ gözlemek kolay. Peki, bu sayı giderek artarsa Türkiye’deki siyaset nasıl derlenip toparlanacak?
İdamın geri getirilmesini gündeme sokarak mı?
‘Kopenhag kriterleri’nin ‘Ankara kriterleri’ne ikame edilemeyeceğini yıllar öncesinde görebilmiştik ama AB doğrultusundan kopuşun ‘vicdansız yönetim modeli’ne dönüşeceğini öngörememiştik doğrusu.
İtiraf ediyorum...