Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

'Gazetecilik' iyi işlere de yarıyor

 Bu ülkede "gazetecilik"in ne işe yaradığını uzun uzadıya anlatmaya gerek yok herhalde. "Herhalde" diyorum, çünkü bu konuya ilişkin kanaat –fazla gerilere gitmeden- "Türk medyası"nın yakın tarihteki seyrine biraz aşına olanlar açısından bile hemen hemen apaçık durumda. Konuyu biraz daha yakından incelemek isteyenler için TESEV yayınlarından çıkan iki çalışmayı önerebilirim: Ceren Sözeri ve Zeynep Güney'in "Türkiye'de Medyanın Ekonomi Politiği" ve Ceren Sözeri ve Dilek Kurban'ın "İktidarın çarkında Medya" başlıklı ikna gücü çok yüksek çalışmaları. Kolayca farkedildiği gibi çalışmaların sadece başlıkları bile meselenin özünü açıklar nitelikte…

Türkiye'ye özgü bu "ağır" olguyu bir kenara bırakıp gelelim gazeteciliğin ne işlere yarayabileceğine ilişkin çok yakında karşılaştığımız son derece olumlu bir örneğin gözden geçirilmesine:

Okurları arasında olduğum Pınar Öğünç'ün (Radikal) geçen ayın son günlerinde üç gün arayla yayımladığı iki yazıdan söz edeceğim. "Ne demek 'yolda takip'i reddetmek" ve "Turkcell 'Yolda takip'i durdurdu" başlıklı yazılar bunlar.

Büyük bölümü "iktidarın çarkında" yürüyen bir "ekonomi politiğe" bağlı bu ülkenin medyasında bile sorumluluğun bilincinde bir gazetecinin eğer isterse ve isteğinin önünde duvar örmeyen bir ortamı bulunca tek başına ne güzel bir rol oynayabileceğinin nefis bir örneğiydi bu yazılar…

Pınar Öğünç, ilk yazısında Turkcell'in bir "hizmet"i hakkında bilgilendiriyordu okurlarını. "Turkcell, 'Yolda Takip' adlı uygulamasını kamuoyuna yeni duyurdu. Takip etmek istediğiniz kişinin telefon numarasını yazıyorsunuz, bir onay mesajı gidiyor, 'Tamam' derse, seçilen sıklıkla şu derece teferruatlı mesajlar geliyor: '53xxxx1458 no'lu hattın konumu: Atatürk Kitaplığı ve İTÜ Makine Fakültesi yakını, Miralay Şefekbey Sok. civarı, Taksim, Beyoğlu, İstanbul…' "

Görüyorsunuz, elinizde cep telefonu ile şehirde dolaşırken artık "büyük birader"in (ya da artık "büyük baba" ya da "büyük koca" mı olur) sıkı takibi altındasınız…

Oysa geçen yüzyılın başında Simmel, küçük yerleşim yerlerinden farklı olarak büyük şehrin bireylere "işlerinde, dostluklarında, aşklarında" seçim olanağı sağlayan, beraberinde getirdiği pek çok sıkıntıya rağmen aynı zamanda bireylere başka hiçbir uygarlık biçiminde karşılaşılmayan bir özgürlük alanı açtığından söz ediyordu. Büyük şehrin sağladığı bu "anonimlik" hali, bireyin önünde bir özgürlük alanı açıyordu.

Zavallı Simmel, teknolojinin "Yolda Takip" gibi bir teknik icat edip, şehirlilerin peşine düşeceğini nasıl tahmin edebilirdi...

Öğünç, bu uygulamayı –sosyal medyaya düşen tartışmalardan da hareketle- "kadın hakları" diyebileceğimiz bir alana ilişkin olarak değerlendiriyor: "Gerçekçi olalım; kocasının, sevgilisinin, babasının, abisinin baskısı, şiddet tehditi altında yaşayan bir kadının, takip edilebileceğine dair bilgilendiren 'onay' mesajına 'Hayır' deme şansı var mı? 'Yolda Takip'i reddetmek de 'Saklanacak neyin var' temalı potansiyel bir şiddet malzemesi çünkü."

Sosyal medyada ciddi tepkilere neden olan "Yolda Takip" uygulamasına ilişkin bireysel başvuruları Turkcell yetkilileri şöyle cevaplamış: "Ama karşı tarafın rızası var".

Bu cevaba "Bu kadar olur yani!" diyorsunuzdur umarım. Belli ki şirket yetkililerinin dünyadan haberi yok; madem ki 'karşı tarafın rıcası var' bu uygulamanın ne gibi bir muhzuru olabilir!

Pınar Övünç, ikinci yazısını konuya ilişkin ilk yazısına Turkcell'den gelen açıklamaya ayırmış. Turkcell'den bir genel müdür yardımcısı "iyi niyetle çıktıkları yolda, uygulamanın bu şekilde kullanılabileceğini hiç düşünmediklerini" söylemiş. (Bir kere daha: Ülkenin "sosyolojisi"nden ancak bu derece bihaber olurabilir herhalde!) Şirketin bu uygulamaya ilişkin aklına gelenler "taksiciler, çocuklar, alzheimerli yaşlılar" vs imiş.

Fakat Turkcell'in hakkını da vermeyi unutmayalım: Servis durdurulmuş, konuya ilişkin reklamlar, pazarlalama geri çekilecekmiş. Ayrıca bu hizmeti alanlar "bilgilendirilecek"miş.(?)

Sonuç şimdilik iyi ama bu hikayenin sonunun nasıl geleceği hâlâ meçhul. Övünç, bu hususu özellikle belirtmiş zaten: "Peki ya sonrası? Burası kritik. Öztürkler (genel müdür yardımcısı) uygulamanın iyi yönlerinden vazgeçmeyi tercih etmediklerini ama bütün bu ihtimalleri dikkate alarak, yanlış anlamaları giderecek biçimde yeni bir planlama ve sunum yapacaklarını söylüyor."

Övünç'ün bu güven vermeyen açıklamalar karşısında geliştirdiği yerinde öneriyi de aktarayım: Bu yeni planlama döneminde kadın örgütlerinin dinlenmesi, onların da devreye sokulması...

Olup biteni yeteri kadar aktardığımı sanıyor ve dönüyorum tekrar bu örnekten hareketle "gazeteciliğin iyi işlere de yarayabileceği" görüşüne. Demek ki oluyormuş; 2008'den beri var olan bir uygulama (söz konusu servisin önceki adı "Acabanerede" imiş.) bir gazetecinin tek bir yazısı sayesinde –hiç değilse- "üzerinde düşünülecek"- bir konu haline gelebiliyormuş…

 
Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’