Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

II. Değişiklik'in anti-tarihsel yorumu

 II. Değişiklik" dediğim tahmin edildiği gibi Amerikan Anayasası'nın "halkın silah bulundurma hakkı"na ilişkin şu ünlü maddesi. Bu Değişiklik'in tam metni şöyle: "Düzenli bir milis gücü bir eyaletin güvenliği için zorunlu olduğundan, halkın silah bulundurma ve taşıma hakkı ihlal edilmeyecektir."

Amerika'da neredeyse muntazaman karşılaşılan okulda öğrenci katliamının önceki gün tekrarlanan trajik son örneğinden sonra sözünü ettiğimiz Değişik'in de (nihayet) ele alınabileceğinden söz ediliyor. Nitekim Obama, kamusal güvenliğin eksiksiz sağlanması amacıyla silahların eksiksiz ve sıkı denetimine gidilmesine ihtiyaçları olduğunu hatırlatırken "II. Değişiklik"in "anti-tarihsel ve ahlak dışı yorumu"ndan da söz ediyor.

"İkinci Değişiklik"e ilişkin farklı yorumların var olduğunu da hatırlatalım: Bu Değişiklik'in sıradan vatandaşlara silah taşıma hakkı tanıdığını savunanlar olduğu gibi buradaki asıl amacın eyaletlerin kendi milis gücünü bulundurma ve sürdürme hakkını işaret etmek olduğunu söyleyenler de var.

Amerika'daki silah bulundurma hakkına ve salgınına ilişkin bir belgeseliyle de tanıdığımız Michael Moore'un bu konuya ilişkin yorumu da şöyle: "Sağ kanat, ülkenin kurucu liderlerinin, arzulandığı kadar çok silah sahibi olmaya dair mutlak bir hakkı ilahi bir kararnameyle garanti ettiğine inanıyor. Ve durmadan kafanıza kakıyorlar ki, silahlar kendi kendine ateşlenmez, yani 'Silahlar insanları öldürmez, insanlar insanları öldürür.' Elbette biliyorlar, Amerikan anayasasının ikinci ek maddesini gerekçe gösterirken, entelektüel açıdan dürüst olmadıklarını. Çünkü biliyorlar ki, anayasayı yazan adamlar, Britanyalılar geri dönüp yakıp yıkarsa diye çiftçilerle tacirler arasından çabucak milis gücü oluşturabileceklerinden emin olmak istiyordu."

Michael Moore'un ABD'de toplumun silah aşkını ve bunun neticesinde ortaya çıkan kanlı tabloya ilişkin verdiği bilgiler de önemli: "Silahlı insanlar tarafından her gün en az 24 (yılda 8-9 bin) Amerikalı öldürülüyor. Üstelik bu hesaba silahla kazayla öldürülenler ya da silahla intihar edenler dahil değil. Onları da katarsak, sayı üçe katlanıp 25 bine ulaşıyor.

Bu, dünyanın en zengin 23 ülkesindeki toplam silahlı ölümlerin yüzde 80'inden fazlasından ABD'nin sorumlu olduğu anlamına geliyor. Bu ülkelerin halkları da bizim gibi insan olduğuna, yani bizden daha iyi ya da kötü olmadığına göre, biz niye böyleyiz?"

Bu ülkede edinilmiş silah sayısı 1995'ten itibaren nüfusu katlamış durumda. Çünkü bu "hak", "II. Değişiklik" tarafından güvence altına alınmış…

Amerika'da sıkça karşılaşılan "silah fuarları"nın birinde ziyaretçilerle yapılan bir röportajı gözden geçirdim. Giriş ücretinin 13 yaştan itibaren 9 dolar olduğu bu fuarda hemen herkes sergilenen her türden silahları "ailecek" incelemekteymiş. Bir ana-baba kendilerine uzatılan mikrofona ziyaret nedenlerini şöyle açıklıyor: "12 ve 14 yaşında iki oğlumuzun eğitimlerinin bir parçası olarak farklı tiplerdeki silahları kullanabilme zamanları geldi artık." Bir genç adam seçimlerde Cumhuriyetçiler'e oy verdiğini, Demokratlar'ın elindeki silahı almalarına izin vermeyeceğini açıklıyor. Adamın biri de kamusal alanlarda silah taşınmasına yönelik yaşadığı eyalette getirilen sınırlamalara karşı çıkarken bir kampusta 32 kişinin ateşli bir silahla öldürülmesine "çare" olarak şu yorumu yapıyor: "Eğer kampustaki diğer öğrenciler de silahlı olsaydı, ölü sayısı iki-üçü geçmezdi." Silah alışverişinin serbestliğine ilişkin "II. Değişiklik"e atıf yapan bir diğeri ise bu serbestlikten tarihsel sonuçlar da çıkarıyor: "Tarihin bütün diktatörleri halkı katletmeden önce ellerindeki silahlara el koymuştu."

Ne diyelim, Allah hepsine akıl fikir ihsan etsin…

Konunun Türkiye'yi ilgilendiren yanına ilişkin bugüne kadar çok sayıda yazı yayımladım. Bu yazılarda "silahlanma" konusunun Türkiye'de de bir an önce hak ettiği ciddiyetle ele alınması gerektiğini belirtmeye çalıştım. Bu ülkede de insanlar gelirleri düzeldikçe-artıkça bir "tüketim maddesi" olarak silaha yöneliyorlardı. Mutlaka siz de şahit olmuşsunuzdur; Şehirde, çarşı pazarda dolaşırken bile "belde silah"la karşılaşmamak imkansız artık. Biraz eğilince ortaya çıkan ya da ceketin şişkinliğinden anlıyoruz ki, önümüzde yürüyen kişi tabanca taşımaktadır. "Ruhsatsızlar"dan söz etmiyorum bile, böyle alenen taşınabildiğine göre bu silahlar "ruhsatlı" olmalı.

Sadece ateşli silahlar mı? Bugün artık sokaklarda atılan tezgahlarda bile her türden bıçaklar kolaylıkla teşhir edilip satılabiliyor. Oysa çocukluğumda, değnek yontmak için cebimizde taşıdığımız çakıların "kanuna uyup uymadığına", işaret ve orta parmağımızın arasına sokup ölçerek karar verirdik... Parmak hizasını geçiyorsa, "yasak" derdik.

Bugün için - belde, evde, işyerinde, arabada- kaç ruhsatlı silahın bulunduğunu bilmiyorum. On yıl önce (Emniyet Genel Müdürlüğü verilerine göre) bu sayının 1.500.000 olduğu söyleniyordu. Ruhsatsız silah sayısının da 3.000.000 olduğu tahmin ediliyordu. Ancak o yıllarda bile Umut Vakfı bu iki gruptaki silah sayısını 7.000.000 olarak tahmin ediyordu. O dönem devletin ruhsatlı silahlar için topladığı "harçlar"dan hiç de küçümsenmeyecek bir gelir oluşturduğu da yazılıp çizilmişti.

Toparlayacak olursak, ABD'de "II:Değişiklik"in "anti-tarihsel" yorumunun –bugünlerde yapılan yayınların da gösterdiği gibi- silah lobilerinin şirretinden kurtulması yönünde adımlar atılacağını ben de sanıyor ve umuyorum. Devletle din-inanç arasına duvar ören "I. Değişiklik" ne kadar yerindeyse, bazı kısıtlamalar dışında canı isteyenin marketten alışveriş yapar gibi silah sahibi olmasının yolunu açan "II: Değişiklik" o derece tarih dışı kalmıştır. "Negatif özgürlük" anlayışının korunmasına tabii ki evet, ama toplumun tepeden tırnağa silahlanmasına neden olan bu serbestliğin kendisi baştan sona negatif!

Unutmadan: Türkiye'de insanların silahlanması Turgut Özal'ın ABD'den cebinde "Amerikan rüyası" ile dönmesi sonrasında bayağı hızlanmıştı. Rahmetli eski Cumhurbaşkanı'nın sevdiklerini memnun etmek için onlara silah hediye ettiğini de hatırlıyorsunuzdur muhakkak...

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’