Chávez’in 28 Şubat’ı
Chávez gazete kupürünü televizyon kamerasına gösteriyordu. Elindeki, bir aile trajedisinin resimli romanı gibiydi. Yanlışlıkla atılan bir bomba, Afgan aileyi toptan yok etmişti. Çocukların cesetlerinin yeraldığı fotoğrafa vurgu yapan Chávez, “şuna bir bakın” diyordu, “bu çocuklar dün sağdı, bugün ölüler”. Ve konuşmasını Amerika’ya seslenerek bitiriyordu: “Teröre karşı terörle savaşılmaz.”
Chávez 21. yüzyıla adım atmış en önemli devlet adamlarından biri. Onun esas önemi, Latin Amerika’da İspanyol sömürgeciliğine karşı bağımsızlık savaşı veren Bolivar’ın yeni yüzyıldaki devamı olması. Chávez kendi liderliğine kadar ABD’nin, Latin Amerika devletleri üzerindeki hoyratça hükümranlık sürme alışkanlığının, önünü almıştı. CIA aracılığıyla içinde vahşi darbeler, korkunç suikastlar, kitlesel tutuklamaların yeraldığı alavere dalavere oyunları, Chávez’le birlikte bitmeye başladı.
Chávez, 1998’de iktidara geldiğinde, kıtayı bütün zenginliğine rağmen iflasa sürükleyen IMF ve Dünya Bankası modellerine karşı çıktı. Bu karşı çıkıştan ilham alan diğer Güney Amerika ülkeleri IMF’nin değil, kendi formülleri üzerinde durabileceklerini gördüler. Chávez’in yaydığı ruh, Güney Amerika’da, anti-Amerikancılığa meyleden sol partilerin birer birer başa geçmesini yardımcı oldu. Ekonomileri yerlerde sürünen Brezilya, Arjantin, Uruguay, Paraguay, Ekvator ve Peru kendilerini toparlamaya başladılar. Brezilya’nın Lula da Silva ve ardından gelen Dilma Rousseff ile birlikte bugün ekonomide gösterdiği performansı anlatmaya gerek yok.
Chávez’in Başbakan Erdoğan’ın bile etkilediğini düşünüyorum: Batı’ya karşı yüksek sesli, dik duruşu önemli bir farklılık ve yenilikti Türkiye siyaseti için. Ekonomi yazarı sevgili Süleyman Yaşar’ın yazılarını okuyorsanız, Erdoğan’ın nasıl IMF politikaları, para piyasalarındaki dayatmalar ve kredi derecelendirme kurumlarının politikalarını boşa çıkardığını bütün açıklığıyla görmüşsünüzdür. Chávez nasıl Güney Amerika için tılsımlı bir isimse Erdoğan da Ortadoğu ülkeleri için tılsımlı bir isim oldu. Bu coğrafyada gördüğü sevgiyi düşünün... Bu insanlar boşuna Erdoğan’dan hoşlanmıyor, onlara bir güven verdi, bir çıkış kapısı sundu, bir umut oldu. Chávez’in de diğer Latin Amerika halkları için anlamı buydu.
Evet... Chávez’e diktatör diyebilirsiniz. Bunun için elinizde yeterince malzeme var. Ancak, Amerika’nın Güney Amerika’daki hükümranlığını kırmış bir bağımsızlık savaşçısı demek için de elinize fazlasıyla malzeme var... Birinden birini tercih etmek ya da her iki yönünü birden görmek size kalmış...Sol, sosyalizm kavramlarına karşı alerjik bir reaksiyon gösterip kurdeşen dökmeye meyilli biriyseniz Chávez’e diktatör der bir kenara atarsınız. Tıpkı dindarlara alerjisi olan kesimlerin, Erdoğan’ı bir kenara atması gibi... Bu sizi tatmin edebilir, sizi sevenleri de tatmin edebilir. Ama bunu yaparken, bu liderin tarihsel etkisini ve yarattığı değişimi tümüyle gözden kaçırırısınız.
Demokrasi ve özgürlük, omzunuzdan sarkan Louis Vuitton çantanızdan kolayca çıkarıp dudağınıza süreceğiniz bir ruj değil maalesef... Özellikle Batı’nın beş sıfır gerisinde bir ülkeyseniz, demokrasiye ulaşmak, çantanızda hazır bulundurmak ve dudağınıza sürmek için sertlik, şiddet, çirkinlik, yasak ve kötülük tünellerinden geçmeniz gerekebilir. Aksi bir örnek var mı bilmiyorum.
Chávez’i biraz daha iyi anlamak için seçimle geldiği iktidardan düşürülmesi için yapılan 2002 darbe girişimine bakmak lazım. Chávez’deki paranoyanın kaynağını daha iyi anlayabilirsiniz belki. Bizdeki 28 Şubat sürecini andırıyor biraz. Her şey medyada başlıyor. Chávez, devletin sahibi olduğu ama özel şirketler tarafından iletilen petrol kaynağı gelirlerini yüzde 80’ini yoksulluktan perişan olan halkın eğitim sağlık vb. ihtiyaçlarına harcamak istiyor. Dünya petrol fiyatlarında kontrol sahibi olmak istiyor. Bu nedenle eski Amerika’nın Bush, Colin Powell çetesi ve CIA başkanı, Chávez’e ateş püskürüyorlar. Hemen medya, ordu ve işadamlarından oluşan bir Venezuela heyeti, Beyaz Saray’a uçuyor. Geri geldiklerinde ise ortalık kaynıyor. Televizyonda Chávez’in deliliğinden, Hitler’e benzediğinden, Castro ile cinsel meseleleri olduğundan bahsediliyor; halk kışkırtılıyor ve sokaklara dökülüyor. Medyanın sonradan deşifre olan her türlü kirli manipülasyonuyla bir darbe ortamı hazırlanıyor. Chávez istifaya zorlanıyor. Yeni bir başkan ilan ediliyor. Bu sırada New York Timesgazetesi ne yazıyor biliyor musunuz: “Venezuela demokrasisi artık diktatör Chávez tarafından tehdit edilmiyor.”
Ancak Chávez’i seven binlerce insan, başkanlık sarayını kuşatıp nöbet bekliyor ve seçimle getirdikleri Chávez’in yeniden başkanlık koltuğuna oturtuyorlar.
İyi uyu Chávez...
twitter.com/ hidirgevis