Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Muş çözüm için umutlu

 

Sokaktaki Muşlu çözüm sürecini destekliyor. Tayyip Erdoğan’ın ve BDP’nin cesaretli çıkışlarını umutla karşılıyor. Endişe de yok değil.

Muş Alparslan Üniversitesi Türkiye’de ilk kez adını koyarak, Kürt Dili ve Kültürü Bölümü kurdu. Başvuran 300 öğrenciden 50’si eğitime başladı.

 

Muş Alparslan Üniversitesi’nin şehirdeki büyük salonuna girdiğimde, kalabalık beni şaşırttı.

Üniversitenin tarihi yeni. Kuruluş tarihi 2007.

Konuşmamın başlığı “Çözüm yolunda Türkiye: İmkanlar, zorluklar ve tuzaklar” şeklinde... 40 dakikalık bir konuşmanın ardından yazılı olarak gönderilen sorulara cevap vermek üzere kağıtları üst üste yığmaya başladım.

Yüzlerce soru kağıdı, binlerce soruyla önümde duruyordu. Tamamını cevaplamaya kalksam bütün geceyi orada geçirmemiz gerekecekti. Karşımdaki topluluk, tüm cevapları dinlemeye hazır görünüyordu, yani salondan çıkmaya hiç niyetli değildi. Soru desteleri, şu yazıyı yazdığım sırada masamda yığılı... Yeniden karıştırıyorum. “Şimdiye kadar hiç bu kadar soru ile karşılaşmamıştım” diyorum kendi kendime.

Soruları tasnif ettim: İyimser olanlar, umutlu olanlar bir yana dizildi; endişeli olanlar diğer yana.

“Hocam, bir yandan barış görüşmeleri sürerken, bir yandan operasyonlar durmadan devam ediyor. Bu durum çözüm görüşmelerini sabote etmez mi?” - Endişeli sorulardan birisi buydu.

Bir başka değerlendirme: “Hepimiz bu süreci takip ediyoruz, sürece tam anlamıyla destek veriyoruz...”

Bütün bunlar, karşımdaki topluluğun değişik siyasi eğilimlerde olduğuna da işaretti. Muş‘ta son seçimlerde dört milletvekilliğinin ikisini AK Parti, ikisini de BDP’nin desteğiyle seçime giren bağımsız adaylar kazandı. BDP milletvekili Sırrı Sakık’ın ailesinin burada güçlü olduğunu öğreniyoruz.

Eski PKK militanlarından Şemdin Sakık’ın kentte 12 Eyül öncesinde ülkücülerle yaptığı silahlı çatışmalara ilişkin efsaneler anlatılıyor.

Belediye seçimlerinde ise merkez belediyeyi AK Parti, çevre ilçelerin tamamına yakınını BDP kazandı. “Kırlar BDP’nin, şehir AK Parti’nin” şeklinde bir özet yapılabilir. Bir soru kağıdı daha çekiyorum: “Sizce Kürtlerin kendilerini kabul ettirmesinin sebebi, siyasal mücadele mi, yoksa silahlı mücadele mi?” Bu; Diyarbakır’da da, Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde de, sık sık tartışma konusu olan bir nokta.

Endişeli bir soru daha: “Kürtlere; Kurtuluş Savaşı sırasında 1921 Anayasasındaki 11 maddeyle ve sonrasında Atatürk’ün İzmit basın toplantısında(1923) özerklik sözleri verilmiş ve aldatılmışlar. PKK de 1999’da sınır dışına çıkarken bir sürü kayıp vermiştir. Hala aydınlatılmamış bir Roboski katliamı var. Bu kadar olay gerçekleşmişken Kürtlerin bu sürece inanmaları ne kadar beklenebilir?”

Sorular soruları izliyor. Bütün dikkatini “süreç” üzerinde toplamış ve değişik eğilimlerden Kürtler var karşımda. AK Parti yöneticileri, CHP İl Başkanı dahil tüm yöneticiler, BDP’liler ve üniversite topluluğu, soru üzerine soru soruyor.

Muş, tam anlamıyla bir Kürt kenti olmakla birlikte, MHP’lilerin, Büyük Birlik Partili’lerin de etkinlik gösterebildikleri bir yer. Son seçimlerde, CHP ve MHP birbirine eşit sayılabilecek miktarda (7 bin civarında) oylar aldılar.

Salondan en çok alkışlanan ve değişik eğilimlerden Kürtlerin desteğini alan sözlerim şunlar oldu: “ Çözüm karşıtlarının en büyük gerekçelerinden birisi, 50 bin insanın bu çatışmalarda yaşamını yitirmiş olması. Bunun hesabını kim verecek diyorlar. Halbuki hepimiz biliyoruz ki, bu 50 bin kişinin yaklaşık 45 bini Kürt çocukları. Yaşamını yitiren güvenlik güçleri, korucular içinde de yarıdan fazlasının Kürt olduğu bir kayıptan söz ediyoruz. Kürtler acılarını gömüp barış istiyorlar.”

 

Muş ovası ve beyaz dağlar

Muş‘ta havaalanında bizi üniversitenin Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Doçent Abdullah Kıran karşıladı. Biraz dinlendikten sonra şehre 10 kilometre uzaklıktaki tarihi Murat Köprüsü’nü görmeye gittik.13.yüzyılda Selçuklular tarafından Murat nehri üzerine yaptırılan köprü, Muş’un (yakın) tarihinde önemli bir yere sahip. 1915 Ermeni Tehcirinden, 1990’lı yıllarda Yeşil kod adlı ünlü JİTEM elemanının cinayetlerine kadar bir çok acı olaya tanıklık etmiş bir köprü bu... Yeşil’in bir çok aydını kaçırıp bu köprünün yakınlarında infaz ettiği biliniyor. Yine bu köprü, PKK’lıların geçmesine engel olmak amacıyla, o tarihlerde havaya uçuruldu ve geçtiğimiz yıllarda yeniden tamir edildi.

Köprüden sonra, “eski Muş” olarak bilinen Muş kalesine doğru yola çıktık. Yolda, kentin tanınmış fotoğrafçılarından gazeteci Adem Sönmez bize katıldı.

Kaleye doğru tırmandıkça karlar ve çamur içiçe geçiyordu. Muş, doğası muhteşem bir kent. Çevresi dağlarla kaplı ve göz alabildiğine verimli bir ova bu tabloya ekleniyor. Ancak ne yazık ki bir çok kentte olduğu gibi burada da düzensiz yapılaşma had safhada. Sevimsiz bir çirkinlik her yeri sarmış.

Eski bir evi gösteriyor Adem Sönmez: “Türkücü Muazzez Türüng’ün doğduğu ev.” Biraz ilerliyoruz, yazar Tahsin Saraç’ın doğduğu eski bir Muş evini gösteriyor. Sokakta, İttihat Terakki’nin beş kurucusundan biri olan Abdullah Cevdet’in torunuyla karşılaşıyoruz. Aslen Arapgirli bir Kürt olan Abdullah Cevdet’in ailesi Muş‘a yerleşmiş ve yıllarca Muş’ta yaşamış.

 

Yeni üniversite kampüsü

Muş Alparslan Üniversitesi’nin dinamik ve çalışkan bir ekibi ve rektörü var. Prof.Nihat İnanç ve arkadaşları ellerindeki imkanları son derece verimli kullanarak şehre 15 kilometre mesafede, bir üniversite kampüsünün inşasına girişmişler.

Şehirdekilerle karşılaştırırsak üniversitenin binaları; modern mimarinin imkanlarını da iyi kullanan estetik açıdan göze hoş gelen kullanışlı. Dersliklerin hepsinin açıldığı “cam koridor” olarak tanımlanan ışıklı bölüm, kar manzaralarının ortasında çok etkileyiciydi. Muş, dindar ve bu anlamda muhafazakar bir şehir. BDP’nin ortaya çıkışı ve 30 yıldır süren Kürt isyanı, muhafazakarlığı epeyce kıran bir etki yapmış olsa bile, yine de etkin bir muhafazakarlıktan söz edilebilir.

Üniversitenin kurulması ve toplumsal yaşama katılmasıyla birlikte, bu tablonun, kadınların hayata katılımı açısından değiştiği belirtiliyor. Üniversitedeki kız öğrenci oranının yüzde 40’lara ulaşması, bölge açısından bir mucize sayılabilir. Daha önce okula gönderilmeyen; maddi koşulların imkansızlığı yüzünden evlerinde oturan ya da evlendirilen kız çocukları, kente üniversite kurulmasıyla birlikte okuma imkanı elde etmişler.

Konferansın ertesi günü, sabah, kampüsteki bir derse katılmak amacıyla, İpek Çalışlar’la birlikte okula gittik. 60 kişilik bir sınıfta öğrencilerin sorularını cevapladık. Bir süre sonra, konuşmalar, “kadın erkek eşitliği” yönünde ilerledi.

İpek, 8 Mart nedeniyle üniversitede yapılacak bir toplantının ilanına dikkat çekti; kadın sorununu tartışmak için düzenlenen panelin konuşmacılarının tamamı erkekti. Sınıftaki kız öğrenciler de bu eleştiriye katıldı. Derken erkek öğrenciler devreye girdiler ve bir anda tartışma alevlendi.

Tartışma sırasında, kadın-erkek ilişkilerinin, kadınların hak ve eşitlik taleplerinin bölgedeki yakıcı sorunların başında geldiğini bir kez daha gördük. Kızların üniversitelerde taleplerini dile getirme fırsatı bulmaları, süregelen sessizliği bozmuş. Üniversitede öğrenciler arasında kız öğrenci oranı nispeten yüksek, ancak bu oran ne yazık ki akademik tabloya yansımıyor. Kadın öğretim üyesi sayısı neredeyse yok denecek düzeyde.

 

Ticaret Odası Başkanı ve SHP il Başkanı

Bir akşam yemeğini, Muş CHP İl Başkanı İsmail Adanur’un evinde yedik. Bir gün de şehrin sokaklarında dolaştık. “Devrim Kahvesi”ne oturunca siyaset meydanı açılmış oldu. Talip Devrim, yıllarca DYP merkez ilçe başkanlığı yapmış. Ticaret odası başkanlığını yürütmüş bir yerel siyasetçi. Bedrettin Ökmen, 1991-1995 yılları arasında SHP İl Başkanı. Nimetullah Demirtaş Muş‘un Korkut ilçesi eski belediye başkanı. Hasan Fırat, eski Muş milletvekili Alaattin Fırat’ın yeğeni.

“Kürsü” adı verilen taburelere oturuyor, çaylarımızı yudumlarken sohbeti sürdürüyoruz. Herkes Tayyip Erdoğan’ın “çözüm” konusundaki cesaretli siyasetini destekliyor. “Muş umutlu diye yazın Oral bey” diyorlar. SHP’li Ökmen CHP’nin son günlerdeki çıkışlarından kaygılı. Kılıçdaroğlu neden böyle davranıyor diye soruyor. “Ergenekon en çok bize zarar verdi. Bu nedenle çözüm daha çok bize gerek” diyorlar. “Allahını seven barışa destek versin” çağrısında bulunuyorlar. “Muş‘un bir yüzü umutlu, bir yüzü bekleyişte” diyebiliriz.

Muş, bekliyor. Çözüm istiyor...

 

ÜNİVERSİTE SALONUNDA KONFERANS

Muş Alparslan Üniversitesi’nin düzenlediği “Çözüm yolunda Türkiye: İmkânlar, zorluklar ve tuzaklar” başlıklı konferans kalabalık bir kitle tarafından izlendi. Salondakiler yüzlerce soru sordular. Kimi endişeli, kimi umutlu, kimi de meraklıydı. Toplantının sonunda, üniversitenin rektör yardımcısı Ekrem Atalan, konuşmacı Çalışlar’a toplantının anısına bir plaket verdi. Muş’a 10 km uzaklıktaki Murat Köprüsü (sağda) birçok tarihi olaya tanıklık etmişti. 1915 Ermeni tehcirinden, Yeşil’in cinayetlerine kadar...

 

Ermeniler ve Muş

MUŞ, “1915 Tehciri” öncesinde Ermeni nüfusun en yoğun olarak yaşadığı şehirlerden birisi. Bazı hesaplara göre kentin yüzde 60’ı Ermeni’ymiş. Hâlâ bir çok Muşlu aile içinde Ermeni gelinlere, anneannelere, babaannelere rastlamak mümkün. Onlarla tanışıp konuşma olanağı bulduk. Geçmişte kimliklerini gizleyen Ermenilerin bir bölümü artık kendi kimlikleriyle yaşamayı tercih ediyor. Türkiye’deki değişime paralel olarak bazıları, kendi geçmişlerine sahip çıkıyor ve dünyanın değişik yerlerine dağılmış akrabalarının peşine düşüyor. Bize Agos gazetesine iletilmek amacıyla bu tür arayış içindeki insanlardan mektup verenler oldu. “Ben Müslümanım ama aynı zamanda Ermeni’yim” diyenler camilerde saf tutmaya devam ediyor. Bazıları da dinen de geçmişlerine bağlı kalmayı seçiyor.

 

Kürt dili ve kültürü bölümü

MUŞ Alparslan Üniversitesi Türkiye’de bir ilki gerçekleştirmiş ve Doç Abdullah Kuran’ın da içinde bulunduğu bir ekiple Kürt dili ve kültürü bölümünü kurmuş. Diğer üniversitelerde daha önce kurulan bölümler “yaşayan diller” adı altında kurulduğu için bu bir ilk. Üç günlük bir ilanla 300 öğrenci başvuruda bulunmuş. Bunun ancak 50’sini kabul etmişler. Yüksek lisans olarak düzenlenen bu bölüm Kürtçe öğretmeni yetiştirecek. Yapılan başvurulardan bölgede Kürtçe öğrenimine yönelik büyük bir merak olduğu da ortaya çıkmış.

 

Ahlat ve Bitlis

Üniversiteden çıktık ve silme bir kar beyazlığı altındaki Muş Ovası’ndan Van Gölü’ne doğru yola devam ettik. Tüm heybetiyle küçük Nemrut belirince durup hatıra fotoğrafı çektik.

Sonra Tatvan. Van gölünün öteki kıyısı… Tam 43 yıl önce, 1969’un Aralık ayının son günü, Tatvan iskelesinden feribota binip dört saatlik bir yolculukla Van’a gitmiştim. O zamandan bu yana ilk gelişim. Her şey tarih olmuş.

Tarih ise olduğu gibi duruyor. Ahlat’a gittik. Antik kent ve mezarlık koruma altına alınmış. Kalenin içini gezdik. Selçuk döneminden kalan mezar taşları ve kümbetlerle tarihi bir değere sahip olan bu şehir, günümüzde, “bastonculuk geleneği” ile anılıyor. Bitlis soğuktan donmuş. Yerler buz tutmuş. Şehir karlar altında. Bir yamaç üzerine kurulu olan bu şehir, “eski Bitlis evleri”yle de dikkat çekiyor.

Bitlis’e el atılsa, Mardin gibi bir cazibe merkezine dönüşebilir. Bitlis Eren Üniversitesi, Lacoste firmasının temsilcisi Eren ailesi tarafından kurulmuş. Sonuç olarak Bitlis orada ve ilgi bekliyor. Kentin zenginleri, şehrin yeniden ayağa kalkması için harekete geçmeliler....

[email protected]

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’