Pekeke dedin-demedin
Kürt siyasi hareketi ve tabanının en yetkili isminden en gencine Pekeke dedin / Pekaka dedin hakiki olarak mesele yapılır.
Kandil’de belirgin hiçbir özelliği olmayan bir çayırlık alan. Basın toplantısı bitti. KCK ve Kongra-Gel liderleri Murat Karayılan, Zeki Şengali ve Hacer Zagros gözden kayboldu. Türkiye’den gelen gazetecilerden birinin yanına bir gerilla sokuldu. “İyisiniz, hoşsunuz da... Niye Pekaka diyorsunuz? Bizim partimizin adı Pekeke’dir. Pekeke deyin.”Gazeteci arkadaşımız, kelime kullanmak yerine şaşkın bir gülümsemeyle cevap vermeyi yeğledi.
Aradan saatler geçti. Kandil’in yine belirgin hiçbir özelliği olmayan bir yerinde yemek masasına oturulmuş. Murat Karayılan bir gazeteciye (hayır, onunla röportaj yapanlardan biri değil, sonradan katılan bir meslektaş) şöyle sitem etti: “Sen de Pekaka diyorsun. Bizim dediğimiz gibi değil, devletin uygun gördüğü gibi çağırıyorsun bizi. Üstelik de Kürtsün.” Gazeteci cevap verdi: “Bu tür şeyleri çoktan aşmış olduğunuzu biliyorum. Böyle demenize şaşırdım.”
***
Ben hiç şaşırmadım. Kürt siyasi hareketi ve tabanının en yetkili isminden en gencine Pekeke dedin / Pekaka dedin hakiki olarak mesele yapılır. Bayağı zamandır. Örneğin, gazetelerin yazım kurallarıyla ilgili tutumunu bilmeyenlerden çok işitmişimdir: “Niye Pekaka’lı yazıyorsunuz, Pekeke’li demeniz lazım? Bunu demeden, Kürt sorunu hakkında yazmayın, okumayacağız!” Ben de “Cumhuriyet gazetesi Pekeke’li yazıyor, beğeniyor musunuz onları? Demek ki nasıl yazdığında değil, ne yazdığında” filan diye başlıyorum cevabıma. Ve kısaltmaların nasıl kullanılacağı, buna göre apostroftan sonra gelen ekin nasıl okunup yazılacağı gazetenin benimsediği ve köşe yazısından her tür habere sirayet eden kurallardan söz ediyorum. Bu tür kuralların Batı basınında ne kadar daha rijit olduğunu anlatıyorum.“Ayrıca” diyorum, “insanın kulağı Pekaka diye duymaya alışmış, azami dikkat göstermeyince ağzı da kayıyor. Pekeka, Pekake filan gibi manasız ses birliktelikleri de çıkıyor, bunlara bu kadar takılmayın”. Tabii boşa anlatıyorum. Takılıyorlar ve takılmaya devam edecekler. Çünkü bu bir sembol ve özellikle müzakere sırasında incir çekirdeği gibi görünen bu tür semboller süreci tıkama ve açma gibi işlevler görebiliyor.
***
Çatışma çözümü konusunda uzman sayılan, IRA barışının beyni Jonathan Powell anlatmıştı: “Hayırlı Cuma Anlaşması’nı imzalamışız. Her şey iyi gidiyor. Barışın kalıcı olmasıyla ilgili umut verici emareler var. Fakat o da ne! Bir anda İrlanda’da Cumhuriyetçiler ve Unionist’ler arasında bir şapka tartışması başladı. İrlanda polisinin şapkasında taç sembolü yer alacak mı almayacak mı? Konu bu. Tony (Blair) ve ben bu tartışmanın bu kadar büyümesine akıl sır erdiremiyoruz.Cumhuriyetçiler, İngiliz monarşisine bağlılığın sembolüdür diye polisin şapkasında katiyen tacı andıracak bir grafiği dahi kabul etmiyor. Karşı taraf da tam bu bağlılığın sembolü diye illa ki istiyor. Bu tartışmanın bana öğrettiği şey şu oldu: Çok saçma, küçük ve önemsiz gibi görünen bu tür sembol krizlerini önemseyin. Niye diretiyorlar diye üstten bir tavırla eleştirmeyin. Toplumun algıları pozitif veya negatif yönde bu tür sembollerle oluşur, unutmayın.”
On yıllar süren savaşların elbette bu tür yapıtaşları, tanıma şifreleri var: Sen devletin şablonunun dışına çıkabiliyor musun yoksa her türlü anlama yolunu tıkayan terörist tanımına mı sığınıyorsun? Pekeke diyorsan, iki satır bi lokma bizi anlıyorsun, demiyorsan bizi bilmiyorsun... Bu kadar basit olabilir mi demeyin, bazen basittir de hakikaten.
Dil değişiyor ve değişmeye devam edecek. Hem de iki taraflı. Mesela, geçen haftalarda Özgür Gündem yazarı Ferda Çetin’le konuşurken şöyle demişti: “Biz de Kürt basını olarak dilimizi değiştirmeyi konuştuk. Artık bir küçümseme ibaresi olarak kullandığımız TC’yi kullanmamayı düşünüyoruz.” Artık bazı bariyerleri yıkma, kalıpları kırma ve bunlar için otoritenin onayını beklememe zamanı. Sembollerin kıymetini bilip hayra çevirme zamanı.
NOT: Ayrıca herkes nasıl çağrılmak isteniyorsa öyle çağrılmalıdır. Prensip olarak. O yüzden, ilk talep ettikleri günden itibaren ben hep AK Parti derim. Mesela yani.