Süreç İstanbul
Türkiye’nin Güneydoğu, İran’ın Yakınbatı, Suriye ve Irak’ın Kuzey dedikleri, Kürtlerin Kurdistana Bakur (yahut Bakurê Kurdistanê) olarak bildğimiz bölgede yaşayanların yoğun isteği ve merakı üzerine sürecin İstanbul’da nasıl algılandığını gözlemlemek için bir haftalığına işimden gücümden feragat ederek İstanbul’da bir takım temaslarda bulundum.
Pilotun iniş anonsu yapmasıyla birlikte uçağın penceresinden ilk gördüğüm, toprağa serpilmiş bir ışık ağı gibi görünen İstanbul’un sürece dair umudu oldu. Yakamoz, sürecin ışıktan yolu gibi görünüyordu. İstanbul, ayı ayağımıza sermişti…
İnince, adet olduğu üzre, twitter’dan yer bildirim yapmam gerekiyordu. Ucuzluğundan dolay genelde Anadolu yakasını kullanıyor, “i am @ ‘dersim celladı’ havalimanı” yazıyordum. Ne yazmam gerektiği konusunda etraftan iki üç kişiye sordum; biri “i am at ‘olmasaydın olmazdık’ havalimanı”, diğeri “i am @ ‘sarı saçlım mavi gözlüm’ havalimanı” yazmamı söyledi. Sürece dair memnuniyetsizlikleri yüzlerinden okunan iki Kemalist’in arasında kalmıştım, imdadıma “İstanbul İslamcısı” bir Kürt yetişti ve “i am @ ‘millî diktatör’ havalimanı” yazmamı söyledi, süreç hatırına üçünü de kırmadım…
İlk akşam İstiklal Caddesi’nden geçmek zorunda kaldım, süreç çok yaramış buraya, iki ayda epey canlanmış şehir, İstiklal’de kendini Fransa’da hissediyorsun desem yeridir (meraklısına not: Fransa’ya hiç gitmedim)…
Ertesi gün Fatih Camii’ne gitmek için yola koyulunca başbakan Erdoğan’ın “üç de yetmez beş tane” kampanyasına hak vermedim değil, İstanbul'da Türkler bildiğin azınlık olmuş: Dolmuşta 3 Arap, 2 Afrikalı, 2 Kürt, 1 de Türk vardı ve orta yaş şoför bu durumdan oldukça rahatsız görünüyordu.
Malum, bu ara çözüm karşıtlarının iki sembolü bayrak ve TC. Cami bahçesine asılmış bayrakları görünce ‘Fatih Camii de mi sürece karşı lan!’ diyesim geldi. Şaşkınlığımı gideren arkadaşım bayrakların kutlu doğum etkinliklerinden kalma olduğunu söyledi.
Fatih Camii’nden çıkışta MHP’nin duvarlara astığı afişi görünce “MHP sürece destek vermiyor” diyenlere acıyla güldüm. MHP Fatih İlçe Teşkilatı, Türkiye’nin kirli tarihi ile yüzleşmesi gerektiğine ikna olmuş ve duvarlara üzerinde “beni yıka” yazan siyah bir Türkiye haritası yapıştırmış.
Fatih Atpazarı’nda sabah akşam çözüm süreci konuşuluyor. Başta “Atanamayan Ebuzerler” olmak üzere herkes memnun ve umutlu… Ben ayrılırken Beyrut ve Eski Kafa’da geri çekilme esnasında Atpazarı eşrafından müteşekkil bir gözlem komisyon kurulması tartışması vardı, bugün sordum hala tartışılıyormuş…
Süreçten pay kapmaya çalışan Sözcü, TC Sözcü olmuş tiraj arttırıyor ve “bir avuç azgın azınlık” her yere TC yazıları asıyor, üzerinde TC yazan, Atatürk ve bayraklı kartpostallar satıyorlardı. Anlayacağınız, bu adamlar savaş varken de, barışırken de para kazanmasını biliyorlar.
Çözüm süreci İstanbul’a ekonomik canlılık da getirmiş: Abdestli abdestsiz kapitalistler o fuar senin bu anlaşma benim geziyorlar. Süreci yakından takip etmeyen çok az kesimden biri evsiz çocuklar. Bir “sokak çocuğu”na “süreç nasıl?” diye sordum, “Abê bız kendımız olmışız süreç abê” dedi, dedim ya yakından takip etmiyorlar. Ama kâğıt toplayıcıları işlerin açılmasından memnun…
Türkiye’deki Afrikalılar saat, Ukraynalılar el yapımı hediyelik eşya ithal ediyorlar... Bir Afrikalıya çözüm süreci hakkındaki düşüncelerini sordum, "abi saat 15 ama sana 10 oluu" dedi, umudu yüzünden okunuyordu... Dede yapımı hediyelik eşya satan iki Ukraynalı süreçle ilgili "Türkiye artık Ukrayna için model ülke, ama bizim modeller daha güzel" dedi...
Kitap müzayedesine gittiğim sahaf hiç bu kadar verimli bir sezon görmediğini söylüyordu. Silahların gölgesinde kitap değil gazete okunuyormuş, bu süreçle birlikte gazetelerin tirajı düşecek, kitap satışları artacakmış. Geçen sene 2 liradan sattığı korsan Suç ve Ceza’yı bu sene 4 liradan satabileceğini umuyordu, umduğuyla bıraktım onu…
(Normalde İstanbul’a her gidişimde yağmur götürürdüm, bu sefer süreç nazara mı geldi ne OHAL götürmüşüm. 1 Mayıs günü Taksim meydanına giden bütün deniz, hava ve kara yolları kapanmış, Kürdistan’da depoya kaldırılan gaz fişekleri İstanbul’a takviye edilmişti. Hamdolsun İstanbul valimiz, süreci provoke etmek isteyen işçi görünümlü çözüm karşıtlarını alana almayarak büyük bir hayra vesile oldu. Neyse ki ayağımın uğursuzluğu uzun sürmedi, ertesi gün İstanbul sürecin ferahfeza iklimini kaldığı yerden yaşamaya devam etti.)
Gitmişken Kocaeli’ye de uğradım; çözüm süreci ile birlikte insanların yüzlerine fer, işlerine bereket gelmiş. Sanayiden gelen sesler işlerin yolunda gittiğini gösteriyor, denizden esen rüzgar insanın barışa olan umudunu pekiştiriyor, Diyarbekir’deki jet sesleri burada yerini martıların sesine bırakıyordu…
Marmara’daki bu olumlu hava Kürdistan’a da sirayet etmişti. Soyadını Zozanî olarak değiştiren Hakkarî milletvekili ‘Bu ülkenin bayrağını ancak ve ancak biz koruyabiliriz’ ifadelerini kulanmış, bu ifadeler yurdun batı yakasında ikindi rüzgârı gibi hoş bir etki bırakmıştı. Bölgeden okuduğum bir röportaja göre ise ben ayrıldıktan sonra sürece destek yüzde 99,9’a ulaşmış, Kürtlerdeki temkin hali yerini temkinlileri fitneci olarak mahkûm etmeye bırakmış, süreç temkine dahi yer bırakmayacak noktaya evrilmişti…
Ezcümle; Posta gastesi şairlerinden endişeli bir kemalistin “Atatürk’üm Kalk” şiiri bile barışın önünde duramıyor artık: Barış, Posta gastesinin şairlerine rağmen gelecek!