Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Su savaşlarının yoksul kurbanları

 Afganistan komşusu Pakistan’la sorunlu. Fakat Afganlar tek sorunlu komşularının o olmadığını geçtiğimiz hafta bir kez daha hatırladı.

Cumartesi’yi Pazar’a bağlayan gece Afganistan-İran sınırında neler yaşandığını kimse tam olarak bilmiyor. Bilinen tek şey, düzinelerle Afgan’ın kurşun yaralarıyla bölgedeki hastanelere kaldırılmış olduğu ve onların anlattığı. Buna göre, 200-300 civarında yoksul Afgan köylüsü, kaçak işçi olarak çalışmak üzere sınırı geçmeye çalışırken İran polisinin ateş açtı. 10 kişi öldü, birçoğu yaralandı, 89 kişiden hâlâ bir haber alınamadı, diğerleri de ülkelerine geri kaçtı. Olayın ardından Farah vilayeti yetkilileri, 21 kişinin de İran polisince gözaltına alındığını öne sürdü.

Afganistan’da iş bulmak neredeyse olanaksız olduğundan, yıllardan beri Afganların İran’a geçip kaçak işlerde, özellikle de inşaatlarda çalıştığı biliniyor. Fakat bu kaçak göçmenlerin sınırda vurulmasına bugüne kadar pek rastlanmadı.

İran yetkilileri olayı önce yalanladı. İran Sınır Birlikleri Komutanı General Hamid Şerefi, Tahran’da yaptığı bir açıklamada, “araştırmalarımıza göre, böyle bir olay olmamıştır” dedi ama hastaneye kaldırılan yaralıların kim olabileceği konusunda bir açıklama yapmadı. Zaten iki gün sonra da gözaltına alınan 27 kişiyle birlikte beş de cenazeyi Afganistan’a iade etti.

İran polisinin sınırda yoksul işçileri katletmesi, Afganistan’da büyük protestolara yolaçtı. Farah eyaletinde yüzlerce gösterici sokakları doldurdu. Nimroz’da da binlerce Afgan “İran’a ölüm” sloganları atarak yürüdü.

İran Büyükelçisi’ni makamına çağıran Afganistan Dışişleri Bakanı Zalmay Resul da olayı portesto etti ve açıklama talep etti. Fakat Afgan hükümeti bir yandan Tahran’ı kınarken, diğer yandan da, kaçak işçilerin vizesiz, pasaportsuz İran’a geçmelerine izin veren sınır görevlilerini görevden alarak, olayda kendi sorumluluğunu da bir anlamda kabullendi.

Ufak gibi görünen bu olay, Afganistan’da hassasiyetle izleniyor. Çünkü Afgan yetkililer birkaç yıldan beri İran’ın ciddi şekilde Taliban’a destek vermeye başladığından, hatta Taliban adı altında doğrudan Afganistan’a saldırılar düzenlemeye başladığından yakınıyor. Bunun arkasında da İran’ın siyasi ve ekonomik çıkarlarının yattığını öne sürüyor.

Gerçekten İran, Kabil ile ABD arasında, Amerikan askerlerinin gelecekte de Afganistan’da kalmasına kapıyı aralayan stratejik işbirliği anlaşmasının imzalanmasından sonra komşusuyla ilişkilerini gerginleştirdi. Ayrıca, yıllarca pek bir güvenlik sorunu yaşanmayan İran sınırındaki bölgelerde olaylar tırmanmaya başladı. Afgan yetkililer bu olayların İran ile Afganistan arasında yaşanan su kavgasıyla ilişkili olduğu kanısında.

1976 yılında inşa edilen Selma Barajı’nın İran’ı her zaman rahatsız ettiği belirtiliyor. Yıllar süren savaş süresince bu baraj büyük ölçüde tahrip olmuştu. Son yıllarda Afganistan barajı onarmaya çalışıyor. Fakat “Taliban”a bağlı oldukları öne sürülen silahlı saldırganlar bu çalışmaları devamlı engelliyor. Hatta bu nedenle iki gün önce Afgan ordusunun özel timleri, bölgeden sorumlu İtalyan askerlerinin desteğinde barajın çevresini denetim altına aldı.

Aynı şekilde, daha güneydeki Nimroz vilayetinde İran sınırına yakın bir bölgedeki bir başka baraj şantiyesi de yaklaşık bir yıldan beri, sık sık “Taliban” saldırılarına maruz kalıyor. Saldırılar sonrası yakalanan saldırganlar arasında İranlıların bulunduğu dikkat çekiyor.

İran’ın Afganistan’a gizli-kapaklı bu müdaheleleri Afgan halkında da öfke yaratıyor. Bu öfke daha çok Kabil’deki hükümetin işine yarıyor. Afganlar Pakistan ve İran’dan ülkelerine yönelik ciddi bir tehdidin varlığına inandıkça, merkezi hükümete ve özellikle de Afgan ordusuna destek de artıyor.

Bu nedenle olacak, hem Taliban, hem de İran’la arasının hiç de kötü olmadığı bilinen Gulbuddin Hikmetyar’ın Hizb-i İslami örgütü yayınladıkları bildirilerle İran’ı kınadı. Her iki örgütün de, hükümetin resmi açıklamalarına çok yakın ifadeler kullanarak, “Afgan işçiler sınırı kaçak geçmiş olabilir ama onları durdurmanın başka yolları da vardır” demesi dikkat çekti. Hatta Taliban İran’ı insan haklarını çiğnemekle de suçladı.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’