Bıyıklı basın, bunu da yazın
Dünyanın neresinde olursanız olun, kadın gazetecilerin statüsü, geride bırakılmışlığı ve bunun o ülkelere maliyeti aynı.
Güney Afrika’dan Ferial Haffajee, Ürdün’den Jumana Ghunaimat ve Türkiye’den ben... Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) Dünya Kongresi’nde aynı panelin yolcusuyuz. ‘Cinsiyet Devrimi: Kadınların Medyadaki Rolü’. Dinleyicilerinden gelen soru ve yorumları da katınca ortaya çıkıyor: Dünyanın neresinde olursanız olun, kadın gazetecilerin statüsü, geride bırakılmışlığı ve bunun o ülkelere maliyeti aynı. Bu dertle ilgili kafa patlatan kadın gazetecilerin bulduğu çözüm önerileri de... Şöyle sonuçlar çıktı:
Gazeteciliğin temel görevlerinden biri, stereotiplere meydan okumaktır ve bu konuda kadın gazeteciler çok daha başarılıdır.
Güçlünün canını sıkan, tezgâhını bozan, statükoyu sarsan haberleri bulup çıkarmak, yazmak ve yayımlamak konusunda kadın gazeteciler çok daha cesurdur.
Erkek egemen medyanın seksist dili son derece bulaşıcıdır. Kadın gazeteciler buna bağışık değildir. Medyadaki kadınlar bir noktadan sonra ciddiye alınmak için erkekleşmeye başlar. Bu da bir haberi tüm yönleriyle, farklı bir yoğunluk ve derinlik içerisinde verme doğal becerisini içeren kadın bakışını öldürür. Dolayısıyla medyada çalışan kadın sayısından çok, o kadınların hangi pozisyonlara çıkabildiği yahut ne tür bir dili benimsediği daha önemlidir.
LGBT hakları, azınlık hakları ve kadın hakları bir bütün olarak savunulmalıdır. Çünkü tüm bu grupların haklarını gasp eden aynı zihniyettir. Yani: Beyaz, heteroseksüel, orta yaşlı, sekteryan erkek zihniyeti.
* * *
Çözüm ne? Şahsen küçültücü bir yanı olduğuna inandığım için yıllarca kadın kotası meselesine çok sıcak bakmadım. Bana eşit davranılması için ayrıca bir kanuna niye ihtiyaç duyulsun... Filan gibilerden. Fakat sonuç olarak bu yüzyılda da böyle bir baskı unsuruna ihtiyaç var belli ki. Bir de halihazırda medyada çalışan kadın gazetecilerin yeni gelenlere yol gösterici olmayı iş edinmesinin öneminden söz ettik. Ancak bu şekilde kadınların rahatsız olmayacağı bir medya mümkün olabilir. Diye karar verdik.
* * *
Rahatsızlık verici ortam derken sadece sözlü tacize uğramak, zalim şakalara maruz kalmaktan söz etmiyorum. Bazen ortama öyle ağır ve kesif bir hava siner ki feminen bir hücrenin yaşaması olanaksızdır. Bunun bir örneğini Başbakan’ın ABD gezisini izleyen Hürriyet’in Washington temsilcisi Tolga Tanış yazdı: “Beyaz Saray görüşmesi öncesi bir lokantaya gittik... Masadayken bir baktım 20 balta yan yana dizilmiş oturuyoruz. Bir tane kadın yok. Sonra Ahmet Davutoğlu geldi masaya. Sonra MİT Müsteşarı geldi. Onlar da katıldı erkek muhabbetine. Konuşuyorlar, anlatıyorlar. Şimdi Ankara’da çalışan bir kadın gazeteci olduğunuzu düşünün. Ve her akşam Ankara’nın kebapçılarında aynı manzaranın farklı hükümet temsilcileriyle döndüğünü hayal edin. Nasıl rekabet edeceksiniz o masadaki erkek gazetecilerle? ... Bir de şu kafa tokuşturma meselesi var. Muhafazakârların alametifarikası oldu anladığım kadarıyla... İnsanın gözünü tırmalayan bu işler, kadınların o resme girmelerini de daha zorlaştırıyor zaten. Sadece estetik dışı değil acayip de maço bir görüntü çünkü.”
* * *
İki hayati soru var: BİR. Memlekette özgürlük seviyesi nasıl bu hale geldi? İKİ. Türkiye basını, tarihinde görülmemiş bir kararlılıkla ve hiç de gocunmayarak nasıl mesleğin hakkını veremez hale geldi? İki sorunun cevabında da bıyık var. Bıyıklı devletin bıyıklı medyası. Sonuç bu. Kadınların söz sahibi birer birey olarak barınmasını o ya da bu şekilde zorlaştıran bir ülkede gerçek bir demokrasi olmayacağı gibi, öyle bir medya ortamında da gerçek gazetecilik yapılamaz. Yaşadığımız tam olarak budur.