Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Sessiz first lady: Nazmiye Demirel

 

Eleanor Roosevelt Amerikan “First Ladies” (Başkan Eşleri)tarihinde özel bir yere sahiptir. 1940 yılında demokrat parti kongresinde kürsüye çıkmış ve şakır şakır konuşma yapmıştır. Bu anlamda bir ilktir. Üstelikkocası Franklin o zaman henüz başkan adayıydı... Bunu yapmak her babayiğidin harcı değildi tabii... Dile kolay; kadın hakları konusunda çok az yolun alındığı, erkeklerle pek çok konuda henüz eşitliğin sağlanamadığı yıllardı o yıllar...

Evet, Eleanor Hanım’ın bir başkan eşi olarak ne kadar dominant olacağı, daha o gün belli olmuştu. Bu özelliği nedeniyle hakkında lezbiyen söylentileri bile çıktı.

Bu hanımefendiden sonra baskın karakterli başka first lady’ler de geldi geçti. Jackie Kennedy, veNancy Reagan gibi isimler çok gözde oldular. Ancak bu ikisi de aslında kocalarının gölgesinde kaldılar. Onlar daha çok sosyal konular üzerine çalışıyorlardı. Eski bir film yıldızı olan Nancy uyuşturucu kullanımı konusunda kampanyalar yürüttü. Jackie deseniz çok iyi eğitimli, süsüne püsüne düşkün, vitrinde iyi duran bir isimdi... O da sosyal işlerle ilgilendi... Hani bizim yerli first lady Semra Özal’ın papatyalarıyla yaptığı türden işler.

Ancak Jackie’nin bu moda deliliği şu anki first lady Michelle Obama’ya da ilham verdi. Michelle de biliyorsunuz ki giyimiyle kendinden çok söz ettiriyor. Seçtiği fazlasıyla dikkat çekici renkler, omuz estetiğini ön plana çıkaran hani epeyce de açık saçık modeller, falanlar filanlar...

Bu anlamda Michelle aslında Jackie ve Eleanor’un karışımıydı. Yani süste püste hiçbir şeyden geri kalmadığı gibi en derin politik konulara ise hiç değilse burnunun ucunu değdirtmek isteyecek kadar hırslıydı. Hatta pek çok kişi, onun, kocasından daha akıllı ve daha iyi eğitimli olduğu konusunda hemfikir.

İşte bu politik güç konusunda Michelle Obama, Hillary Clinton’a çok yaklaşıyor. Her ikisiyle ilgili yapılan espriler de aynı: Kocalarının kocaları:))

Yani evet, Amerikalılar başkanlarını yanlarında eşleriyle görmeyi çok severler. Ancak bu first lady’lerin hep biraz ileri gittiğinden, abartılı bir gayret içine girip, kendilerini göstermeye çalışmalarından ve güçlü egolarından rahatsız olanlar da var. E biraz da öyle zaten. Millet onların kocalarını seçiyor, onları değil. Ama yapacak da bir şey yok; belli etseler de etmeseler de first lady’ler eşlerin arkasındaki gölge güç.

Bu gölge güçlerden biri de Süleyman Demirel’in eşi Nazmiye Demirel’di. Vefat etti, Allah rahmet etsin. Aslına bakarsanız Nazmiye Hanım’a gölge güç demek belki de doğru değil. Çünkü neyi ne kadar bildiğini, zekâsının düzeyini vesaire vesaire bilecek verileri sunmadı bize hiç. O nedenle ben kendisini biraz Barbara Bush’a benzetirim.

Nazmiye Hanım, zamandaşı olan Rahşan Ecevit’ten çok farklıydı... Rahşan Hanım sarışın kadın Nazmiye Demirel’in tam tersiydi: hem esmer, hem 80’lerin devrimci kız bakımsızlığında, hem de politik olarak donanımlı ve egosu yüksek biriydi...

Nazmiye Hanım politik olarak iddiasızdı. Ama bakım ve dış görünüş konusunda iddialıydı. Türkiye’nin en kendine özgü first lady’lerinden olan Semra Özal, bakım konusunda Nazmiye Hanım’dan çok şey aldı. Elbette aralarındaki farklar benzerliklerden daha çoktu. Bir kere Semra Hanım, harcamayı, eğlenmeyi ve kuralları takmamayı seven bir liseli kız isyankârlığıyla hareket ediyordu. Üstüne üstlük Nazmiye Hanım gibi içe ve eve kapalı biri değildi. Aksine, Semra Hanım sosyal ilişkilerinde son derce agresif bir isimdi. Ve ayrıca bende hep akşam yemeğinden sonra evine gelen güçlü ve bağımsız bir kadın etkisi yaratmıştır.


New York alkollü içki yasaları


» Semih Fırıncıoğlu- (New York)- 
Türkiye’deki yeni alkollü içki yasalarını savunanların pek ayrıntıya girmeden ABD’deki uygulamaları örnek gösterdiklerini okuyorum. Hıdır’ın New York muhabiri olarak bu referansa biraz açıklık getirmemin görevim olduğunu düşündüm.

Öncelikle belirteyim, “ABD’de uygulama şöyle” demek doğru değil, çünkü burada bu tür konularda kuralları hükümet değil, eyaletler, belediyeler, hattâ nahiyeler belirliyor ve bu kurallar bir bölgeden diğerine çok değişiyor. Örneğin, turizm ve eğlence geliri yüksek New York’taki kurallar bölgedeki diğer eyaletlere göre daha gevşek ama en büyük kenti Las Vegas olan Nevada eyaletine göre daha sıkı. Ve bu kurallar ekonomik gelişmelere ve kamuoyuna göre zaman içinde değişimden geçiyor.


Bira ABD’de diğer içkilerden farklı, meşrubata yakın bir statüye sahip. New York eyaletinde bira bakkallarda ve marketlerde, şarap ve diğer içkiler yalnızca lisanslı içki dükkânlarında satılıyor.
 Yakın geçmişte şarabın da marketlerde satılabilmesi için bir yasa teklifi sunuldu, içki dükkânı sahipleri kıyameti koparınca geri çekildi. Bira çoğu yerde her gün, her saatte alınabiliyor. Buna karşılık, içki dükkânları gece yarısından sabah 9:00’a kadar satış yapamıyor, pazar günleri de öğlen 12:00’de açılıp akşam 21:00’de kapanıyor (eskiden pazar günleri alkollü içki satışı bütünüyle yasaktı, değişti). Eyaletin büyük bölümünde lokanta ve barlarda sabah saat 4:00’ten 8:00’e kadar içki servisi yapmak yasak. Amacın gece hayatında bir kapanış noktası saptayıp düzen sağlamak olduğu söyleniyor.

New York şehrinde sokak, park gibi halka açık yerlerde bira da dâhil alkollü içki içmek ve açık içki şişesi bulundurmak yasak (o nedenle bira kutusu kesekâğıdından çıkarılmadan içilir, çünkü polisin gelip“torbada ne var, göster bakayım” deme hakkı yok).

Yerleşim yerlerinin geniş alanlara yayılması nedeniyle ABD otomobile çok bağımlı, dolayısıyla içkili araba kullanımı da çok ciddî bir sorun ve bunu önlemek için büyük çaba harcanıyor. Örneğin, arabada açık içki şişesi bulundurmak yasak. ABD genelinde alkollü içki içme yaş sınırı 21. Bu yaşın altındaki birine içki satılması da, bu kişinin içmek amacıyla içki bulundurması da suç sayılıyor. New York’ta 21 yaşından küçük biri bir lokanta ya da barda ancak 21’inden büyük birisiyle birlikte ise, o kişinin ısmarlayıp verdiği içkiyi içebiliyor. New York şehrinde araba ehliyeti alma yaşı 17 (eyaletin bazı bölgelerinde bu 16). Ancak, 21 yaşın altındaki sürücülerin alkollü olması konusunda “sıfır tolerans yasaları” uygulanıyor, yüzde 0,02 alkol düzeyi bile ehliyete el konulması için yeterli neden sayılıyor. Ayrıca ABD’de kişi başına alkol tüketimi kabaca yılda dokuz litre civarında (Türkiye’de 1,5 litre). Dünya sıralamasında her zaman için ABD’den daha fazla içki içilen en az yirmi ülke olduğu görülüyor. www.isteyenokusun.com



[email protected]

twitter.com/hidirgevis

http://www.taraf.com.tr/hidir-gevis-2/makale-sessiz-first-lady-nazmiye-demirel.htm

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’